Кіріспе
Ма Рейнидің қара түбі – 1982 жылғы Август Уилсонның пьесасы. Бұл пьеса – Август Уилсонның ХХ ғасырдағы афроамерикалықтардың өмірін көрсететін он пьесалық айналымының бірі. Оқиға 1920-ші жылдардағы Чикаго қаласындағы үнтаспа студиясында өрбітеді және нәсіл, өнер, дін, сондай-ақ ақ түсті продюсерлердің қара музыканттарды тарихи түрде пайдалану мәселелерін қамтиды. Пьесаның атауы Ма Рейнидің сол аттас әнінен алынған, ол Black Bottom биіне сілтеме жасайды. Рейни, 1920-жылдардағы танымал блюз әншісі болған өмірі пьесаға шабыт берген, сонымен қатар пьесаның басты кейіпкері болып табылады. «Ма Рейнидің қара түбі» пьесасы 1980-жылдардың басында жарық көрді және Юджин О’Нилл театр орталығында тұңғыш рет қойылды. 1984 жылы Корт театрындағы Бродвейдегі тұсаукесері Нью-Йорк драма сыншыларының сыйлығын жеңіп алды және «Үздік пьеса» номинациясы бойынша Тони сыйлығына ие болды. 2020 жылы Уилсонның пьесасы фильмге бейімделді.
Ma Rainey's Black Bottom is a 1982 play – one of the ten play Century Cycle by August Wilson – that chronicles the 20th century African American experience. The play is set in a recording studio in 1920s Chicago, and deals with issues of race, art, religion, and the historic exploitation of black recording artists by white producers. The play's title comes from Ma Rainey's song of the same name, which refers to the Black Bottom dance. Rainey, whose life as a well known blues singer of the 1920s is an inspiration for the play, is also the titular character. Ma Rainey's Black Bottom was published in the early 1980s and premiered at the Eugene O'Neill Theater Center. Its Broadway debut at the Cort Theatre in 1984 won a New York Drama Critics' Circle award and garnered a Tony Award nomination for Best Play. In 2020, Wilson's play was adapted for film.
Сюжет
1927 жылы Чикагодағы студияда Ма Рейнидің Cutler, Toledo, Slow Drag және Levee тобының музыканттары оның әндерінен жаңа альбом жазу үшін жиналады. Олар оның келуін күтіп, әңгіме айтып, әзілдесіп, философиялық ойлармен бөлісіп, пікір таластырады. Өзінің жеке тобы болу арманындағы жас және ызалы тромбоншы Леви мен тәжірибелі Катлер мен Толедо арасында шиеленіс байқалады. Ма Рейнидің серіктерімен бірге келген кезде, жазу кестеден қалып, продюсерлер Стюрдвант пен Ирвинді ашуландырады. Маның діттегені – өзінің сөйлеу қиындығы бар немере інісі Сильвестрдің әннің кіріспе бөлімін оқытуы жағдайды одан бетер нашарлатады. Музыканттар түрлі техникалық мәселелер шешілгенше күтіп отырғанда, Леви мен Катлер төбелес шығарады. Леви бірден Ма Рейни тарапынан өзінің кешірімсіз мінезі үшін жұмыстан шығарылады, ал продюсер Стюрдвант оның жеке келісімшарт жасау әрекетін қабылдамайды. Ашуға еріккен Леви Толедоны қатілдікпен өлтіріп, өзі үшін болашаққа қадам басу мүмкіндігін жояды.
