Кіріспе

Британдық кинорежиссер

Саймон Хартог (8 ақпан 1940 жыл – 18 тамыз 1992 жыл) – британдық кино өндіруші, режиссер және продюсер ретінде жұмыс істеген. Ол Ұлыбританияда тәуелсіз киноиндустрияның дамуына көмектесті, 1960 жылдары «Лондондық кинорежиссерлер кооперативін» құрды, ол авангардтың маңызды бөлігі болды; тәуелсіз деректі фильмдермен жұмыс істеді және «Large Door Ltd.» өндіріс компаниясын құрды (www.largedoorltd.com). «Тәуелсіз кино өндірушілер қауымдастығы» арқылы ол тәуелсіз «Channel 4» арнасы үшін күш салды. Өзінің компаниясы арқылы Хартог әлемдік кино туралы «Visions» атты серияны жасады, ол үш жыл бойы арнада көрсетілді. Африка және Латын Америкасы елдерінің «Үшінші киносына» ұзақ уақыт бойы қызығушылық танытқан Хартог, бір кезде Ұлыбританиядағы «The Other Cinema» дистрибуциялық компаниясында жұмыс істеді, осы фильмдерге кең аудитория табу үшін. 1970 жылдары ол жаңадан тәуелсіздік алған Мозамбикке киноиндустриясын құруға көмектесу үшін кеңесші болып тағайындалды. Сегіз жасынан бастап АҚШ-та өскеннен кейін, ол 1960 жылдары Англия мен Италияға жоғары білім алу үшін оралды және Ұлыбританияда қоныстанды.

Өмір

Хартог Англияда дүниеге келді, бірақ ата-анасы ажырасқаннан кейін сегіз жасынан бастап анасымен Чикаго, Иллинойс штатында тұрды. Ол колледжге дейін жергілікті мектептерде оқыды. Британдықтардың американдық акцент деп есептеген айтылуын ол әрқашан сақтап қалды, бірақ көп жыл Англияда тұрғаннан кейін, ол АҚШ-тан келген адамдарға толығымен американдық болып естілмеді. 1960 жылдары, өзі қарсы болған және танымал емес Вьетнам соғысына шақырылудан қашу үшін, колледжді бітірген соң Англияға жоғары білім алуға оралды. Хартог LSE-де саясат бойынша жоғары дәреже алды және итальяндық кино мектебі – Centro Sperimentale-де кино өнерін оқыды. Сол жерде ол Антонелла Иббамен танысты, ол оның көп жылғы серігі және әйелі болды.

