Кіріспе

Маухлинн ( /ˈmɒxlɪn/; Maghlinn) – Шотландияның Шығыс Айрширдегі қала және азаматтық приход. 2001 жылғы халық санауы бойынша Маухлинннің халқы 4 105 адамды құрады. Бұл жерде Ұлттық Бернс ескерткіші орналасқан.

Орналасқан жері

Қала Глазго және Оңтүстік-Батыс темір жолының бойында, Килмарноктан шығыс-оңтүстік-шығысқа қарай 8 миль (13 км) және Айрдан солтүстік-шығысқа қарай 11 миль (18 км) жерде жатыр. Ол Маучлин приходының оңтүстігінен өтетін Айр өзенінен шамамен 2 км қашықтықта, көлбеу беткейде орналасқан. Бұрын Браун көлі қаладан батысқа қарай 2 км жерде болған, бірақ Килмарноктан темір жол салынған кезде құрғатылған. Брантвуд көлі, сол аттас ескі помещик үйінің жанында, бір кезде су құстары үшін маңызды орын болған, бірақ он сегізінші ғасырда егіс үшін құрғатылған.

Тарих

1165 жылы Шотландияның стюарды Уолтер Фиц Алан Мельроуз цистерциандық монахтарына жер беру туралы жарлық берді. Сол кездегі приход Гленбакқа дейін, Ланаркшир шекарасына дейін созылған. Монахтар аббат салды, оның қираған қалдықтары бүгінге дейін сақталған және Хантерс Тауэр деп немесе соңғы кезде Моклин қамалы деп аталады. Маучлин 1510 жылы Джеймс IV-тің барондық қалашығы болып құрылды және 1610 жылы тағы бір жарлық алды; алайда, екі жарлық та жоғалып кеткен, олар 17 ғасырда Эдинбургтегі Регистр үйінде болған өртте өртенген деп есептеледі. Маучлин қамалынан Кингенклеу қамалына дейін жер асты туннелі бар деген әңгіме бар. Маучлин Шотландия реформациясында маңызды рөл атқарды. Реформациядан кейін Маучлин жерлері Лудун графының қолына өтті, ал приходта тарихи оқиғалар тіркелмеді. "Киелі жәрмеңке" Маучлинде жыл сайынғы дәстүрлі шара ретінде қайта жаңғыртылды. Бұрын жыл сайынғы Маучлин жәрмеңкесінің аясында Ұлттық Бернс ескерткішінен Мосгиелге дейінгі жолда ат жарыстары өткізілетін.

Шотландия реформациясы

1544 жылы ықпалды протестант уағызшы Джордж Вишарт Моклинге келді, бірақ Сент-Михаэль шіркеуінің есіктері оған жабық болды. Оған жауап ретінде ол Мауклин Мурға шегініп, үш сағаттан астам уақыт бойы үлкен жиынға уағыз айтты, бұл кезде Эйр шерифі мен қарулы күштер бақылауда болды. Джон Нокс 1599 жылы Франция мен Швейцариядан жер аударылып оралғаннан кейін Моклинде де уағыз айтты. Шотландия Парламенті 1560 жылғы Шотландиялық мойындауды қабылдаған кезде, реформация Моклинде дереу қабылданды. Кейін Моклин Ковенанттар қозғалысының бекінісіне айналды. Маучлин шіркеуінің сол кездегі пасторы, преподобный Джордж Янг 1633 жылы Эдинбургтегі Грейфриарс шіркеуінде Келісімге қол қойды және 1643 жылы Салтанатты Лига мен Келісімге қосылды, ал Үш Корольдік соғысы кезінде аймақта бірнеше шайқас пен ұсақ шайқастар болды. 1684 жылы Ковенанттардың мүшесі Джеймс Смит Кайлдегі Энн өзеніндегі шайқаста жараланды. Ол Моклинге жеткізіліп, түрмеде қайтыс болды. 1685 жылы қаладан бес адамды үйлерінен сүйреп алып, қамауда өлім жазасына кесті. Олардың қабірінің үстіне ескерткіш орнатылды (ол 1861 жылы алынып тасталды және оның орнына тұғыр қойылды, ал бастапқы ескерткіш мектептің қабырғасына кіріктірілді, ол бүгінге дейін тұр). 1648 жылы Мауклин Мур шайқасы Ковенанттар мен Роялист әскерлері арасында өтті. Осы шайқаста қолданылған Ковенанттардың туы әлі де шіркеуде ілуде. Ту сонымен қатар Драмлог пен Ботвелл Бридж шайқастарында да қолданылды.

