Кіріспе
Вавилон раввині Рав Нахман бар Яков (; 320 жылы қайтыс болды) – Вавилонияда өмір сүрген еврей Талмуд ғалымы, үшінші буын амораларының бірі ретінде танымал. Ол Ялтаның күйеуі болған. Талмудтағы Рав Нахман туралы сілтемелер көбінесе Рав Нахман бар Яковқа, емес Рав Нахман бар Ицхаққа қатысты деп есептеледі.
Rav Nachman bar Yaakov (; died 320) was a Jewish Talmudist who lived in Babylonia, known as an Amora of the third generation. He was the husband of Yalta. It is generally accepted that references to Rav Nachman in the Talmud refer to Rav Nachman bar Yaakov, not to Rav Nachman bar Yitzchak.
Өмірбаян
Ол Самуилдің және Рабба бар Абуханың шәкірті болды. Ол, Бабыл яһуди қауымының саяси басшысы – яһудилердің бас судьясы қызметін атқарды, сондай-ақ Нехардия мектебінің басшысы болды. Сол қала қираған кезде ол шәкірттерін Шеканзибке көшірді. Бай жер аударылған әміршінің қызына үйленгендіктен, ол сән-салтанатқа тонып, ғалымдар мен жат жұрттықтарды жомарт қонақжайлылықпен күтіп қабылдауға мүмкіндік алды. Сөйтіп, Вавилонға келген Палестина раввині Ицхак раввин Нахманның үйінде тұрып, оның қонақжайлылығын сезінді. Қонақ үй иесі, қонақтың кететін уақытында оған бата сұрағанда, ол шаршаған саяхатшыны көлеңкесімен қорғап, жемісімен тойдырған ағаш туралы әдемі мысал келтірді. «Егер мен жемістеріңнің тәтті болсын десем, олар бұдан да тәтті; көлеңкеңнің жайлы болсын десем, одан да жайлы; суарнаң астынан өтетін болсын десем, ол бұдан да өтеді. Керісінше, сен үшін егілген барлық жас түптер сен сияқты болсын!» деді. Рав Нахманның да Таурат, байлық және балалары болды, сондықтан рав Ицхак оның ұрпақтары да оған ұқсас болсын деп дұға жасады. Рав Нахман – білігі мол, әрі қарапайым, кішіпейіл судья еді. Ол бірде былай деді: «Мәсіх келсін, мен оның есегінің құтының астында отыруға лайық боламын. Оның келгенімен байланысты барлық қиындықтар мен ұятты қабылдауға дайынмын». Ол, әділетті ретінде, азаматтық істерді әріптестерімен ақылдаспай-ақ шешуге өзіне рұқсат берді, себебі ол «халық үшін сарапшы» ретінде танылған еді. Бір күні оған басқа бір раввин, раввин Иуда, Нахманның бұрынғы үкімін жыртып тастағаны туралы хабар жетті. Ол: «Бала жыртып тастады ма? Үлкен кісі жыртып тастады, ол оның күшін жоюға себеп бар екенін көргендіктен, солай істеді», – деп жауап берді.
Ұстазы
Ол бірнеше маңызды халахтық қағидалардың бастауы болды. Мысалы, айыпталушы өзінің кінәсін толығымен жоққа шығарса, "шевуат хессет" деп аталатын раввиндік ант қабылдауы керек деген үкімді қабылдады. Сондай-ақ, ол avad inish dina lenafsheih ("адам өзі үшін сот ісін жүргізе алады") түсінігін қалыптастырды, соған сәйкес, белгілі бір қаржылық дауларда адам "заңды өз қолына алып", сот шешімі шықпастан бұрын, өзге біреудің мүлігіне зиян келтіре отырып, өз мүлігін қорғауға бағытталған шаралар қолдануға құқылы. Рав Нахман көптеген аггадот жинақтарын пайдаланды. Ол бір абзацта бірнеше арамейлік афоризмдерді жинауды және сөйлеген сөзінде кең таралған халықтық тілдерді қолдануды ұнатты. Оның Киелі кітаптағы тұлғаларға қатысты аггадикалық айтқан сөздері де осы стильде болды, мысалы: Әйелдердің мақтандығына болмайды; екі пайғамбар Дебора мен Хулданың есімдері ұнамайтын, яғни "ара" және "тышқан" деген мағына берді. Құдай алғаш Балағамға "Олармен бірге барма!" деді, ал Балағам жалбарынуын тоқтатпағаннан кейін "Тұр, олармен бірге бар!" деді. Күнәлі ойлар адамға күнәдан да көп зиян келтіреді.
It is not seemly for women to be conceited; the two prophetesses Deborah and Huldah had hateful names, namely, 'bee' and 'weasel'. Impudence is effective even towards Heaven; for initially it is written [that God told Balaam] "You shall not go with them", and later [after Balaam persisted in asking] it is written [that God said] "Rise up and go with them". Sinful fancies are more injurious to man than the sin itself.