Денеден шығу тәжірибесі

Кіріспе

Жанның (астральдық дененің) физикалық денені тастап кетуі туралы айтылатын құбылыс. Денеден тыс тәжірибе (ДДТ немесе кейде ДДТ) – адамның өзінің физикалық денесінен тыс жерден әлемді қабылдауы. ДДТ – автоскопияның бір түрі (сөзбе-сөз "өзін көру"), бірақ бұл термин көбінесе екінші өзін көрудің патологиялық жағдайы, яғни доппельгенгерге сілтеме жасау үшін қолданылады. "Денеден тыс тәжірибе" термині 1943 жылы Г.Н.М.Тиррелл өзінің "Апарициялар" кітабында енгізді және Селия Грин және Роберт Монро сияқты зерттеушілер оны "астральдық проекция" немесе "рухпен саяхаттау" сияқты сенімге негізделген атаулардың орнына қолданды. ДДТ-ға мидың жарақаттануы, сезімталдықтан айырылу, өлімге жақын тәжірибелер, диссоциативті және психоделикалық препараттар, дегидратация, ұйқы бұзылыстары, армандар және мидың электрлік стимуляциясы сияқты түрлі факторлар себеп болуы мүмкін. Кейбір адамдар оны қасады түрде де тудыруы мүмкін. Он адамның біреуі өмірінде бір рет немесе одан да жиі, бірнеше рет ДДТ-ға тап болады. Психологтар мен нейробиологтар ДДТ-ны әр түрлі психологиялық және неврологиялық факторларға байланысты туындайтын диссоциативтік тәжірибелер деп қарастырады.

Өлімге жақын тәжірибелер

Тағы бір спонтанды денеден шығу түрі – өлімге жақын тәжірибе (ӨЖТ). Кейбір адамдар суға бату сияқты немесе күрделі операциялар кезінде болған ауыр физикалық жарақаттарда денеден шығуды бастан өткергендерін хабарлайды. Өлімге жақын тәжірибелерге физикалық денеден тыс болудың субъективті сезімдері, кейде қайтыс болған туыстар мен діни тұлғаларды көру, эго мен кеңістік-уақыт шектерінен өту кіруі мүмкін. Әдетте, бұл тәжірибеде мынадай факторлар болады: өліп қалғандай сезіну; тыныштық пен ауыртпалықтың сезімі; түрлі бейфизикалық дыбыстарды есту, денеден шығу тәжірибесі; туннель тәжірибесі (тар жолмен жоғары көтерілу немесе өту сезімі); "жарық иелерімен" және Құдайға ұқсас немесе басқа да тұлғалармен кездесу; "өмірді шолу" және қайтадан өмірге оралуға құлшынбау.

Ауыр физикалық күш-жігердің салдарынан пайда болған

Өмірлік тәжірибеге ұқсас, биік тауға шығу және марафонға қатысу сияқты қиын жағдайлардағы күшті физикалық жаттығулар денеден шығу (ОБЭ) құбылысын тудыруы мүмкін. Адам бір уақытта жерде де, ауада да болғандай сезімге ие болып, екі орында бірдей болу сезімін басынан өткеруі мүмкін.

Химиялық

ОБЭ-ді псилоцибин, кетамин, ДМТ, МДА және ЛСД сияқты галлюциногендер (әсіресе диссоциативті және психоделикалық заттар) тудыруы мүмкін. Бұл әсерлердің мидың прекуней деп аталатын құрылымымен осы заттардың өзара әрекеттесуінен туындайды деп есептеледі. Томас Эдисон өзінің өнертабыстарымен айналысқанда проблемаларды шешу үшін осы күйді пайдаланған. Ол металл шелекке отырып, басына күміс доллар қоятын. Маңғыздағанда, монета шелекке түсіп, оның есін жаңарта түсер еді. ОБЭ-нің пионері Сильван Малдун осы үшін төсекте тік ұсталған қолын пайдаланған. Сальвадор Далидің суреттеріне шабыттандырған ерекше көріністер алу үшін ұқсас "параноялық-критикалық" әдіс қолданғаны айтылады. Ұйқыға келер кезде ояу және ұйықтау арасында қасақана тепе-теңдікті сақтау ұйқының басталуында спонтандық транс эпизодтарын тудырады, бұл ОБЭ-ні тудыруға тырысқанда пайдалы болуы мүмкін. Егер адам тереңдеп демала берсе, әдетте, есі оянық болса, "сығу" сезіміне жетеді. Бұл сығу физикалық денеден шығып кеткендей сезіледі. Кейбіреулер прогрессивті бұлшықеттерді босатуды сезімдік депривацияның белсенді түрі деп санайды. Терең транс, медитация және визуализация. Визуализация түрлері әртүрлі; жиі кездесетін мысалдарға денеңнен "шығу" үшін арқанға көтерілу, денеңнен ұшып кету, зеңбірекпен атылу және осыған ұқсас тәсілдер жатады. Бұл әдіс дұрыс демала алмайтын адамдар үшін қолдану қиын деп есептеледі. Мұндай техниканың бір мысалы – Алтын Таңның "Жарық Денесі" техникасы.

Механикалық индукция

Аудиовизуалды стимуляция арқылы ми толқындарының синхронизациясы. Бинауральды соққылар ми толқындарының нақты жиіліктерін тудыру үшін қолданылуы мүмкін, әсіресе әртүрлі сана ояу/дене ұйықтаған күйлерде басым болатын жиіліктерді. Монро институтының зерттеуі бойынша, "дене ұйықтаған" 4 Герц жиілігіндегі ми толқынының бинауральды индукциясы тиімді деп танылды, ал кейбір авторлар бинауральды соққыларды басқа техникалармен бірге қолданғанда, денеден шығу (OBE) бастауын қолдауға маңызды деп санайды. "Сана ояу" бета жиіліктерін (қалыпты, сергек күйдегі адамдардың миында байқалатын) бір мезгілде енгізу де конструктивті болып табылды. Тағы бір танымал технология ұқсас нәтижелерге жету үшін синусоидты толқын импульстарын пайдаланады, ал ежелгі американдықтардың діни рәсімдеріндегі барабан соғу ми толқындарын өзгерту арқылы "басқа әлемдерге" қабылдауды арттырады деп есептеледі. Вестибулярлық қабықтың тікелей стимуляциясы. Мидың электрлік стимуляциясы, әсіресе, темпоропариетальды қосылыс (төмендегі Blanke зерттеуін қараңыз). Сезімдік депривация. Бұл тәсіл кеңістік пен уақытты жою арқылы күшті дезориентацияны тудыруға бағытталған. Осы мақсатта көбінесе флотациялық резервуарлар немесе құлаққаптар арқылы ойнатылатын қызғылт шу қолданылады. Сезімдік жүктеме, сезімдік депривацияның керісі. Мысалы, субъект арнайы жасалған бесікте ұзақ уақытқа тербетілуі немесе миды барлық сезімдік ақпараттан ажырату үшін жеңіл түрдегі қиындықтарға ұшыратылуы мүмкін. Екі жағдай да шатастыруға алып келеді, және бұл дезориентация жиі субъектке денеден шығу тәжірибесін сезінуге мүмкіндік береді. Мидың кейбір бөліктерінен қанды кетіруге себеп болатын күшті G күштері, мысалы, жоғары өнімді ұшақтарда немесе ұшқыштар мен астронавттарға арналған G күштеріне төзімділік жаттығуларында кездеседі. Басына орнатылатын дисплей мен жанасу арқылы проприоцепция сезімін шатастыратын (сонымен қатар қосымша мүшелердің сезімін тудыра алатын) құрылғы.