Мансап

Ұлыбританияда фильм жасаумен алғаш танысқанда, ол Питер Уоткинстің "Соғыс ойыны" фильмінде ойнады (онда ол ядролық соққыны бастайтын шарқыншақ GI рөлінде болды). Кейін ол біраз уақыт BBC Panorama телеарнасында продюсер/режиссер болып жұмыс істеді, сол кезде Калифорнияның губернаторы болған Рональд Рейган, 1968 жылғы мамырдағы Париж оқиғалары және цензура туралы бағдарламалар жасады. Бірақ бағдарлама редакторлары оның басқа ұсыныстарын қабылдамады, сондықтан Хартог BBC-ден кетіп, жеке жұмыс істеді. Хартог Лондондық Киношілер Кооперативінің негізін қалаушылардың бірі болды, ол 1960-шы жылдардағы тәуелсіз британдық авангардтың дамуындағы маңызды ұйым еді. Осы кезеңде ол киноиндустрияның ұлттықтандырылу мүмкіндігі туралы ACTT индустриялық одағы үшін есеп дайындаудан бастап, Тони Рейнстің қысқа ғұмырлы "Cinema Rising" кино журналын редакциялауға көмектесуге дейін түрлі жұмыстар атқарды. Хартогтың киноға деген құштарлығы Африка мен Латын Америкасының "Үшінші киносына" деген ықыласымен қатар жүрді. Лондонның "Үшінші кино" дистрибьюторларында жұмыс істеген кезде, 1975 жылы тәуелсіздік алған Мозамбиктегі Фрелимо партиясының үкіметінен кеңесші қызметін алуға шақырылды. Олар оған мемлекеттік киноиндустрия құруды тапсырды. Нәтижесінде тиімді жаңалықтар компаниясы – "Kucha Kanema" құрылды. Ұлыбританияға оралғаннан кейін Хартог "Spectre Productions" студиясында жас көркем фильмдер жасаушылардың ұжымын құрып, оларға шабыт берді. Олардың қатарында Стивен Двоскин, Анна Амброуз, Вера Нойбауэр, Фил Муллой және Майкл Уайт болды. Кооператив 15 жылдық өмірінде бірнеше төмен бюджетті фильмдер (көбінесе Хартог продюсер ретінде) шығарды. Хартог тәуелсіз және инновациялық "Channel 4" арнасы үшін күрескен Тәуелсіз Киношілер Қауымдастығында белсенді болды. Осы науқанның сәтті аяқталуы оны Джон Эллис (медиа сарапшысы) және Кит Гриффитспен бірге "Large Door Ltd." өндіріс компаниясын құруға итермеледі. Олар үш жыл бойы арнаның "Visions" әлемдік кино бағдарламасын жасады. Өмірінің соңында Хартог Бразилиядағы теледидардың дамуы туралы "Азамат Кейннен тыс" деген фильмін аяқтады. Бұл деректі фильм компанияның әскери диктатурамен байланысын сынап, конгломераттың басшысы Роберто Мариньоны 1941 жылғы америкалық фильмдегі "Азамат Кейн" кейіпкерімен салыстырды, оның жаңалықтарды манипуляциялау қабілетіне назар аударды. Фильмді дамыту кезінде Хартог Бразилиядағы әртүрлі мәдени және саяси топтармен келісімдер жасап, оларға теледидар емес құқықтарды берді, бұл елде кең таратпауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, оның компаниясы фильмнің көшірмелерін Ұлыбританияда өндіріс құнына сатты, ал бразилиялық қауымдастықтың мүшелері көшірмелерді Бразилиядағы әріптестеріне жіберді. Хартог фильмнің соңғы монтаждалуы кезінде қайтыс болды, оны Эллис аяқтады, ал бағдарлама 1993 жылы Ұлыбританияда көрсетілді. 1994 жылғы наурыз айында Бразилияда Рио-де-Жанейродағы Заманауи өнер мұражайында фильмнің тұңғыш көрсетілімі жоспарланған кезде "Rede Globo" компаниясы сотқа жүгінді, нәтижесінде әскери полициясы фильмнің плакаттары мен көшірмелерін тәркіледі. Компания фильмді Бразилияда көрсетуге кедергі келтіруге тырысты, бірақ ол ешқашан теледидардан көрсетілген жоқ. Бірақ университеттер мен саяси топтар фильмнің көшірмелерін алып, оны бейресми түрде (және 1995 жылғы сот шешімінен кейін) 1990-шы жылдарда ресми түрде көрсетті. ХХІ ғасырдың басында интернет кеңінен тараған кезде фильм цифрлық форматта таратылды, оның ішінде ортақ желілерге жүктелді. "YouTube" және "Google" платформаларындағы есептерге сәйкес, оны 600 000-нан астам рет қараған.

Тони Рейнстің құрметіне

Хартог британдық кино мәдениетіндегі ерекше тұлға болды. Өмірінің көп бөлігін бағытталғаннан өзгеше нұсқаларды ойлап табумен өткізген, бірақ соған қарамастан киноиндустриясының саяси және экономикалық құрылымына академиялық қызығушылық танытқан. Ол сондай-ақ Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Америка киноларына, әсіресе оларға білімді және құштарлықпен қарайтын, британдық кинорежиссерлердің санаулы бірі болды. Өмір бойы цензураға қарсы күрескен, Канн кинофестивалінде "Директорлар онкүндігінде" көрсетілген алғашқы британдық режиссер және Мозамбикте мемлекеттік киноиндустриясын құруға Фрелимо үкіметіне кеңес берген.