Кіріспе
Дональд Томас Кэмпбелл (1916 жылы 20 қараша - 1996 жылы 6 мамыр) - американдық әлеуметтік ғалым. Ол әдістемелік жұмысына ерекше назар аударды. Ол эволюциялық эпистемология терминін енгізді және адам шығармашылығының селекционисттік теориясын жасады. 2002 жылы жарияланған "Жалпы психологияны шолу" зерттеуінде Кэмпбелл ХХ ғасырдың ең көп келтірілген психологының 33-орынды иеленген.
Donald Thomas Campbell (November 20, 1916 – May 6, 1996) was an American social scientist. He is noted for his work in methodology. He coined the term evolutionary epistemology and developed a selectionist theory of human creativity. A Review of General Psychology survey, published in 2002, ranked Campbell as the 33rd most cited psychologist of the 20th century.
Өмірбаян
Кемпбелл 1916 жылы дүниеге келді, ал Калифорния университеті, Берклиде психология бойынша бакалавриатты бітірді, онда ол және оның кіші әпкесі Файетт 1939 жылы бірінші және екінші сыныпта бітірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-тың әскери-теңіз резервінде қызмет еткеннен кейін, ол 1947 жылы Берклидегі Калифорния университетінде психология ғылымы бойынша докторлық дәрежесін алды. Кейін Огайо штатының, Чикаго, Норт-Уэстерн және Лихай университеттерінің факультеттерінде қызмет етті. Ол Лехай университетінде сабақ берді, ол Дональд Т. Кэмпбелл әлеуметтік ғылымдар ғылыми-зерттеу сыйлығын құрды. Бұған дейін ол Сиракуз университеті Максвелл мектебінің, 1979-1982 жылдар аралығында және 1953-1979 жылдар аралығында Солтүстік-Батыс университетінің оқытушы болды. Ол 1977 жылы Гарвард университетінде Уильям Джеймс лекциясын оқыды. 1981 жылдың маусым айында Кэмпбелл Александр Розенбергпен бірге Нью-Йорктегі Казановияда халықаралық конференция ұйымдастырды. Кемпбеллдің өз сөзінше, бұл жоба кем дегенде ертерек болған. Кэмпбелл 1973 жылы Америка өнер және ғылым академиясының және Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1975 жылы Кэмпбелл Америка психологиялық қауымдастығының президенті болды. 1993 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Өзге құрметтер арасында ол Америка психологиялық қауымдастығының ерекше ғылыми үлесі сыйлығын, Америка білім беру ғылыми-зерттеу қауымдастығының білім беру саласындағы зерттеулерге ерекше үлесі сыйлығын және Мичиган, Флорида, Чикаго және Оңтүстік Калифорния университеттерінің құрметті дәрежелерін алды.
Жұмыс
Кемпбелл психология, социология, антропология, биология, статистика және философия сияқты көптеген пәндерге үлес қосты.
Көп әдіс-көп әдіс матрицасы
Кемпбелл сенімді ғылыми-зерттеу жобаларын жобалау және конвергентті және дискриминациялық жарамдылықты қамтамасыз ету үшін әрқайсысының өзіндік ерекше, бірақ өлшенетін кемшіліктері бар көптеген тәсілдерді күрделі пайдалану қажет деп мәлімдеді. Ол Дональд В. Фискемен бірге осы диссертациясын ұсыну үшін жазған "Конвергентті және дискриминативті валидациялау" атты мақаласы әлеуметтік ғылымдар әдебиетінде ең жиі келтірілген мақалалардың бірі болып табылады.
Соқыр өзгеру және таңдамалы сақталу
Көзге көрінбейтін өзгеру және селективті сақтау (ККБС) - бұл Кэмпбеллдің мәдени эволюцияның ең негізгі қағидасын сипаттау үшін енгізген сөз тіркесі. Кибернетикада ол тек биологиялық организмдерде ғана емес, жалпы эволюциялық жүйелердегі өзгерістерді сипаттаудың принципі ретінде қарастырылады. Мысалы, оны ғылыми зерттеулерге, меметикалық эволюцияға немесе генетикалық бағдарламалауға да қолдануға болады. Бұл кейінірек жалпыға ортақ дарвинизм деп аталатын теорияның негізін қалады.