Психологиялық

Когнитивтік ғылымдар мен психология саласында денеден шығу тәжірибесі (ДШТ) әр түрлі психологиялық және неврологиялық факторлардан туындайтын диссоциативтік тәжірибелер деп саналады. Ғалымдар ДШТ-ны психикалық күйдегі тәжірибе деп санайды, ол түс немесе паранормальды құбылысқа жүгінбей, сананың өзгерген күйі сияқты болып көрінеді. Чарльз Рише (1887) ДШТ-нің субъектінің есте сақтау және қиял процестерімен қалыптасатынын және түстерден ешқандай айырмашылығы жоқ екенін айтқан. Джеймс Х. Гислоп (1912) ДШТ-да сананың белсенділігі белгілі бір суреттерді драмалық түрде бейнелеп, субъектінің өзін басқа физикалық орында екендігіне сендіретінін жазған. Эжен Ости (1930) ДШТ-ні қиялдың өнімі деп қарастырған. Басқа ертедегі зерттеушілер (мысалы, Шмейн, 1938) психофизиологиялық теорияларды қолдаған. Г. Н. М. Тирелл ДШТ-ні тұлғалық сананың санадан тыс деңгейлеріне қатысты галлюцинациялық құрылымдар ретінде түсіндірген. Донован Роуклифф (1959) ДШТ тәжірибесін психоз және истериямен байланыстырған. Басқа зерттеушілер ДШТ құбылысын дене бейнесінің бұрмалануы (Horowitz, 1970) және жекелендіру (Whitlock, 1978) тұрғысынан талқылаған. Психологтар Нандор Фодор (1959) және Ян Эренвальд (1974) ДШТ-нің өлім қаупімен күресу үшін жасалған қорғаныс механизмі екенін ұсынған. (Irin and Watt, 2007) Jan Ehrenwald денеден шығу тәжірибесін (ДШТ) "өлімсіздікке ұмтылудың қиялға салынған расталуы, бізде тәннен тәуелсіз өмір сүретін жан бар екеніне сендірудің алдамшы әрекеті" деп сипаттаған. Психологтар Дональд Хебб (1960) және Сирил Берт (1968) дене бейнесін және визуалды бейнелерді қамтитын ДШТ-нің психологиялық түсіндірілуі туралы жазған. Грэхам Рид (1974) ДШТ-нің сүйіспеншілікті жоғалту сияқты ауыр жағдайға стресс реакциясы екенін болжаған. Джон Палмер (1978) ДШТ-нің жеке тұлғаға қауіп төндіретін дене бейнесінің өзгеруіне жауап ретінде пайда болатынын жазған. Карл Саган (1977) және Барбара Хонеггер (1983) ДШТ тәжірибесінің қайта туу фантазиясына немесе кейбір ДШТ-ні бастан өткергендердің туннель тәрізді жолдар мен денеден байланысқан жіп сияқты нәрселер туралы хабарларына негізделген туу процесін қайтадан көруге байланысты болуы мүмкін екенін жазған. Сьюзан Блэкмор (1978) ДШТ-нің галлюцинациялық фантазия екеніне келген, себебі ол қиялдық қабылдау, қабылдау бұрмалаулары және өзі туралы (денесіз болу сияқты) қиял сияқты қабылдаулардың сипаттамаларына ие. Рональд Сигель (1980) сондай-ақ ДШТ-нің галлюцинациялық қиялдар екенін жазған. Харви Ирвин (1985) ДШТ теориясын ұсынды, ол назардағы танымдық процестер мен соматикалық сезімдік белсенділікті қамтиды. Оның теориясы психологиялық сіңіру деп аталатын танымдық тұлғалық құрылымды қамтиды және автоскопия, жекелендіру және психикалық диссоциация мысалдары ретінде ДШТ жіктелуін көрсетті. Дэвид Хаффорд (1989) ДШТ тәжірибесін ол "қасіретке ұшыраған оянған тәжірибе" деп сипаттаған құбылыспен байланыстырды, бұл ұйқы парализі түрі. Басқа ғалымдар да жүктілік кезінде пайда болатын ауруларды гипнагогия мен ұйқы парализімен (катаплексия) байланыстырған. Кейс зерттеулерінде қиялға бейімділік ДШТ-ні бастан өткергендерге қарағанда ДШТ-ні бастан өткермегендерге қарағанда жоғары екені дәлелденді. Деректер кейбір жағдайларда ДШТ тәжірибесінің фантазияға бейім тұлғамен (FPP) байланысын көрсетті. 167 қатысушы қатысқан зерттеу барысында, ДШТ-ні бастан өткергенін мәлімдегендердің "фантазияға бейім, паранормальдық құбылыстарға деген сенімі жоғары және соматоформды диссоциация көбірек көрініс тапқаны" анықталды. Зерттеулер зерттеулері сондай-ақ ДШТ-нің когнитивтік перцепциялық шизотипиямен байланысты екенін көрсетті.