Өндірістер
Бұл пьеса алғаш рет 1982 жылы Коннектикут штатының Уотерфорд қаласындағы Юджин О'Нилл театр орталығында сахналанды. Төрт негізгі актер – Чарльз С. Даттон Леви рөлінде, Джо Сенека Катлер рөлінде, Леонард Джексон Slow Drag рөлінде және Роберт Джадд Толедо рөлінде – бірден мызғымаса ансамбль сезімін дамытты. Сол кезде актерлік құрамдағы ең танымал актриса – Тереза Мерит, ол Ма ролін ойнады. Режиссерлік жұмысты Август Уилсонмен жиі жұмыс істейтін Ллойд Ричардс жасады. Ричардс пен Уилсон пьеса бойынша шамамен екі жыл бойы бірге жұмыс істеді. 1984 жылдың сәуір айында пьеса Йель репертуарлық театрында көрсетілді, содан кейін Бродвейдің Корт театрына көшірілді. Премьера 1984 жылдың 11 қазанында өтті, ал қойылым 276 рет көрсетілді. Пьеса 1985 жылы «Үздік пьеса» номинациясында «Тони» сыйлығына ие болды, ал Даттон мен Мерит актерлік сыйлықтарға ұсынылды. Копродукция «Manhattan Records» компаниясымен жазылып, шығарылды. Ұлыбританиядағы тұңғыш қойылым 1989 жылы Лондонның Корольдік ұлттық театрында Говард Дэвис қоюымен өтті, онда Кларк Петерс Толедо рөлінде, ал Хью Кварши Леви рөлінде ойнады. Көрермендер оны зор қуанышпен қабылдады. 2003 жылдың 6 ақпанында Рояль театрында Бродвейде қайта қойылды, онда Чарльз С. Даттон Леви рөлінде, ал Вупи Голдберг Ма рөлінде ойнады. Марион МакКлинтон режиссерлік еткен қойылым 68 рет көрсетілді. Кейіннен Ұлыбританияда Ливерпульдегі Playhouse театрында Мелани Ла Барри Ма рөлінде, ал Корнелиус Макарти Леви рөлінде ойнады (2004, режиссері: Джемма Бодинец), сондай-ақ Манчестер Корольдік Биржа театрында Антонио Фаргас Толедо рөлінде, Рам Джон Холдер Slow Drag рөлінде, ал Джонни Фиори Ма рөлінде ойнады (2006, режиссері: Джейкоб Мюррей). 2016 жылы Лондонның Ұлттық театрында қойылым қайта жаңғыртылды, сыншылардың жоғары бағасын алды және «Ең жақсы қайта қою» номинациясында «Лоренс Оливье» сыйлығын жеңіп алды. Қойылымда Леви рөлінде О.Т.Фагбенл, Ма Рейни рөлінде Шарон Д.Кларк ойнады. 2020 жылы сценарист Рубен Сантьяго Хадсон мен режиссер Джордж С. Вулфтың Виола Дэвис пен Чадвик Босманның қатысуымен түсірген фильм нұсқасы жарық көрді.
Орындаушылар мен кейіпкерлер
Кейіпкерлер1984 Бродвейдің түпнұсқасы2003 Бродвейдің қайта жаңғыруы2016 Вест-Эндтің қайта жаңғыруыМа Рейни Тереза Мерит Вупи Голдберг Шарон Д. КларкЛеви (трумпетер) Чарльз С. Даттон О Т ФагбенлАлдырақ сүйреу (басшы) Леонард ДжексонСтефан Маккинли Хендерсон Джайлс ТерераТоледо (пианист) Роберт Джуд Томас Джефферсон Байрд Люциан МсаматиКутлер (тромбонист) Джо Сенека Карл Гордон Клинт ДайерИрвин (Маның менеджері) Лу Крискуоло Джек Дэвидсон Финбар ЛинчСтурдивант (студия иесі) Джон Карпентер Луис Зори Стюарт МаккварриДюсси Мэ Алета Митчелл Хетер Алисия Симмс Тамара ЛоуренсСилвестер (Маның жүрегі) Скотт Ричардс Энтони Макки Тунджи ЛукасПолицей Кристофер Лоумис Тони Куччи Джон Пол Коннолли
Бродвейдің түпнұсқалық қойылымы
Жыл Сыйлық Санаты Тұрғызылғандар Нәтижесі 1985 Tony Awards Үздік пьеса Август Уилсон Екінші рөльдегі үздік актер Чарльз С. Даттон Екінші рөльдегі үздік актриса Тереза Мерритт Drama Desk Awards Үздік пьеса Екінші рөльдегі үздік актер Чарльз С. Даттон Grammy Awards Үздік сөйленген сөз немесе музыка емес жазба Майк Берникер және түпнұсқа Бродвей актерлері New York Drama Critics' Circle Awards Үздік пьеса Август Уилсон Theatre World Awards Чарльз С. Даттон