Сауда

Ауылдың тарихында құмтас қазбалары, сағат жасау, қораптар жасау және керлинг тастарын өндіру орталығы болған кезеңдер болған. Құмтас карьері 18 ғасырда ашылған. Өндіріс және сұраныс 19-ғасырдың басында ең жоғары деңгейге жеткен, сол кезде карьерде 200-ден астам адам жұмыс істеген. Маушлиннен бір күніне 60 вагонға дейін тасымалдау үшін теміржол саласы салынған. Шотландияның батысындағы көптеген ескі ғимараттар Маушлин құмтасынан салынған, тіпті тас Америкаға дейін жіберілген. 1918 жылдан кейін құмтасқа деген қажеттілік азайды (үйлер кірпіштен салына бастады), және бұл, өндіріс шығындарының артуымен бірге, 1950 жылдары соңғы карьердің жабылуына әкелді. 18 ғасырда Маушлин сағат жасаумен әйгілі болған – Джон "Клоки" Браун Киркиярдта жерленген. Бірақ 19-ғасырда бұл өнеркәсіп дамуын тоқтатты.

Маушлиндік бұйымдар

Шотландиялық ақ ағаштан жасалған өнімдерді немесе Маучлайн бұйымдарын 1820 жылдан 1939 жылға дейін W & A Smith фирмасы, сондай-ақ басқа, аз ұзақ өмір сүрген өндірушілер жасады. Бұл қораптар өте жиналынатын заттар еді. Олар қарапайым көшірмелерден, кішкентай вазалардағы сияқты, басталып, әрбір бөлшегінде сатып алынған жердің суреті бейнеленген. Көшірмелердің тақырыптары Шотландиядан, Ұлыбритания аралдарының көп бөлігінен әлемнің басқа аймақтарына дейін қамтыды. Смиттер қағазда "тартанды тоқуға" арналған машина ойлап тапқандықтан, тартан бұйымдары да өте танымал болды. 1870 жылдары папоротниктермен әшекейлеу енгізілді. Бұл ағашқа нақты папоротниктерді жабыстыруды, содан кейін оларды қоңыр түспен нүктелеп бояуды, папоротниктерді алып тастауды және ағашты лакқа бояуды қамтыды. Қолданылған ағаш – сикомор. Бұл өнімдер әлемнің түкпір-түкпіріне жіберілді. 1933 жылы болған өрт өндірісті тоқтатты, ол қайта басталған жоқ, ал W & A Smith 1939 жылы жабылды.

Керлинг тастары

Керлинг тастарын жасау 19 ғасырда басталды және көптеген жылдар бойы толыққанды өндіріспен дамыды, бірақ түрлі себептерге байланысты өнеркәсіп төмендеуге бет бұрды. 1960 жылдары 40 адам жұмыс істесе, қазір оннан астам адам жұмыс істейді. Дегенмен, Шотландиядағы Кейс керлинг тас фабрикасы әлемдегі жалғыз осындай кәсіпорын болып табылады, бұл сауданың жандануына себепкер болды.

Кереметті Маучлин кверні

9 ғасырда Уэльс монахы Ненний Британия тарихын, "Historia Brittonum" атты еңбегінде жазды. Онда ол Британияның он үш кереметін тізімдеді, және олардың ішінде сенбі күндері тоқтаған басқа уақытта үздіксіз жұмыс істейтін таңғажайып 'Маучлин кверні' болды. Оның жер астында жұмыс істейтінін естуге болар еді, ал жергілікті "Auchenbrain" атауы осы квернді құрметтеу мағынасында берілген болуы мүмкін, себебі гэль тілінен аударғанда "кверн даласы" дегенді білдіреді.

Киркярд

Бёрнстің көптеген замандастарының қалдықтары, соның ішінде "Қасиетті Вилли" кейіпінің прототипі деп саналатын адамның да мәйіті Маучлайн Киркиярдта сақталған. Бұл сонымен қатар чартистер қозғалысының соңғы жетекшісі Джордж Джулиан Харнидің әйелі Мэри Кэмеронның соңғы тыныс алатын жері. Кладбиштің батыс жағында мәйіт сақтау үйінің (мортхаус) сирек кездесетін мысалы орналасқан.

Көлік

Маучлайн темір жол станциясы 1965 жылы жабылды, бірақ Глазго Оңтүстік-Батыс сызығы әлі де ашық. Ең жақын ашық станция – Аучинлек. Маучлайнның оңтүстігіндегі Айр өзені арқылы салынған Баллохмайл виадугі – Ұлыбританиядағы сақталған ең биік теміржол виадугі.