In the fields of cognitive science and psychology OBEs are considered dissociative experiences arising from different psychological and neurological factors. Scientists consider the OBE to be an experience from a mental state, like a dream or an altered state of consciousness without recourse to the paranormal. Charles Richet (1887) held that OBEs are created by the subject's memory and imagination processes and are no different from dreams. James H. Hyslop (1912) wrote that OBEs occur when the activity of the subconscious mind dramatizes certain images to give the impression the subject is in a different physical location. Eugéne Osty (1930) considered OBEs to be nothing more than the product of imagination. Other early researchers (such as Schmeing, 1938) supported psychophysiological theories. G. N. M. Tyrrell interpreted OBEs as hallucinatory constructs relating to subconscious levels of personality. Donovan Rawcliffe (1959) connected the OBE experience with psychosis and hysteria. Other researchers have discussed the phenomena of the OBE in terms of a distortion of the body image (Horowitz, 1970) and depersonalization (Whitlock, 1978). The psychologists Nandor Fodor (1959) and Jan Ehrenwald (1974) proposed that an OBE is a defense mechanism designed to deal with the threat of death. According to (Irin and Watt, 2007) Jan Ehrenwald had described the out of body experience (OBE) "as an imaginal confirmation of the quest for immortality, a delusory attempt to assure ourselves that we possess a soul that exists independently of the physical body". The psychologists Donald Hebb (1960) and Cyril Burt (1968) wrote on the psychological interpretation of the OBE involving body image and visual imagery. Graham Reed (1974) suggested that the OBE is a stress reaction to a painful situation, such as the loss of love. John Palmer (1978) wrote that the OBE is a response to a body image change causing a threat to personal identity. Carl Sagan (1977) and Barbara Honegger (1983) wrote that the OBE experience may be based on a rebirth fantasy or reliving of the birth process based on reports of tunnel like passageways and a cord like connection by some OBErs which they compared to an umbilical cord. Susan Blackmore (1978) came to the conclusion that the OBE is a hallucinatory fantasy as it has the characteristics of imaginary perceptions, perceptual distortions and fantasy like perceptions of the self (such as having no body). Ronald Siegel (1980) also wrote that OBEs are hallucinatory fantasies. Harvey Irwin (1985) presented a theory of the OBE involving attentional cognitive processes and somatic sensory activity. His theory involved a cognitive personality construct known as psychological absorption and gave instances of the classification of an OBE as examples of autoscopy, depersonalization and mental dissociation. David Hufford (1989) linked the OBE experience with a phenomenon he described as a nightmare waking experience, a type of sleep paralysis. Other scientists have also linked OBEs to cases of hypnagogia and sleep paralysis (cataplexy). In case studies fantasy proneness has been shown to be higher among OBErs than those who have not had an OBE. The data has shown a link between the OBE experience in some cases to fantasy prone personality (FPP). In a case study involving 167 participants the findings revealed that those who claimed to have experienced the OBE were "more fantasy prone, higher in their belief in the paranormal and displayed greater somatoform dissociation." Research from studies has also suggested that OBEs are related to cognitive perceptual schizotypy.

Нейрологиялық

Теренс Хайнс (2003) денеден тыс тәжірибелердің мидың жасанды түрде ынталандырылуы арқылы туындауы мүмкін екенін жазды және бұл OBE тәжірибесінің "адамның жанының (немесе басқа нәрсесінің) шын мәнінде денені тастап кетуі емес, уақытша, шағын мидың іс-қимылдарының нәтижесі" екенін күшті көрсетеді. Неврологиялық және нейрокогнитивтік деректерді зерттеуде (Бюннинг және Бланке, 2005) ОБЭ "төменгі деңгейдегі көп сенсорлық өңдеудің функционалдық бұзылуы және темпоропариетальды қосылыстағы жоғары деңгейдегі өзіндік өңдеудің бұрмалануы" салдарынан туындайды деп жазылған. Кейбір ғалымдар бұл тәжірибелердің көру және сезім сигналдарының үйлесімсіздігінен пайда болады деп санайды. Ричард Уайзман (2011) OBE зерттеулерінің психологиялық түсіндірме табуға бағытталғанын және "денеден тыс тәжірибелер паранормальды емес, жанның бар екенін дәлелдемейді. Керісінше, олар ми мен денеміздің күнделікті жұмысы туралы таң қалдырарлық жайттарды ашады" деп атап өтті. Джейсон Брейтуэйт және оның әріптестері (2011) жүргізген зерттеуде ОБЭ "мидың уақытша бөліктеріндегі нейрондық тұрақсыздықтармен және дененің өзін сезіну қабілетіндегі қателермен" байланыстырылды. Braithwaite және авторлар тобы (2013) "қазіргі және басым көзқарас бойынша, ОБЭ көп сенсорлық интеграция процестерінің уақытша тоқырауынан туындайды" деп хабарлады. Йозеф Парвизи басқарған зерттеуде прекунейдің алдыңғы бөлігін тікелей электрмен ынталандыру денеден тыс тәжірибеге әкелуі мүмкін екені анықталды.

