Тамырдан шығу: себептері, салдары және алдын алу шаралары
Extravasation (intravenous)
Вена ішіне тамшылатын дәрілердің тіндерге ағуы (экстравазация) қауіпті жағдай. Себептері, салдары (некроз, қабыну) және алдын алу шаралары туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Экстравазация – тамыр ішіне (IV) инфузияланатын, әлдеқандай зиян келтіруі мүмкін дәрілердің инфузия орнындағы тамыр сыртындағы тіндерге ағып кетуі. Ағып кетуге себеп – егде жастағы адамдардың нашарлаған тамырлары, бұрынғы тамыр пункциясы орны немесе дұрыс орналастырылмаған тамырлық құрылғылардан тікелей ағып кету болуы мүмкін. Егер ағып кету зиянды салдарға әкелмесе, ол инфильтрация деп аталады. Тамыр ішіне берілетін емдеу кезіндегі дәрінің экстравазациясы – еммен байланысты жағымсыз құбылыс, дәрінің түріне, мөлшеріне және орналасқан жеріне байланысты тіндердің некрозы сияқты ауыр жарақаттар мен қанағаттандырмас зақымдарға әкелуі мүмкін. Экстравазацияның жеңіл салдары – ауырсыну және қабыну белгілерімен сипатталатын, жылу сезімі, эритема немесе сезімталдық сияқты клиникалық белгілері бар тіндік тітіркенуді қамтиды.
Extravasation is the leakage of intravenously (IV) infused, and potentially damaging, medications into the extravascular tissue around the site of infusion. The leakage can occur through brittle veins in the elderly, through previous venipuncture access, or through direct leakage from wrongly positioned venous access devices. When the leakage is not of harmful consequence it is known as infiltration. Extravasation of medication during intravenous therapy is an adverse event related to therapy that, depending on the medication, amount of exposure, and location, can potentially cause serious injury and permanent harm, such as tissue necrosis. Milder consequences of extravasation include irritation, characterized by symptoms of pain and inflammation, with the clinical signs of warmth, erythema, or tenderness.
Дәрі-дәрмектер
Кез келген дәрі-дәрмек қолдану кезінде экстравазациямен байланысты асқынулар болуы мүмкін. Везиканттар көпіршік тудыратын заттар болғандықтан, экстравазация тінді қайтымсыз зақымдануға алып келуі мүмкін. Химиотерапия барысында экстравазация ерекше қауіпті, себебі химиотерапиялық препараттердің уыттылығы жоғары.
Complications related to extravasation are possible with any medication. Since vesicants are blistering agents, extravasation may lead to irreversible tissue injury. Extravasation is particularly serious during chemotherapy, since chemotherapy medications are highly toxic.
Ауырсынуды емдеу және басқа шаралар
Ауырсынуды басқару және жергілікті қолдау көрсету маңызды, себебі бұл қосымша инфекция және үстіне инфекция қаупін азайтуға көмектеседі.
Pain management and local supportive care is important, as it can help to minimize the additional risk of infection and superinfection.
Алдын алу
Тек қана веналық пункция жасау және везиканттық және тітіркендіргіш әсері бар дәрі-дәрмектерді енгізу бойынша білікті, химиотерапия бойынша сертификатталған медбикелерге ғана везиканттарды енгізуге рұқсат етілуі керек. Веналық пункция жасау және канюланы орналастыру үшін жақсы қан ағыны бар үлкен, зақымдалмаған тамырды таңдаңыз. Басқа тамыр болған жағдайда, "қозғалмалы" (мысалы, қолдың арқасы немесе буын маңындағы) тамырларды таңдамаңыз. Везикантты енгізу үшін саусақтар, қолдар және білезіктерді пайдаланудан аулақ болыңыз, себебі экстравазация болған жағдайда зардап шегетін тығыз сіңірлер мен жүйкелердің желісі бар. Инфузияға қажетті көлемді қамтамасыз ететін ең кішкентай калибрлі және ең қысқа ұзындықтағы катетерді орнатыңыз. Веналық пункция жасалған жерді инфильтрация белгілері үшін мұқият бақылап, науқастарға кез келген ауырсыну, дискомфорт немесе тартылыс сезімі туралы хабарлауды тапсырыңыз. IV инфузия еркін ағып тұруы керек. Инфузия жасалған қолдың ісінуі (эдема), "қызаруы" (эрифема), "жылуы" (жергілікті температураның жоғарылауы) болмауы керек, сондай-ақ науқас қолда тітіркену немесе ауырсыну сезімін байқамауы керек. Егер мұндай жағдай туындаса, экстравазацияны басқару шараларын бастау керек. Инфузияға тиісті концентрацияда еритілген дәрілік препарат/химиотерапиялық препарат қосылған сәйкес тасымалдаушы ерітінді кіруі керек. IV инфузия аяқталғаннан кейін канюланы тиісті сұйықтықпен шайыңыз. Соңында, клиникалық жағдайларға байланысты, везиканттар мен тітіркендіргіштерді қайталап енгізуді қажет ететін науқастар үшін орталық веналық катетерге қол жеткізу тиімді болуы мүмкін.
Only qualified, chemotherapy certified nurses who have been trained in venipuncture and administration of medications with vesicant and irritant potential should be allowed to administer vesicants. Choose a large, intact vein with good blood flow for the venipuncture and placement of the cannula. Do not choose inadvertently "dislodgeable" veins (e. g. dorsum of hand or vicinity of joints) if an alternative vein is available. The digits, hands, and wrists should be avoided as intravenous sites for vesicant administration because of the close network of tendons and nerves that would be destroyed if an extravasation occurred. Place the smallest gauge and shortest length catheter to accommodate the infusion. Monitor the venipuncture site closely for evidence of infiltration and instructing patients to report any pain, discomfort, or tightness at the site. The IV infusion should be freely flowing. The arm with the infusion should not begin to swell (oedema), "get red" (erythema), "get hot" (local temperature increase), and the patient should not notice any irritation or pain on the arm. If this occurs, extravasation management should be initiated. The infusion should consist of a suitable carrier solution with an appropriately diluted medicinal/chemotherapy drug inside. After the IV infusion has finished, flush the cannula with the appropriate fluid. Finally, depending on clinical circumstances, central line access may be most appropriate for patients who require repeated administrations of vesicants and irritants.