Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы

Cyrilla racemiflora – Cyrilla тұқымдасының жалғыз түрі, Американың жылы және тропикалық аймақтарына, АҚШ-тың оңтүстік-шығысынан (Оңтүстік Техас штатының жағалау аймақтарынан Оңтүстік Вирджиния штатына дейін), Кариб теңізі арқылы, Мексиканың (тек Оахака штатында) және Орталық Америкадан Оңтүстік Америкадағы Солтүстік Бразилия мен Венесуэлаға дейін таралған гүлді өсімдік. Оған пало колорадо, қызыл тити, қара тити, ақ тити, былғары ағаш, темір ағаш, шырша және мүрт сияқты атаулар да беріледі.

Тіршілік ету ортасы

Жаңбырлы ормандарда, батпақтарда, өзендер бойында, сорлар мен саздақтарда, шығанақтарда, суайдындарда, ылғалды далаларда, төменгі қарағайлы ормандарда, шағын тоғайларда, жазық жартастарда кездеседі, қышқыл, құмды немесе құнарлы топырақтарды жақсы көреді.

Сипаттама

Тропикалық жаңбырлы ормандарда бұл ірі ағаш, биіктігі 30 метрден астам, ал диаметрі 1 метрден жоғары болады. Бірақ, таралу аймағының солтүстік шекарасындағы қоңыржай белдеуде бұл тек 2-3 метр биіктіктегі бұта ретінде өседі. Оны жаз айларында гүлдейтін ақ гүлдерінен тануға болады. Көбінесе мәңгі жасыл, бірақ күзде жапырақтары қызыл түске боялып, содан кейін түсіп қалады. Солтүстік шекарадағы өсімдіктер жапырақты болады. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, қарапайым, сопақшадан овалға дейін, ұшы дөңгелек немесе сүйір, тамыры тарылып, қалың, тісті емес, тегіс, кейде мәңгі жасыл, желі тәрізді тамырлы, 10-20 см ұзын және 5-10 см енді. Гүлдері өткен жылғы бұтақтардағы 10-20 см ұзындықтағы гүлшоғырларда жиналған; әр гүлдің диаметрі 2-3 см, бес ақ жапырақшасы бар және жұқа гүлқалқанмен қоршалған. Жемісі – сары қоңыр түсті, 3-5 см ұзындықтағы қапшық. Ірі ағаштардың қабығы қызғылт қоңыр түсті, жұқа және көбінесе шұбарлы болады. Кішірек ағаштардың қабығы сұрғылт қоңыр, тегіс және аздап жарылған.

Таксономия

Жалпы алғанда, бір түр ретінде қарастырылса да, бұрынғы ботаниктердің кейбіреуі Кирилла расемифлорасын бірнеше түрге жіктеген. Синонимдері: C. antillana, C. arida, C. brevifolia, C. caroliniana, C. cubensis, C. fuscata, C. nipensis, C. nitidissima, C. parvifolia, C. perrottetii, C. polystachia.