Паранормальды

Парапсихология және оккультизм саласының жазушылары, ТДТ психологиялық емес екенін және жан, рух немесе нәзік дене денеден бөлініп, алыс жерлерге саяхаттауға қабілетті екенін жазды. Виктория дәуіріндегі спиритуалистік әдебиетте денеден шығу тәжірибелері «саяхаттаушы көрегендік» деп аталды. Ежелгі үнділік жазбаларда мұндай сана күйі «Турия» деп те аталады, оған терең йогалық және медитациялық практикалар арқылы қол жеткізуге болады, онда йогтар сана мен дененің екіжақтылығынан азат болып, қасақана түрде денеден шығып, кейін қайта оралуға мүмкіндік алады. Осы саяхатты жүзеге асыратын дене «Вигьян дехи» («Ғылыми дене») деп аталады. Психикалық зерттеуші Фредерик Майерс ТДТ-ны «психикалық саяхат» деп сипаттады. ТДТ-ның болжамды жағдайларын сипаттаған алғашқы зерттеулердің бірі – психикалық зерттеушілер Эдмунд Гурни, Майерс және Франк Подмордың 1886 жылы жариялаған «Тірілердің фантомдары» атты екі томдық еңбегі болды. Бұл кітап ғылыми қауымдастық тарапынан қатты сынға ұшырады, себебі анекдоттық есептердің көпшілігінде нақты дәлелдемелер жетіспеді. Теософ Артур Пауэлл (1927) ТДТ-ның нәзік дене теориясын жақтаған алғашқы авторлардың бірі болды. Сильван Малдун (1936) ТДТ тәжірибесін түсіндіру үшін эфирлік дене тұжырымын қабылдады. Психикалық зерттеуші Эрнесто Боццано (1938) да осыған ұқсас көзқарас білдірді, ТДТ құбылысын сирек жағдайларда физикалық денеден босатыла алатын «эфирлік дене» тұрғысынан билокация ретінде сипаттады. Нәзік дене теориясын Ральф Ширли (1938), Бенджамин Уокер (1977) және Дуглас Бейкер (1979) сияқты оккультист жазушылар да қолдады. Джеймс Бейкер (1954) психикалық дене ТДТ кезінде «интеркосмостық аймаққа» енетінін жазды. Роберт Круколл бірнеше басылымдарында ТДТ-ның нәзік дене теориясын қолдады. ТДТ-ның паранормальдық түсіндірмесін парапсихологияны зерттеумен айналысатын барлық зерттеушілер қолдаған жоқ. Гарднер Мерфи (1961) ТДТ-ның «жалпы психологияның белгілі саласынан көп алшақтамайды, оны біз паранормальдыққа жүгінбей-ақ көбірек түсіне бастадық» деп жазды. 1970 жылдары Карлис Осис психик Алекс Тануспен көптеген ТДТ эксперименттерін жүргізді. Осы эксперименттердің бірінде, ол ТДТ күйінде алыс жерлерде орналасқан түрлі-түсті нысаналарды анықтай ала ма деп сұрады. Осис 197 сынақтан 114 сәтті нәтижеге қол жеткізгенін хабарлады. Алайда, эксперименттердегі бақылаулар сынға ұшырады және Сьюзан Блэкмордың сөзіне сәйкес, соңғы нәтиже аса маңызды емес, себебі кездейсоқ жағдайда 108 сәтті нәтиже күтілген. Блэкмор бұл нәтижелердің «ТДТ-да дұрыс қабылдаудың дәлелі жоқ» екенін атап өтті. 1977 жылдың сәуір айында Харборвью медициналық орталығының Мария есімді пациенті денеден шығу тәжірибесін бастан өткергенін мәлімдеді. Ол денесінен және ауруханадан тысқары жүзіп шыққанын айтты. Кейін Мария әлеуметтік қызметкері Кимберли Кларкқа ТДТ кезінде ғимараттың солтүстік жағындағы үшінші қабаттағы терезедегі теннис аяқкиімін көргенін айтты. Кларк ғимараттың солтүстік жағына барып, терезенің ішіндегі тікенекте теннис аяқкиімін көрді. Кларк бұл оқиғаны 1984 жылы жариялады. Содан бері бұл оқиға көптеген паранормальдық кітаптарда рухтың денеден шыға алатынына дәлел ретінде пайдаланылып келеді. 1996 жылы Хейден Эбберн, Шон Маллиган және Барри Бейерштейн Кларктың оқиғасын тексеру үшін медициналық орталыққа барды. Олар теннис аяқкиімін сол тікенекке орналастырды және оның ғимараттың ішінде көрінетінін және төсекте жатқан науқас оны оңай байқауы мүмкін екенін анықтады. Олар сондай-ақ теннис аяқкиімін ғимараттың сыртынан байқауға оңай екенін анықтады және Мария ауруханада болған үш күн ішінде осы туралы әңгіме естіген болуы мүмкін екенін және оны өзінің ТДТ-іне енгізгенін болжады. Олар «Марияның оқиғасы тек ойдан шығару мен тілектердің күшін көрсетеді» деген қорытындыға келді. Кларк оқиғаның сипаттамасын оқиға болғаннан кейін жеті жыл өткен соң ғана жариялады, бұл оқиғаға күмән тудырды. Ричард Уайзман бұл оқиғаның ешқандай паранормальдық дәлелі болмаса да, «жазушылар фактілерді тексеруге тырыспаған немесе оқырмандарына оқиғаның күмәнді жағын ұсынуға дайын болмаған» деп қайталайды.

Writers in the fields of parapsychology and occultism have written that OBEs are not psychological and that a soul, spirit or subtle body can detach itself out of the body and visit distant locations. Out of the body experiences were known during the Victorian period in spiritualist literature as "travelling clairvoyance". In old Indian scriptures, such a state of consciousness is also referred to as Turiya, which can be achieved by deep yogic and meditative activities, during which yogis may be liberated from the duality of mind and body, allowing them to intentionally leave the body and then return to it. The body carrying out this journey is called "Vigyan dehi" ("Scientific body"). The psychical researcher Frederic Myers referred to the OBE as a "psychical excursion". An early study that described alleged cases of OBE was the two volume Phantasms of the Living, published in 1886 by the psychical researchers Edmund Gurney, Myers, and Frank Podmore. The book was largely criticized by the scientific community because the anecdotal reports in almost every case lacked evidential substantiation. The theosophist Arthur Powell (1927) was an early author to advocate the subtle body theory of OBEs. Sylvan Muldoon (1936) embraced the concept of an etheric body to explain the OBE experience. The psychical researcher Ernesto Bozzano (1938) had also supported a similar view describing the phenomena of the OBE experience in terms of bilocation in which an "etheric body" can release itself from the physical body in rare circumstances. The subtle body theory was also supported by occult writers such as Ralph Shirley (1938), Benjamin Walker (1977), and Douglas Baker (1979). James Baker (1954) wrote that a mental body enters an "intercosmic region" during the OBE. Robert Crookall supported the subtle body theory of OBEs in several publications. The paranormal interpretation of OBEs has not been supported by all researchers within the study of parapsychology. Gardner Murphy (1961) wrote that OBEs are "not very far from the known terrain of general psychology, which we are beginning to understand more and more without recourse to the paranormal". In the 1970s, Karlis Osis conducted many OBE experiments with the psychic Alex Tanous. In one series of these experiments, he was asked whilst in an OBE state whether he could identify coloured targets that were placed in remote locations. Osis reported that there were 114 hits in 197 trials. However, the controls for the experiments have been criticized and, according to Susan Blackmore, the final result was not particularly significant since 108 hits would have been expected by chance alone. Blackmore noted that the results provide "no evidence for accurate perception in the OBE". In April 1977, a patient from Harborview Medical Center known as Maria claimed to have experienced an out of body experience. During her OBE she claimed to have floated outside her body and outside the hospital. Maria later told her social worker Kimberly Clark that during the OBE she had observed a tennis shoe on the third floor window ledge to the north side of the building. Clark then went to the north wing of the building and by looking out of the window could see a tennis shoe on one of the ledges. Clark published the account in 1984. The story has since been used in many paranormal books as evidence that a spirit can leave the body. In 1996, Hayden Ebbern, Sean Mulligan and Barry Beyerstein visited the Medical Center to investigate Clark's story. They placed a tennis shoe on the same ledge and found that it was visible from within the building and could easily have been observed by a patient lying in bed. They also discovered that the tennis shoe was easy to observe from outside the building and suggested that Maria may have overheard a comment about it during her three days in the hospital and then incorporated it into her OBE. They concluded "Maria's story merely reveals the naiveté and the power of wishful thinking" from OBE researchers seeking a paranormal explanation. Clark did not publish the description of the case until seven years after it happened, casting doubt on the story. Richard Wiseman has said that although the story is not evidence for anything paranormal it has been "endlessly repeated by writers who either couldn't be bothered to check the facts, or were unwilling to present their readers with the more skeptical side of the story."

