Тіл біліміндегі екі деңгейлі құрылым – дыбыстардың (фонемалар) мағынасыз тіркесімінен сөздердің (морфемалар) құрылуы. SEO үшін тіл тану, фонетика, морфология.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тіл білімінің негізгі қағидасы
Fundamental principle of linguistics
Тіл білімінде қос артикуляция, екіұстанымдылық немесе дуалдық – бұл көптеген мағыналы элементтерді (сөздерді, дәлірек айтқанда морфемаларды) жасау үшін аз ғана мағынасыз элементтердің (дыбыстардың, яғни фонемалардың) комбинацияларын қолданудан тұратын тілдің негізгі құбылысы. Бұл сөйлеу ағынының екі еселік құрылымын көрсетеді, оны ең алдымен мағыналы белгілерге (сөздер немесе морфемалар сияқты), ал екінші деңгейде ерекшеленетін элементтерге (дыбыстар немесе фонемалар сияқты) бөлуге болады. Мысалы, ағылшын тіліндегі "cat" сөзі /k/, /æ/ және /t/ дыбыстарынан құралған, олар жеке дыбыстар ретінде мағынасыз (сондай-ақ, осы дыбыстардың бірігуінен "tack" және "act" сөздері де жасалып, әрқайсысының мағынасы бөлек). Осы дыбыстар фонемалар деп аталады және сөйлеу ұйымдастыруының иерархиясындағы екінші және ең төменгі деңгейді білдіреді. Жоғарырақ, бастапқы ұйымдастыру деңгейлері (морфология, синтаксис және семантиканы қоса алғанда) осы жеке мағынасыз фонемалардың мағыналы элементтерге бірігуін реттейді.
In linguistics, double articulation, duality of patterning, or duality is the fundamental language phenomenon consisting of the use of combinations of a small number of meaningless elements (sounds, that is, phonemes) to produce a large number of meaningful elements (words, actually morphemes). refers to the twofold structure of the stream of speech, which can be primarily divided into meaningful signs (like words or morphemes), and then secondarily into distinctive elements (like sounds or phonemes). For example, the meaningful English word "cat" is composed of the sounds /k/, /æ/, and /t/, which are meaningless as separate individual sounds (and which can also be combined to form the separate words "tack" and "act", with distinct meanings). These sounds, called phonemes, represent the secondary and lowest level of articulation in the hierarchy of the organization of speech. Higher, primary, levels of organization (including morphology, syntax, and semantics) govern the combination of these individually meaningless phonemes into meaningful elements.
Тарих
Француздық қос артикуляция ұғымын алғаш рет Андре Мартинет 1949 жылы енгізді және оның "Жалпы лингвистикалық элементтер" (1960) еңбегінде кеңінен түсіндірді. Ағылшын тіліндегі "double articulation" аудармасы француз тіліндегі "double articulation" үшін французша калька (француз тілінде дәл солай жазылады). Оны екіұстанымдылық деп те атауға болады. "Екіұстанымдылық" ұғымын американдық лингвист Чарльз Ф. Хокетт 1958 жылы "Қазіргі заманғы лингвистика курсы" оқулығында ұсынған. Екі термин ұқсас, бірақ әртүрлі, және Хокетт пен Мартинет өз тұжырымдамаларын тәуелсіз түрде ұсынды. Олардың екеуі де, даниялық лингвист Луи Хелмслевтің адам тілінің "екі жазықтығы" туралы теориясымен шабыттанған болуы мүмкін. Хелмслев адам тілдерінде екі түрлі жазықтық бар екенін айтты: плерема жазықтығы ("толықтық" грек тілінде) және ценема жазықтығы ("босдық" грек тілінде). Плерема жазықтықтары мағыналы бірліктерді, ал ценема жазықтықтары мағыналы бірліктерді құрайтын мағынасыз бірліктерді қамтиды. Мысалы, сөйлеу тіліндегі ценемалар – фонемалар, ал плеремалар – морфемалар немесе сөздер; алфавиттік жазудағы ценемалар – әріптер, ал плеремалар – сөздер. Хокетт пен басқа лингвистердің пікірінше, бұл екіұстанымдылық – адам тілдерінің маңызды қасиеті, себебі ол мәнді тіл тізбектерінің потенциалды шексіз санын білдіруге мүмкіндік береді. Бірақ, нақты айтқанда, мұндай экспрессивтілік генеративтілік немесе өнімділіктен (шекті сандағы компоненттер ережелер арқылы бірігіп, потенциалды шексіз жаңа тіркестерді құрауы) туындайды, емес, дуалдықтан өзінен емес (2 деңгейлі жүйе болуы мүмкін, бірақ өнімділік шектеулі болуы мүмкін). Толыққанды талқылау үшін "фигуралар" және Хокетттің "дизайн ерекшеліктеріне" қараңыз, онда өнімділік пен дуалдық тілдің ерекше қасиеттері ретінде қарастырылады. Есімдер тілінде қос артикуляция аз болуы мүмкін, себебі дыбыстарға қарағанда ым-ишаралар көбірек, және олар қос артикуляциясыз көбірек мағынаны жеткізе алады.
The French concept of double articulation was first introduced by André Martinet in 1949, and elaborated in his Éléments de linguistique générale (1960). The English translation double articulation is a French calque for double articulation (spelled exactly the same in French). It may also be termed duality of patterning. "Duality of patterning" was proposed by American linguist Charles F. Hockett in a 1958 textbook A course in modern linguistics. The two terms are similar but different, and Hockett and Martinet proposed their concepts independently. Both of them were probably inspired by Danish linguist Louis Hjelmslev's theory of "two planes" of human language. Hjelmslev proposed that human languages have two kinds of planes: planes of plereme ("fullness" in Greek) and planes of ceneme ("emptiness" in Greek). The planes of plereme contain meaningful units, and the planes of ceneme contain meaningless units that make up the meaningful units. For example, the cenemes of spoken language are phonemes, while the pleremes are morphemes or words; the cenemes of alphabetic writing are the letters and the pleremes are the words. According to Hockett and other linguists, this duality is an important property of human languages, since it allows for the expression of a potentially infinite number of meaningful language sequences. Strictly speaking, however, such expressiveness follows from generativity or productivity (a finite number of components combining via rules to produce a potentially infinite arrangement of novel utterances), not of duality per se (one could have a system with 2 levels of the kind referred to as duality, and yet have only finite productivity). For further discussion, see figurae, as well as Hockett's design features, which treats productivity and duality as distinct essential properties of language. Sign languages may have less double articulation because more gestures are possible than sound and able to convey more meaning without double articulation.