Кіріспе
Кәсіподақ өкілі, кәсіподақ басқарушысы немесе цех басқарушысы – кәсіподақ мүшесі және лауазымды тұлға ретінде ұйым немесе компания қызметкерлерінің мүддесін қорғайтын және білдіретін адам. Кәсіподақтың қатардағы мүшелері бұл лауазымды ерікті түрде (әріптестерінің демократиялық сайлауы арқылы немесе кейде жоғары кәсіподақ органының тағайындауымен) атқарады, сонымен бірге компания қызметкері ретіндегі қызметін жалғастырады. Осының нәтижесінде кәсіподақ басқарушысы кәсіподақ басшылығы мен қатардағы жұмысшылар арасындағы маңызды байланыс пен ақпарат алмасу арнасы болады.
A union representative, union steward, or shop steward is an employee of an organization or company who represents and defends the interests of their fellow employees as a trades/labour union member and official. Rank and file members of the union hold this position voluntarily (through democratic election by fellow workers or sometimes by appointment of a higher union body) while maintaining their role as an employee of the firm. As a result, the union steward becomes a significant link and conduit of information between the union leadership and rank and file workers.
Міндеттер
Одақ басқарушысының міндеттері әр кәсіподақтың осы лауазымға берген конституциялық тапсырмасына сәйкес өзгереді. Жалпы алғанда, көптеген одақ басқарушылары келесі функцияларды атқарады: Ұжымдық шарттың (еңбек шартының) талаптарын бақылап, орындауды қамтамасыз ету, соның арқылы компания да, одақ мүшесі де шарттың шарттарын бұзбайтынына көз жеткізу. Компанияның барлық ұлттық, штаттық және жергілікті заңдар мен ережелерге сәйкес келетінін қадағалау. Компания саясатын немесе ұжымдық шарттың талаптарын бұзды деп саналатын әріптестерін қорғау және өкілдік ету, көбінесе шағымдану рәсімі арқылы. Кәсіподақтың ресми саясатын, хабарламаларын және директиваларын жұмысшыларға жеткізу және тарату. Жұмыс орнында одақтық сана мен құндылықтарды насихаттау және тарату. Басқа одақ өкілдерінен айырмашылығы, одақ басқарушылары тікелей жұмыс орындарында жұмыс істейді, жұмысшыларды аймақтық немесе ұлттық деңгейдегі одақ қызметкерлерімен байланыстырады. Одақ басқарушыларының рөлі үлкен ұлттық одақтың өкілі болуден бастап, жұмыс орнында ұжымдық келіссөздер жүргізуге құқығы бар тәуелсіз құрылымдарға дейін өзгеруі мүмкін.
Monitor and enforce the provisions of the collective bargaining agreement (labour contract) to ensure both the firm and union worker are not violating the terms of the agreement. Ensure that the firm is in compliance with all national, state and local laws and regulations. Represent and defend fellow workers whom the firm believes violated company policy or the terms and conditions of the collective bargaining agreement, often through the grievance process. Communicate and disseminate official union policy, memos and directives to workers in the shop. Popularize and promote union consciousness and values in the workplace. Unlike other union representatives, stewards work on the shop floor, connecting workers with union officials at regional or national levels. The role of shop stewards may vary from being a mere representative of a larger national union towards independent structures with the power of collective bargaining in the workplace.
Саяси тарих
Ұлыбританияда Shop Stewards Movement деп аталатын ұйым бірінші дүниежүзілік соғысқа қарсы дүкендер басқарушыларын біріктірді. Германияда Revolutionary Stewards деп аталатын дүкендер басқарушыларының желісі революциялық «қаңтарлық ереуілге» маңызды үлес қосты.
Басқа атаулар
Шатырдың әкесі (FoC) немесе шатырдың анасы (MoC) – Біріккен Корольдік пен Австралияда баспа кеңсесінде немесе журналистикада кәсіподақ мүшелерін өкілдік ететін дүкен жұмысшысының атауы. Шатырдың әкесіне (FoC) немесе шатырдың анасына (MoC) шатыр кеңсесінің хатшысы немесе FoC/MoC орынбасары көмектеседі. Баспа ісінде "шатыр" – әдеттегі түршікшілердің (композиторлардың) жиналысына берілген дәстүрлі атау. Бұл атау Ұлыбританиядағы баспа ісінің ерте тарихынан бастау алады, алайда Ұлттық журналистер одағы осы терминдердің нақты шығу тегі белгісіз екенін мәлімдейді.