Астральдық проекция

Астральдық проекция – денеден шығу тәжірибесінің паранормальды түсіндірмесі, ол бір немесе бірнеше физикалық емес жазықтықтардың және физикалық денеден бөлек байланысты дене бар екенін ұйғарады. Мұндай жазықтықтар көбінесе астральдық, эфирлік немесе рухани деп аталады. Астральдық проекция жиі рух немесе астральдық дененің физикалық денеден бөлініп, рухтар әлемінде немесе астральдық жазықтықта саяхаттауы ретінде сезіледі.

ОБЭ зерттеулері

ОБЭ жағдайларын алғашқы жинағандардың қатарында Эрнесто Боццано (Италия) және Роберт Круколл (Ұлыбритания) болды. Круколл бұл мәселеге спиритуалистік тұрғыдан қарады және көптеген жағдайларын «Психикалық жаңалықтар» сияқты спиритуалистік газеттерден жинады, бұл оның нәтижелерін түрлі жағынан бұрмалаған болуы мүмкін. Мысалы, оның көптеген қатысушылары физикалық дене мен оны бақылайтын жаны арасын байланыстыратын арқанды көргендерін айтты; ал Грин (төменде қараңыз) оның қатысушыларының 4%-дан азы мұндай нәрсені байқағанын, ал 80%-ы өзін «денесіз сана» деп сезінгенін, сыртқы денесі жоқ екенін мәлімдеді. ОБЭ туралы алғашқы кең ауқымды ғылыми зерттеуді Селия Грин 1968 жылы жүргізді. Бірінші 1185 сұрауға жауап бергендердің 1007-сі (85%) ОБЭ басынан өткенін хабарлады. 37%-ы екіден онға дейін ОБЭ басынан өткенін айтты. 5,5%-ы 100-ден астам осындай тәжірибелерді басынан өткергенін мәлімдеді. ОБЭ басынан өткендердің 45%-ы белгілі бір техника қолданып, кем дегенде бір ОБЭ-ны сәтті тудырғанын айтты. ОБЭ басынан өткенін мәлімдеген қатысушылардың 62%-ы физикалық емес ұшудан ләззат алғанын, 40%-ы өзін-өзі білокациялау құбылысын (яғни денесінен тыс кезде өз денесін көру) сезінгенін, ал 38%-ы өзін-өзі өткізгіштікке (қабырғалар сияқты физикалық заттардан өту) ие болғанын мәлімдеді. ОБЭ кезінде ең көп кездесетін сезімдер: құлау, жүзу, миоклония (кейбір ағзалардың дірілдеуі, ояну), бату, маусыну (сал болу), бас ішіндегі дыбыстар, қышыну, болжам жасау, тербеліс және тыныштық. ОБЭ-мен байланысты тағы бір жиі кездесетін сезім – уақытша немесе проективтік каталепсия, ол ұйқы парализінің жиі кездесетін белгісі. Ұйқы парализі мен ОБЭ арасындағы байланысты Кевин Нельсон және Кентукки университетінің әріптестері 2007 жылы «Neurology» журналында жариялаған «Денеден тыс тәжірибе және ояну» зерттеуі растады. Зерттеу нәтижесінде денеден тыс тәжірибе басынан өткен адамдар ұйқы парализіне бейім екені анықталды. Сондай-ақ, бұл байланысты одан әрі көрсететін Ватерлоодағы ерекше ұйқы тәжірибелеріне арналған сауалнама да маңызды.

Early collections of OBE cases had been made by Ernesto Bozzano (Italy) and Robert Crookall (UK). Crookall approached the subject from a spiritualistic position, and collected his cases predominantly from spiritualist newspapers such as the Psychic News, which appears to have biased his results in various ways. For example, the majority of his subjects reported seeing a cord connecting the physical body and its observing counterpart; whereas Green (see below) found that less than 4% of her subjects noticed anything of this sort, and some 80% reported feeling they were a "disembodied consciousness", with no external body at all. The first extensive scientific study of OBEs was made by Celia Green (1968).1,007 (85%) of the first 1,185 respondents reported having had an OBE. 37% claimed to have had between two and ten OBEs. 5.5% claimed more than 100 such experiences. 45% of those who reported an OBE said they successfully induced at least one OBE by using a specific technique. 62% of participants claiming to have had an OBE also reported having enjoyed nonphysical flight; 40% reported experiencing the phenomenon of self bilocation (i. e. seeing one's own physical body whilst outside the body); and 38% claimed having experienced self permeability (passing through physical objects such as walls). The most commonly reported sensations experienced in connection with the OBE were falling, floating, repercussions e. g. myoclonia (the jerking of limbs, jerking awake), sinking, torpidity (numbness), intracranial sounds, tingling, clairvoyance, oscillation and serenity. Another reported common sensation related to OBE was temporary or projective catalepsy, a more common feature of sleep paralysis. The sleep paralysis and OBE correlation was later corroborated by the Out of Body Experience and Arousal study published in Neurology by Kevin Nelson and his colleagues from the University of Kentucky in 2007. The study discovered that people who have out of body experiences are more likely to experience sleep paralysis. Also noteworthy, is the Waterloo Unusual Sleep Experiences Questionnaire that further illustrates the correlation.

Мисс З-дің кабинеті

1968 жылы Чарльз Тарт өзінің ұйықтау зертханасында төрт түн бойы З деп аталатын қатысушымен OBE (денеден шығу) экспериментін жүргізді. Қатысушы ЭЭГ аппаратына қосылып, төсегінің үстіндегі сөреге бес таңбалы код қойылды. Ол алғашқы үш түнде нөмірді көргенін айтпады, бірақ төртінші түнде нөмірді дұрыс атады. Психолог Джеймс Алкок эксперименттің жеткіліксіз бақылауда жүргізілгені үшін сынға алды және қатысушының видеокамера арқылы неге бақыланбағанын сұрады. Мартин Гарднер эксперименттің OBE-ге дәлел емес екенін жазды және Тарт "терезе артында ұйықтап жатқанда, З қызы электродтарды бұзбай, төсектен тұрып, көз тастады" деген болжам жасады. Сьюзан Блэкмор: "Егер З қызы көтерілуге тырысса, ми толқынының жазбасында кедергі пайда болар еді. Жазбада да солай болды" деп жазды.

