Кіріспе

Австралиялық саясаткер (1838–1909)

Томас Бент (7 желтоқсан 1838 – 17 қыркүйек 1909) – Австралиялық саясаткер және Викторияның 22-ші премьер-министрі.

Ерте өмір

Бент Пенрит қаласында, Жаңа Оңтүстік Уэльсте, қонақүйші Джеймс Бенттің төрт ұлы мен екі қызының үлкені ретінде дүниеге келді. 1849 жылы ол ата-анасымен Мельбурнға көшті. Мельбурнның Фитцрой ауданындағы мектепке барып, кейін Брайтон Ист қаласында бақша шаруасымен айналысты. Бенттің мәмілелері жарияланғаннан кейін О’Логлен үкіметі 1883 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырады. Осы сәтсіздіктен кейін Бент 18 жыл бойы оппозицияда отырып, мүлік мәселелеріне көңіл бөлді. 1888 жылы Рингвудтағы сәтсіз инвестиция салдарынан «Томас Бент Лэнд Ко» компаниясы құлап, оның жағдайы нашарлады, бірақ ол тез арада қалпына келіп, 1890 жылығы жер бағамының өсу кезеңіндегі маңызды тұлғаға айналды. Мысалы, 1884 жылы Бент Экзибишн-стриттегі жерді 1488 фунт стерлингке сатып алып, сол күні 2000 фунт стерлингке қайта сатты. 1892 жылы ол күрделі саяси келісімнің нәтижесінде спикер болып сайланды, бұл оның қарсыластарын таң қалдырды. Бір газет: «Спикер Бент неліктен елдегі ең қарапайым адам? Себебі Бенттен қарапайым адам табылмайды» деп жазды. Бұл сөздерде белгілі бір мақтаныш пен жоғарыдан қараушылық сезімі бар еді. Бент Викторияның австралиялық акценті бар алғашқы премьер-министрі болды және Мельбурнның ағылшын-шотландтық элитасы оны жек көретін. Жер бағамының өсуінен кейін болған құлдырау Бенттің банкротқа жақындауына себеп болды, оның қарызы 80 000 фунт стерлингті құрады. Ол көптеген мүлкін әйелінің атына тіркеп, банкроттықтан сақталды. Джеймс Паттерсон үкіметінің құлауынан кейін өткен сайлауда Бент Брайтоннан жеңіліске ұшырады. «The Age» газеті 1881 жылы теміржол министрі болып жұмыс істеген кезінде Бент жазған хаттарды жариялағаннан кейін оның тағдыры шешілді. Онда ол депутаттарға өз сайлау округтеріне теміржол салуға ұсыныс жасап, олардың дауыстарын алуға тырысқан. Бент әйелі Элизабет пен екі қызымен Порт-Фейриге көшіп, сүт шаруашылығымен айналысты. Бірақ ол саяси амбицияларынан бас тартқан жоқ. 1897 жылы ол Порт-Фейриден сайлануға тырысып, сәтсіз аяқтады, ал 1900 жылы Мельбурнға оралып, қарашадағы сайлауда Брайтоннан қайта сайланды. Ол Уильям Ирвиннің консервативті үкіметінде теміржол министрі болып қайтадан мансабына оралды. Көп ұзамай ол өзінің ескі әдеттерін қайталады, Брайтоннан жер сатып алып, содан кейін Сент-Килдадан Брайтонға бағытталған трамвай желісін бекітті, ол оның меншігіне жақын жерден өтті. Оның беделіне қарамастан, 1904 жылы Ирвин федералды саясатқа кеткенде Бент Викториядағы жаңа либералдық көшбасшы болып сайланды және 66 жасында премьер-министр болды. Осы кезде Бент семіріп кеткен, оның көңілді мінезі және Викторияның 1890 жылдардағы депрессиядан біртіндеп қалпына келуі оған жаңа танымалдылық әкелді. Премьер-министрліктен басқа, Бенттің қоғамдық жұмыстар және теміржолдар министрліктері де болды. Халық денсаулығын жақсарту, білім беру, қарттарға зейнетақы төлеу және су ресурстарын сақтау саласында көптеген заңдар қабылданды. 1904 жылғы маусымдағы сайлауда ол үлкен көпшілік дауысымен жеңіске жетті және 1907 жылы да жеңіске қол жеткізді. Оның үкіметі 19 ғасырдың либералдық үкіметтеріне қарағанда экономикаға мемлекеттік араласуды жақтады және Виктория өнеркәсібін қорғау үшін жоғары тарифтер қажеттігі туралы келісімге келді. Оның ең үлкен мақтанышы – Викторияға тұрақтылық пен өркендеуді қайтару болды. Алайда 1908 жылы Бенттің үкіметі ел мен қала мүдделері арасындағы қайшылықтар салдарынан ыдырауға ұшырады – бұл Викториядағы лейбористік емес үкіметтер үшін мәңгілік проблема еді. Джон Мюррей басқаратын ел мүшелерінің тобы Бенттің жерді бағалау заңына қарсы болды, оларды қанағаттандыру үшін Бент заң жобасын кері қайтарып, Мюррейдің бірнеше жақтастарын министрлікке тағайындады. Бірақ бұл Уильям Уатт басқаратын Мельбурн либералдарын ашуландырды, ал 1909 жылғы қаңтарда әртүрлі оппозициялық күштер бірігіп, Бентті Ассамблеяда жеңді. Бент отставкаға кетіп, Мюррей премьер-министр болды.

Мұра

Бент 1909 жылғы 17 қыркүйекте Брайтон қаласындағы Бей-стриттегі үйінде қайтыс болды. 1908 жылы ол Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің кавалер-командоры (KCMG) атағымен марапатталды. Оған мемлекеттік жерлеу рәсімі өткізіліп, Брайтон зиратына жерленді. Ол екі рет үйленді, Ханна Холл және Элизабет Хантлимен. Оның мүлігі 35 000 фунт стерлингке бағаланды (1909 жылғы 35 000 фунт стерлинг қазіргі жылдарда шамамен <есептелген сомаға> тең), оның көп бөлігі екінші некесінен туған қызына бұйырды. Оның орнына қосымша сайлау бір айдан кем уақыт өткен соң, 8 қазан күні өтті. Маргарет Баскервилл жасаған және халықтан жиналған қаражат есебінен төленген Бенттің мүсіні 1913 жылы Брайтон қаласындағы Непиан тас жолына орнатылды. Ұзақ жылдар бойы "Томми Бенттің мүсіні" Мельбурнның әйгілі нысаны болды, Виктория футбол лигасының финалы қарсаңында премьер-лига жеңімпазының түстеріндегі бас киім мен шарфпен әшекейленетін. 1960 жылдардың соңында мүсінге көбінесе ақ бояумен толтырылған шелектер тастау жиі кездесетін, бұл Жаңа жыл қарсаңында жасалған әдепсіздік болуы мүмкін. 1970 жылдары тас жолдың кеңейтілуіне байланысты мүсін Бей-стрит маңындағы көрінеуі аз жерге көшірілді, соның салдарынан оның ескерткіш мәртебесі жоғалды.