Кіріспе

1967 жылы Чарли Чаплиннің режиссерлік жұмысы

«Гонконгтан келген графня» – 1967 жылы түсірілген британдық романтикалық комедиялық фильм. Фильмнің музыкасын, сценарийін жазып, режиссерлік жасаған – Чарли Чаплин. Бұл оның режиссерлік еткен, сценарий жазып, продюсерлікке қатысқан және музыкалық қойылым жасаған соңғы туындысы. Фильм 1922 жылы жарық көрген «Шетелдегі саяхатым» атты кітабында сипатталған бұрынғы орыс аристократының өміріне негізделген. Ол Францияда паспорты болмай, елсіз қалған орыс әншісі және бишісі еді. Фильмде Марлон Брандо мен София Лорен басты рөлдерді ойнады. Сюжет круиз кемесіне тайсалған қызға ғашық болған американдық дипломаттың маңында өрбітеді. Чарли Чаплиннің ұлы Сидней Чаплин, Типпи Хедрен, Патрик Каргилл және Маргарет Рутерфорд маңызды эпизодтық рөлдерде ойнады. Чаплиннің өзі де камео түсірді, ол оның соңғы экрандық өнері болды. Хикаяның негізінде 1921 жылы Францияда танысқан орыс әншісі және бишісі Муссия «Ская» Содскаяның өмірі жатыр. Алайда, олардың ажырасуынан және оның өміріндегі келесі оқиғалардан кейін Чаплин 1960 жылдардың ортасына дейін осы фильмді аяқтау үшін жұмыс істеді. Бұл оның түсті түсірілген жалғыз фильмі және Чаплиннің басты рөлде ойнамаған екі фильмінің бірі (екіншісі – 1923 жылғы «Париж әйелі»). Фильмнің премьерасы 1967 жылдың 5 қаңтарында Лондонда өтті, бірақ сыншылардың пікірі жағымсыз болды. Еуропа мен Жапонияда сәтті болғанымен, АҚШ прокатында күтілген нәтиже бермеді. Алайда, Чаплин Ламберт Уильямсонмен бірлесіп жұмыс істеген музыкалық қойылымның табысы бюджеттің шығындарын өтеуге көмектесті. Фильмнің танымал әні «This Is My Song» («Бұл менің әнім»), авторлық құқығы Чаплинге тиесілі, ал оны Петула Кларк орындады. Ән Ұлыбритания, Ирландия, Австралия, Нидерланды және Бельгиядағы хит-парадтарда көшбасшы болды, ал АҚШ-та үшінші, Канадада төртінші орынды иеленді. Шығарылғаннан кейін фильм қайта қаралып, жағымды пікірлер алды.

Сюжет

Сауд Арабиясының болашақ елшісі Огден Мэрс әлемді аралап шыққаннан кейін Америкаға қайта оралады. Гонконгтағы тоқтау кезінде Огден орыс графинясы Наташамен танысады, оның Шанхайдағы орыс ата-анасы Ресей революциясынан кейін отбасы қуылғаннан кейін қайтыс болады. Ол теңізшілер би залындағы проститутка ретіндегі өмірінен қашу үшін кешкі көйлекпен оның кабинасына тығылып кіреді. Ол босқын, паспорты жоқ, сондықтан саяхат бойы оның кабинасында жасырынуға мәжбүр болады. Огден бұл жағдайға наразы, өйткені ол ажырасуға тырысып жүрген үйленген адам, және егер ол табылса, бұл оның мансабына қалай әсер ететінінен қорқады. Бірақ ол оған қалғанын қабылдауға мәжбүр болады. Енді олар оны кемеден қалай шығару керектігін ойластыруы керек, содан кейін оның орта жастағы жеке күзетшісі Хадсонға үйленуі ұйымдастырылады. Бұл тек ресмилік болғанымен, Хадсон осы қарым-қатынасты толықтыруды қалайды, бірақ ол онымен келіспейді. Ол Хонолулуға жеткенше одан қашып, содан кейін кемеден секіріп, жағаға жүзіп өтеді. Огденнің әйелі Марта Вашингтондан ажырасудың ұяттылығынан аулақ болу туралы кеңес алғаннан кейін, кемеге қосылу үшін Хонолулуға келеді. Некеге тұруды ұйымдастырған Огденнің адвокат досы Харви жағада Наташамен кездеседі және иммиграциялық қызметкерлер оны Хадсонның әйелі ретінде қабылдағанын және ол Хонолулуда қалатынын айтады. Марта Наташа туралы, оның бұрынғы өмірі, проститутка және гангстердің сүйіктісі ретіндегі өмірі туралы Огденге айтады, ол Гонконгта Наташаның тұрақты тұтынушысы болған жолаушыдан оның өткені туралы білген. Огден жауап ретінде әйелінің осындай жағдайда да солай істегенін сұрайды. Кеме АҚШ материгіне қарай жол тартады, бірақ Огден Наташаны қонақүйдің кабаресінде күтпеген жерде табады, онда олар кемеден және әйелінен жасырын билеуге бастайды.

Актерлік құрам

Сонымен қатар, Чарли Чаплин қысқа ғана уақытқа Ескі стюард рөлінде пайда болады, ал оның қыздары Джеральдин, Жозефина және Виктория кемедегі Би кешіндегі қыз және Уайкики қонақ үйіне кіретін Екі жас қыз рөлінде сәл-сәулемен көрінеді. Гонконг актері Ричард Нг осы фильмде және 1960 жылдары Ұлыбританияда актерлік карьерасының басында шағын эпизодтық рөл ойнады.