Неврология және ОБЭ-ге ұқсас тәжірибелер

ОБЭ-нің кейбір аспектілеріне бірнеше физиологиялық түсіндірмелер бар. ОБЭ сияқты тәжірибелер мидың стимуляциясы арқылы туындауы мүмкін. Бір пациентте оң жақ жоғарғы сақталған жиегінің артқы бөлігін стимуляциялау арқылы да ОБЭ сияқты тәжірибе шақырылды. Бұл зерттеуде мидың осы стимуляцияға ұшыраған аймақтарын анықтау үшін позитрон-эмиссиялық томография қолданылды. Жоғарыда «ОБЭ сияқты» термині қолданылды, себебі осы тәжірибелерде сипатталған сезімдер қалыпты ОБЭ-нің толықтығынан немесе егжей-тегжейлілігінен мүресіз болды, немесе бұрын ешқашан ОБЭ-ні бастан өткермеген адамдармен сипатталды. Сондықтан, мұндай адамдар эксперименттік жолмен шақырылған ОБЭ-нің нақтылығы туралы пікір білдіруге құзырлы емес еді. Британдық психолог Сьюзан Блэкмор және басқалар ОБЭ адамның саналы күйінде қалып, денеден келетін сезімдік ақпаратпен байланысын жоғалтқанда басталады деп санайды. Адам денеге ие екенін сезінуін сақтайды, бірақ бұл қабылдау енді сезімдерден туындамайды. Көрінетін әлем оның ояу күйінде әдетте болатын әлемге ұқсауы мүмкін, бірақ бұл қабылдау да сезімдерден келмейді. Шығарлы дене мен әлем миымыздың сенсорлық ақпараттың болмауына қарамастан, толық сенімді әлемдерді құру қабілетімен жасалады. Біздің барлығымыз осы процеске әр түні түсімізде куә боламыз, бірақ ОБЭ тіпті жарқын түстерден де айқын болуы мүмкін деп есептеледі. Ирвин бұл парадокс өте күшті стресске немесе жоғары қозбуға реакция ретінде ұйқының пайда болуымен түсіндірілуі мүмкін деп ұсынды. Ол демалыс және жоғары қозбу жағдайларындағы ОБЭ-нің «ояу түс» түрі немесе 1-ші сатыдағы ұйқы процестерінің ояу санаға енуі екенін айтады.

Олаф Бланке зерттеулері

Швейцариядағы Олаф Бланке жүргізген зерттеулер мидың оң жақ сопақша-бауыр жамылғысы (TPJ) деп аталатын аймақтарын стимуляциялау арқылы денеден шығу тәжірибесіне (OBE) ұқсас сезімдерді сенімді түрде тудыруға болатынын көрсетті. Бланке және оның швейцариялық әріптестері OBE-нің нейрондық негізін зерттеді, олардың оң TPJ аймағындағы зақымданулармен байланысты екенін және эпилепсиясы бар пациентте осы аймақты электрлік стимуляция арқылы сенімді түрде тудыра алатынын анықтады. Осылай тудырылған сезімдер пациенттің қолы-аяғының өзгеруін (күрделі соматосенсорлық жауаптар) және бүкіл дененің орын ауысуын (вестибулярлық жауаптар) қамтуы мүмкін. Неврологиялық жағдайы қалыпты адамдарда Бланке және оның әріптестері өзінің және денесінің бір орында болу сезімінің TPJ-дағы көп сезімдік интеграцияға байланысты екенін көрсетті. Оқиғаға байланысты потенциалдарды пайдаланып, Бланке және оның әріптестері стимул басталғаннан кейін TPJ-ның 330–400 мс ішінде таңдамалы белсенділігін көрсетті, себебі сау еріктілер өздерін әдетте денеден шығу тәжірибесін сезінген адамдар сияқты позицияда және визуалды перспективада елестетеді. Транскраниалды магниттік стимуляция осы қатысушылардың өз денесінің психикалық трансформациясын бұзды. Басқа аймақты стимуляциялау немесе сыртқы объектілердің кеңістіктік бейнелеуімен мұндай әсерлер байқалмады, бұл TPJ-нің өз денесінің психикалық бейнесіне қатысты ерекше рөлін көрсетеді. Arzy және басқалар жүргізген келесі зерттеуде мидың белсенділігінің орны мен уақыты психикалық бейнелеудің денелі немесе денесіз өзіндік орналасумен орындалуына байланысты екені көрсетілді. Егер қатысушылар денелі орналасумен ой елегін жасаса, "денеден тыс аймақ" (EBA) деп аталатын аймақтың белсенділігі артты, ал денесіз орналасумен ой елегін жасаса, TPJ аймағының белсенділігі артты. Бұл Arzy және басқалардың "Бұл деректер EBA және TPJ-дағы мидың таралған белсенділігін және олардың уақытын адам денесінде орналасқан және кеңістікте орналасқан өзіндік кодтау үшін маңызды екенін көрсетеді" деген тұжырымға әкелді. Бланке және оның әріптестері оң жақ сопақша-бауыр жамылғысының өзіндік кеңістіктік орналасу сезімі үшін маңызды екенін және осы қалыпты процестердің бұзылуы денеден шығу тәжірибесіне алып келетінін ұсынады. 2007 жылдың тамызында Бланке зертханасы Science журналында виртуалды шындықтағы қарама-қайшы визуалды-соматосенсорлық ақпараттың өзіндік және дене арасындағы кеңістіктік бірлікті бұза алатынын көрсеткен зерттеуді жариялады. Көп сезімді қақтығыс кезінде қатысушылар алдындағы виртуалды денені өз денелері сияқты сезінді және өздерін виртуалды денеге қарай, дене шекараларынан тысқары позицияға қате орналастырды. Бұл кеңістіктік бірлік пен денелік өзіндік сананы тәжірибелік түрде зерттеуге болатынын және оның денелік ақпаратты көп сезімді және танымдық өңдеуге негізделгенін көрсетеді.

