Кіріспе

Кеудедегі синовиялық шарлы-сокеттік буындар Кеуде буыны (немесе гленохумеральды буыны грекше glene, көз шары, + oid, "форма", + латынша humerus, shoulder) құрылымдық жағынан синовиялық шарлы-сокеттік буындар ретінде және функционалдық жағынан диартроздық және мультиаксиалдық буындар ретінде жіктеледі. Бұл - иық қабығының (жиық қабығының) гленоидтық қуысы мен көкірек сүйегінің (жоғарғы қол сүйегінің) арасындағы буыны. Омыртқа сөзі мен иық сөзіне шектеулі байланыс беретін өте еріген буын капсуласының арқасында ол адам денесінің ең қозғалмалы буыны болып табылады.

Құрылымы

Кеуде буыны - бұл скребковый буыны, ол иық және беткей буынының арасындағы шар-қоса буыны. Скупалуаның гленоидтық қақпағының қуысы өзі өте жай, бірақ гленоидтық лабрумдың қосылуымен тереңдейді. Гленоидтық лабрум - қуыстың шеңберіне бекітілген кеміршөкті талшықтар сақинасы. Бұл сақина бицепс-брахии тіркесінің жоғарыдағы суырғымен жалғасып тұрады.

Капсула

Иық буынында өте еріген буыны бар, бұл кейде иықтың ығысуына әкелуі мүмкін. Капсуланың астыңғы бөлігінің төменгі гленохумеральды байланысының алдыңғы және артқы жолақтарының арасында орналасқан "U пішінді" тәуелді бөлігі "астыңғы қап" деп аталады. Синовий бицепстің ұзын басынан және subscapularis tendon-дан төмен созылып subscapular bursa-ны құрайды. Сондықтан бицепстің ұзын басы экстрасиновиалдық және интракапсулярлық болып, супрагленоидтық туберкулезге жалғасады. Кеуде буынын басқа ұзын бұлшық еттер де, мысалы, үлкен кеуде, үлкен арқан, үлкен терс және дельтоидты бұлшық еттер де қолдайды.

Иннервация

Бәтеңнің буынын қоректендіретін жүйкелердің барлығы брахиальды плексте пайда болады. Олар - сверхскульпиарлық жүйке, аксилярлық жүйке және бүйірлік кеуде жүйке.

Қанмен қамтамасыз ету

Иық буынына қанды алдыңғы және артқы circumflex humeral артериясының, suprascapular артериясының және scapular circumflex артериясының тармақтары жеткізеді.

Функция

Иықтың ротаторлық манжеткасы мысықтары жоғары тартылу күшін тудырады және көкірек сүйегінің басын гленоид қуысына тартуға көмектеседі. Гленоид қуысы - терең емес, оның ішінде гленоидтық лабрум бар, ол оны тереңдетеді және тұрақтылыққа көмектеседі. 120 градус иілу қабілетімен иық буыны - денедегі ең қозғалмалы буыны. Скаланың қабырға қуысы арқылы көкірек сүйегіне қатысты қозғалысы скала-омыртқалық ырғақ деп аталады, бұл қозғалыс диапазонына қол жеткізуге көмектеседі. Бұл диапазонды иық жағының орнын өзгертетін кез келген нәрсе бұза алады. Бұл үлкен трапеция бұлшықеттерінің бір бөлігінің тепе-теңсіздігі болуы мүмкін. Мұндай тепе-теңдіктің бұзылуы басының алға қарай қозғалуын тудырады, бұл өз кезегінде иықтың қозғалыс ауқымына әсер етеді.

Клиникалық маңызы

Капсула қабынуы және қатып қалуы мүмкін, бұл буынның бетінің арасында пайда болатын тіндердің (жапсырмалардың) аномальды жолақтарымен, ауырсынуды тудырады және иықтың қозғалысын шектейді, бұл жағдай мұздатылған иық немесе жабысқақ капсулит деп аталады. SLAP жыртылуы (оң жақ лабрумның алдыңғы жағы артқы жағына қарай) - бұл гленоидтық лабрумның үзілуі. SLAP жас ерекшелігі - белгілі бір позициядағы иық ауыруы, теннис немесе қолмен лақтыру спорт түрлері сияқты жоғарыдағы әрекеттермен байланысты ауырсыну және иықтың әлсіздігі. Мұндай жарақатты көбінесе хирургиялық жолмен қалпына келтіру керек. Гленоумеральды буынының алдыңғы дислокациясы - бұл гумеральды бас алдыңғы бағытта ауысқанда пайда болады. Көбінесе иықтың алдыңғы жағы ауытқуы, қолдың ұсталмалы күйінде болғанда иыққа соққы берудің салдарынан болады. Жастарда бұл дислокация оқиғалары көбінесе омыртқа сүйегінің және/ немесе гленоидтың сынықтарымен байланысты және қайталанатын тұрақсыздыққа әкелуі мүмкін. Қарт адамдарда тұрақтылық бұзылуы сирек кездеседі, бірақ адамдар жиі ротациялық манжетканың жыртылуынан зардап шегеді. Субакромиалдық бурсит - бұл қабынудан болатын ауырсынулы жағдай, ол көбінесе субакромиалдық импингмент деп аталатын симптомдар жиынтығын көрсетеді. Иық буынының артрографиясы (компьютерлік томографиямен немесе онсыз) иық буынының контурларын белгілеу үшін қараңғы буынның астына және бүйіріне контрастты инъекция арқылы жүргізіледі. Кеудедегі аксилярлық қапшық сыртқы айналу кезінде, ал қолының ішкі айналу кезінде subscapular (subcoracoid) bursa көрінеді. Контраст субакромиялық бурсаға, егер супраспинатус tendon толық жарылмаса, кірмеуі керек. МРТ-мен иық буынын суретке түсіру үшін беткі катушкалар қолданылады.