Өндіріс

Шаплиннің баспасөз хабарламасына сәйкес, идеясы "1931 жылы Шанхайға жасаған сапарымда Ресей революциясынан қашып келген бірнеше аристократтармен кездестім. Олардың жағдайы өте қиын, елсіз, жандардың мәртебесі төмен еді. Ерлер рикша жүргізіп, әйелдер он центтік би залдарында жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, көптеген ескі аристократтар қайтыс болды, ал жас ұрпақ Гонконгқа көшіп кетті, онда олардың жағдайы одан да нашар болды, себебі Гонконгта босқындар көп еді". Чаплин 1930 жылдары сценарийдің жобасын "Стоувей" деген жұмыс атауымен, сол кездегі әйелі Полетт Годдардтың басты рөлде ойнауы үшін жазған. Содан кейін Чаплин сценарийді бірте-бірте өңдеп, "бір жерін қосып, бір жерін алып тастап" жұмысын аяқтады. 1963 жылы Чаплиннің досы оған орыс ханшайымы Наташа рөліне София Лоренды ұсынды. Хедрен Чаплиннің режиссерлік әдісін былай сипаттады: "Чаплиннің әдісі – біздің барлық рөлдерді оның өзі ойнап көрсетуі еді, бұл керемет болатын. Ол режиссерлік берудің орнына, түсірілім алаңына шығып, "Жарайды, мынаны істеңдер" деп, қалай істеу керегін көрсетіп беретін. Ол София Лоренге айналып кететін. Ол мен де, Марлон да болатын. Мұндай нәрсені бұрын ешқашан көрген емеспін". Кастинг мүшелерінің көпшілігі Чаплиннің тәсілін бағаласа да, Марлон Брандо өзін қорланған сезініп, Чаплин оны фильмді аяқтауға көндірмес бұрын жұмыстан кеткісі келді. Брандоның ашуына себеп – Чаплиннің фильмдегі екінші рөлді ойнаған ұлы Сиднейге қатыгездікпен қарауы болды: "Чаплин, шынымен, мен кездестірген ең садистік адам болды". Қазір Blu-ray форматында қолжетімді.

Қабылдау

Фильм көбінесе жағымсыз сынға ұшырады, бірақ Rotten Tomatoes сайтында 60% рейтингке ие.

Қазіргі заманғы шолулар

1967 жылғы 17 наурыздағы "Нью-Йорк таймс" газетінің шолуында былай делінген: "Егер Чаплин мырзаның фильмдерінің жанкүйері болса, ол осы ұятты жағдайды жылдам аяқтап, мүлдем болмағандай ұмытып кеткісі келер еді". Тим Хантер 1967 жылғы 25 сәуірде "Гарвард Кримсон" газетінде жариялаған шолуында: "Жаңа Чаплин фильмін оның өзіндік ерекшеліктерімен қараңыз; барлық оқыс сыншылардың айтуынша, қарт шебер өзінің шеберлігін жоғалтқан жоқ, ал Графиня – керемет романтикалық фильм" деп жазды.

1990 жылдар

Леонард Мальтиннің 1995 жылғы «Кино және бейне нұсқауы» фильмге бір жарым жұлдыз берді, оны «жаман түсірілген, уақыты дұрыс келмеген, нашар музыкаланған» деп бағалады.

21 ғасыр

Чаплиннің өмірбаясын жазған Джеффри Вэнс 2003 жылы былай деп жазды: "Гонконгтан келген графиня Чаплиннің бұрынғы дыбысты фильмдеріне қарағанда аз қызықты, себебі онда саяси немесе сатирикалық элементтер жоқ" (дегенмен, қарт әйелдің бір ойыншық жануардың "қызыл" тілінен бас тартатын көрінісі бар). Вэнс Чаплиннің өзінің комикалық көзқарасы мен оптимизмінің София Лореннің рөліне сіңгенін санайды. Би-халдағы қыз, Лореннің Наташа бейнесі – "жезөкше" – Чаплиннің өмір бойы құлаған әйелдерге қаһарман ретінде қызығушылығын жалғастырады. Көп жағдайда Наташа фильмдегі Шөкеңнің орнын басады, жақсы өмір іздеп, бақыт пен сұлулықтың да өткінші екенін түсінеді. "Шөкеңнің" философиясы Наташаның "Қайғырма. Бұл тым оңай. Мен сияқты бол. Қазір мен өте бақыттымын. Міне, біз сұрай алатынымыз – осы сәт" деген сөздері арқылы көрініс табады. Бұл сөз фильмге де қатысты: оның көптеген кемшіліктеріне, әсіресе бұл Чаплиннің соңғы фильмі болғандықтан, өкіну оңай болса да, оның керемет, өткінші комедиялық сәттерін бағалау дұрыс. 2005 жылы Radio Times газеті фильмге екі жұлдыз беріп, "бұл тым қатал және тым сахналық" деп мәлімдеді. 2012 жылы TV Guide фильмге бір жұлдыз берді, "жағымсыз және қызықтырмас комедия" деп түсіндірді. 2013 жылы Filmcritic.com-ның Кристофер Нулл фильмге үш жұлдыз берді, бірақ "қайталанатын оқиға (Лорен есік қағылғанда Брандоның ванна бөлмесінде жасырыну үшін қайта-қайта жүгіріп барады) жалықтырады" деп жазды.