Research by Olaf Blanke in Switzerland found that it is possible to reliably elicit experiences somewhat similar to the OBE by stimulating regions of the brain called the right temporoparietal junction (TPJ; a region where the temporal lobe and the parietal lobe of the brain come together). Blanke and his collaborators in Switzerland have explored the neural basis of OBEs by showing that they are reliably associated with lesions in the right TPJ region and that they can be reliably elicited with electrical stimulation of this region in a patient with epilepsy. These elicited experiences may include perceptions of transformations of the patient's arms and legs (complex somatosensory responses) and whole body displacements (vestibular responses). In neurologically normal subjects, Blanke and colleagues then showed that the conscious experience of the self and body being in the same location depends on multisensory integration in the TPJ. Using event related potentials, Blanke and colleagues showed the selective activation of the TPJ 330–400 ms after stimulus onset when healthy volunteers imagined themselves in the position and visual perspective that generally are reported by people experiencing spontaneous OBEs. Transcranial magnetic stimulation in the same subjects impaired mental transformation of the participant's own body. No such effects were found with stimulation of another site or for imagined spatial transformations of external objects, suggesting the selective implication of the TPJ in mental imagery of one's own body. In a follow up study, Arzy et al. showed that the location and timing of brain activation depended on whether mental imagery is performed with mentally embodied or disembodied self location. When subjects performed mental imagery with an embodied location, there was increased activation of a region called the "extrastriate body area" (EBA), but when subjects performed mental imagery with a disembodied location, as reported in OBEs, there was increased activation in the region of the TPJ. This leads Arzy et al. to argue that "these data show that distributed brain activity at the EBA and TPJ as well as their timing are crucial for the coding of the self as embodied and as spatially situated within the human body." Blanke and colleagues thus propose that the right temporal parietal junction is important for the sense of spatial location of the self, and that when these normal processes go awry, an OBE arises. In August 2007 Blanke's lab published research in Science demonstrating that conflicting visual somatosensory input in virtual reality could disrupt the spatial unity between the self and the body. During multisensory conflict, participants felt as if a virtual body seen in front of them was their own body and mislocalized themselves toward the virtual body, to a position outside their bodily borders. This indicates that spatial unity and bodily self consciousness can be studied experimentally and is based on multisensory and cognitive processing of bodily information.

Эрссон зерттеуі

2007 жылдың тамызында Лондон университетінің колледжіндегі (қазір Швециядағы Каролинска институтында) Неврология институтында жұмыс істейтін Хенрик Эрссон "Science" журналында алғашқы тәжірибелік әдісті көрсеткен зерттеу жариялады, бұл әдіс, ғалымның жарияланымдағы мәлімдемесіне сәйкес, сау қатысушыларда денеден шығу (out-of-body experience) сезімін тудырды. Тәжірибе келесідей жүргізілді:

Зерттеуге қатысушы креслода отырып, басына орнатылған видео дисплейлер киіп отырды. Олардың әрқайсысының үстінде екі кішкентай экран бар, олар қатысушының басынан екі метр артқа екі видеокамерамен бірге орналастырылған тікелей эфирде түсірілген бейнефильмді көрсетеді. Сол жақ камерадан алынған бейне сол жақ көздің дисплейінде, ал оң жақ камерадан алынған бейне оң жақ көздің дисплейінде көрсетіледі. Қатысушы оларды бір "стереоскопиялық" (3D) бейне ретінде көреді, сондықтан олар өздерінің артында отырған адамның көзқарасынан өздерінің артын көреді. Зерттеуші қатысушының қасында (олардың көзқарасында) тұрады және екі пластикалық таяқты пайдаланады, бір мезгілде қатысушының нақты кеудесіне және ойша жасалған дененің кеудесіне тиіседі, осы екінші таяқты камераның көзқарасынан төменгі жағындағы ойша жасалған кеуде орналасқан жерге қарай жылжытады. Қатысушылар өздерінің денелерінің артында отырып, сол жерден қарап отырғанын растады. Сыншылар да, эксперимент жүргізуші де зерттеудің "толыққанды" денеден шығу сезімін қайталауға жетпегенін атап өтті. Денеден шығу сезімін тудырған бұрынғы эксперименттердегідей, Эрссонның жұмысы мидың қызметінің бұзылуы қалай денеден шығу сезіміне әкелуі мүмкін екенін түсіндірмейді. Негізінен, Эрссон «ояу адам өз денесін физикалық денеден тыс жерден көретіні» анықтамасына сәйкес келетін иллюзия жасады.

Реанимация кезінде сананы ояту

2001 жылы Сэм Парния және оның әріптестері денеден тыс қалу туралы айғауларды зерттеу үшін фигураларды төбеге қараған, еденнен көрінбейтін, ілініп тұрған тақталарға орналастырды. Парния: «Денесінен шығып, жандандыру кезінде төбеге жақын болғанын айтқан әркім сол нысаналарды анықтауға тиіс. Егер мұндай сезімдер психологиялық болса, онда нысаналардың анықталуын күтуге болмайды» деп жазды. Парнияның зерттеуін қарастырған философ Кит Августин барлық нысананы анықтау тәжірибелерінің нәтижесіз болғанын жазды. Психолог Крис Френч зерттеу туралы: «Өкінішке орай, бұл үлгідегі аман қалғандардың ешқайсысы денеден тыс қалуды (OBE) сезінбеді» деп жазды. 2008 жылдың күзінде Ұлыбритания мен АҚШ-тың 25 ауруханасы Сэм Парния мен Саутгемптон университетінің координациялаған AWARE (RESuscitation кезінде AWAreness) зерттеуіне қатысуды бастады. Нидерландыдағы Пим ван Ломмельдің жұмысына сүйене отырып, зерттеу 1500 жүрек тоқтауынан аман қалғандардың өлімге жақын тәжірибесін зерттеуді және жүрек соғуы немесе ми қызметі жоқ адамдардың денеден тыс тәжірибелерді бастан өткеруі мүмкін екенін анықтауды мақсат етеді. Зерттеу барысында Парния және оның әріптестері тек жоғарыдан ғана көрінетін сөрелерге жасырын нысаналарды орналастыру арқылы денеден тыс қалу туралы айғауларды зерттеді. Парнияның зерттеу нәтижелері туралы алғашқы баяндамасына сәйкес, 2013 жылдың қарашасында өткен Американдық жүрек қауымдастығының мәжілісінде ешкім суреттерді көрмеген. 152 науқастың тек екеуі ғана визуалды тәжірибелер туралы айтты, ал олардың біреуі расталған оқиғаларды сипаттады (ал екіншісінің жағдайы егжей-тегжейлі сұхбат алдында нашарлаған). Екі өлімге жақын тәжірибе «көрнекі нысаналар орналастырылмаған» аймақта орын алды. 2014 жылдың 6 қазанында зерттеу нәтижелері Resuscitation журналында жарияланды. Жүрек тоқтауынан зардап шеккен науқастардың 20% -дан азы сұхбаттасуға мүмкіндік алды, өйткені көптеген науқастар сәтті жандандырудан кейін де қайтыс болды немесе тым нашар болды. Өздерін саналы сезінгенін және қосымша сұхбаттардан өткендердің 46% -ы өліммен байланысты кең ауқымды естеліктерді бастан өткерді, бұл жалпы қолданылатын өлімге жақын тәжірибе (ӨЖТ) терминімен сәйкес келмеді. Олар қорқыныш пен қуғын-сүргін сезімдерін де қамтыды. Тек 9% ғана ӨЖТ-мен сәйкес келетін тәжірибелерді бастан өткерді, ал 2% -ы «көру» және «есту» оқиғаларын нақты еске түсіріп, денеден тыс қалумен (OBE) сәйкес келетін толық санаға ие болды. Бір жағдай жүрек тоқтауы кезінде дыбыстық стимулдарды қолдану арқылы расталды және уақыты белгіленді. Каролина Уотттың айтуынша, «Парнияның анықтаған сананың бірден-бір тексерілген кезеңі» бұл объективті сынаққа қатысы жоқ. Керісінше, ол жандандыру кезінде болған оқиғалар туралы дұрыс баяндаған науқас. Ол суреттерді анықтамады, дефибриллятордың шуын сипаттады. Бірақ бұл қызығушылық тудырмайды, өйткені көптеген адамдар теледидарда көрсетілген жедел жәрдем бөлімінде не болып жатқанын біледі». Алайда, ол жасырын нысаналарды сипаттау мүмкін емес еді, өйткені оның денеден тыс қалуы орын алған бөлмеде ешқайсысы болған жоқ, ал оның сипаттамасының қалған бөлігі өте дәл болды, оның ішінде оның жандандыруға қатысқан дәрігерді сипаттауы және кейін дұрыс анықтауы да бар.

In 2001, Sam Parnia and colleagues investigated out of body claims by placing figures on suspended boards facing the ceiling, not visible from the floor. Parnia wrote "anybody who claimed to have left their body and be near the ceiling during resuscitation attempts would be expected to identify those targets. If, however, such perceptions are psychological, then one would obviously not expect the targets to be identified." The philosopher Keith Augustine, who examined Parnia's study, has written that all target identification experiments have produced negative results. Psychologist Chris French wrote regarding the study "unfortunately, and somewhat atypically, none of the survivors in this sample experienced an OBE." In the autumn of 2008, 25 UK and US hospitals began participation in a study, coordinated by Sam Parnia and Southampton University known as the AWARE study (AWAreness during REsuscitation). Following on from the work of Pim van Lommel in the Netherlands, the study aims to examine near death experiences in 1,500 cardiac arrest survivors and so determine whether people without a heartbeat or brain activity can have documentable out of body experiences. As part of the study Parnia and colleagues have investigated out of body claims by using hidden targets placed on shelves that could only be seen from above. No subjects saw the images mounted out of sight according to Parnia's early report of the results of the study at an American Heart Association meeting in November 2013. Only two out of the 152 patients reported any visual experiences, and one of them described events that could be verified (as the other one's condition worsened before the detailed interview). The two NDEs occurred in an area where "no visual targets had been placed". On October 6, 2014, the results of the study were published in the journal Resuscitation. Less than 20% of cardiac arrest patients were able to be interviewed, as most of them died or were too sick even after successful resuscitation. Among those who reported a perception of awareness and completed further interviews, 46% experienced a broad range of mental recollections in relation to death that were not compatible with the commonly used term of NDEs. These included fearful and persecutory experiences. Only 9% had experiences compatible with NDEs and 2% exhibited full awareness compatible with OBEs with explicit recall of 'seeing' and 'hearing' events. One case was validated and timed using auditory stimuli during cardiac arrest. According to Caroline Watt "The one 'verifiable period of conscious awareness' that Parnia was able to report did not relate to this objective test. Rather, it was a patient giving a supposedly accurate report of events during his resuscitation. He didn't identify the pictures, he described the defibrillator machine noise. But that's not very impressive since many people know what goes on in an emergency room setting from seeing recreations on television." However, it was impossible for him to describe any hidden targets, as there were none in the room where his OBE occurred, and the rest of his description was also very precise, including the description and later correct identification of a doctor who took part in his resuscitation.

AWARE II зерттеу

2016 жылдың мамыр айында Ұлыбританияның клиникалық сынақтар порталында AWARE II жобасы туралы хабарлама жарияланды. Бұл екі жылдық көп орталықты байқау зерттеуі, жүрек тоқтауынан зардап шеккен 900–1500 науқасты қамтиды. Зерттеуге қатысушылардың іріктелуі 2014 жылдың 1 тамызынан басталды, ал жоспарланған аяқталу мерзімі 2017 жылдың 31 мамыры болған еді. Бірақ зерттеу 2020 жылға дейін ұзартылды. Зерттеу нәтижелері 2023 жылы жарияланды.

Smith & Messier компаниясы

2014 жылы функционалдық бейнелеу зерттеуінде денесінен шығу (денесі сыртында болу) тәжірибесін қалауынша басынан өткізе алатын әйел туралы хабарлама жарияланды. Ол бала кезінде осы қабілетке ие болғанын және оны ұйықтау қиындықтарымен байланыстыратынын айтты. Оның денесінен шығу тәжірибесі ересек шақта да жалғасты, бірақ сирек болды. Ол денесінің үстіндегі ауада айналып, жатып, көлденең жазықтықта домалағанын көре алды. Кейде өзінің жоғарыдан қозғалатынын бақылап, бірақ өз денесінің қозғалмайтынын сезінді. Қатысушы осы тәжірибемен байланысты ерекше эмоцияларды сезінбегенін мәлімдеді. "[Д]енеден тыс тәжірибемен (ДЭТ) байланысты мидың функционалдық өзгерістері моторлық қимылдарды елестету кезінде байқалғаннан мүлдем өзгеше болды. Белсенділік негізінен сол жақ бөлігінде болды және сол қосымша қозғалыс аймағын, жоғарғы сопақша және артқы үстіңгі уақытша гирлерді қамтыды, соңғы екеуі денеден тыс тәжірибелермен байланысты уақытша-париетальды қосылыспен үйлеседі. Мишық та белсенділік көрсетті, бұл қатысушының ДЭТ кезінде қозғалыс сезімі туралы айтқан сөзімен сәйкес келеді. Сонымен қатар, сол жақ орта және жоғарғы орбитальді фронтальді гирлерде белсенділік байқалды, бұл аймақтар көбінесе қимылдарды бақылаумен байланысты."

ОБЭ оқыту және ғылыми-зерттеу объектілері

Монро институтының Нэнси Пенн орталығы денеден шығу тәжірибесін тудыруға маманданған мекеме. Бразилиядағы сананы жоғары деңгейде зерттеу орталығы – тағы бір ірі денеден шығу оқу орталығы. Олаф Бланктің танымдық нейроғылым зертханасы денеден шығу зерттеулерімен танымал зертханаға айналды.