Эволюциялық эпистемология
Б.В.С.Р. принципін білімнің эволюциясына қолдану арқылы Кэмпбелл эволюциялық эпистемология саласын құрды. Бұл Карл Поппердің ғылым философиясының жалпылауы ретінде қарастырылуы мүмкін, ол жаңа теориялардың дамуын эмпирикалық түрде жалған деп танылған болжамдарды (соқыр өзгерістерді) ұсынудың процесі ретінде қарастырады, содан кейін оларды жоққа шығару (селективті жою). Кемпбелл соқыр өзгеру мен іріктеп жою / сақтаудың бірдей логикасы ғылыми емес, барлық білім процестерінің негізі болып табылатынын қосты. Осылайша, BVSR механизмі тек шығармашылықты ғана емес, сонымен қатар инстинктивті білімнің және жалпы біздің танымдық қабілеттеріміздің эволюциясын түсіндіреді.
"Эксперименттік қоғам"
Кемпбеллдің эксперименттер арқылы мемлекеттік саясатты қалай жақсартуға болатыны туралы да көзқарасы болды. Ол түрлі мүдделі тараптарды қамтитын және эксперименттер мен деректерді шешім қабылдау үшін басшылық ретінде қолданатын мемлекеттік саясаттың көбірек бірлескен әдісін ұсынды. Бұл туралы оның "Эксперименттік қоғам" атты эссесінде жазылған. Оның зерттеулері мен "Эксперименталды және квазиэксперименталды зерттеу жобалары" атты кітабы саясатты бағалау шеңберіндегі стандартқа айналды. Кемпбелл бағдарламаны бағалаушы болуды ойлап бастаған жоқ, бірақ оның себептілікті, адам мінез-құлқын және әлеуметтік мәселелерді қалай шешу керектігін түсінуге деген құлшынысы оны сол жаққа әкелді.
"Дисциплиналардың этноцентризмі және балық масштабтағы бар білімнің моделі"
Кемпбелл 1969 жылы мақала жазып, "түбегейлі, интеграцияланған көп ғылымға" кедергі ретінде мінез-құлық ғылымдарының әртүрлі салалары біріктіріліп, басқа салалардан бөлінгенін айтты. Яғни, "өте ұқсас мамандықтардың артық жинақталуы, пәндер аралық алшақтықтарды қалдырды". Ол бұл кемшіліктерді жоюға көп жағдайда көп салалы ғалымдарды, яғни бірнеше салада білімді және білікті адамдарды ынталандыруды мақсат тұтқанын, бірақ бұл дұрыс емес екенін, өйткені жақсы ғалымдар үшін білім деңгейі мамандандыруды талап етеді деп жазды. Оның пікірінше, даналықпен әрекет ету "салааралық мамандықтардың гүлденуіне мүмкіндік беретін баламалы әлеуметтік ұйымдарды ойлап табу" болар еді. Бұл салааралық мамандықтар содан кейін пәндер арасындағы олқылықтарды толтырады.
Кемпбелл идеяларының одан әрі дамуы
1990 жылдары Кэмпбеллдің "соқыр вариация және селективті сақтау" (BVSR) механизмін қалыптастыруы одан әрі дамытылып, "универсалды селекция теориясы" немесе "универсалды селекционизм" деген белгілермен басқа да салаларға таратылды. 2000 жылы 13 елден 85 әлеуметтік және мінез-құлық ғалымдары мен әлеуметтік тәжірибешілер тобы Филадельфияда (АҚШ) кездесіп, Кемпбелл ынтымақтастық ұйымын құрды. Бұл ынтымақтастық әлеуметтік интервенциялардың тиімділігі туралы ғылыми деректерді жүйелі түрде қарастыратын ұйым құру қажеттігін қарастыруға бағытталған. Кемпбелл серіктестігін құруға қатысқан адамдардың көбісі Кокрейнен шыққан.
Таңдалған шығармалар
1959 жылы Дональд В. Фискемен бірге "Көптүрлі көп әдіс матрицасы арқылы конвергентті және дискриминантты валидациялау, In: Психологиялық бюллетень 56/1959 No. 2, б. 81 105 теңге. 1963 жылы Джулиан Стенлимен бірге "Зерттеу үшін эксперименталды және квази-эксперименталды жобалар. 1965, "Әлеуметтік-мәдени эволюциядағы вариациялар мен селективті сақталу". Х. Баррингер, Ж. Бланкстен және Р. Мак (ред. ), Әлеуметтік өзгерістер дамушы аймақтарда: эволюциялық теорияның қайта түсіндіруі, 19-49 б. Кембридж, Массачусетс: Шенкман. 1969, "Дисциплиналардың этноцентризмі және бар білімнің балық масштабты моделі, М. Шериф және С. В. Шериф (Ed. ), Әлеуметтік ғылымдардағы пәнаралық қатынастар, Бостон 1969, с. 328 348 1970, "Табиғи іріктеу эпистемологиялық модель ретінде". Рауль Наролл мен Рональд Коэннің (Ed. ), Мәдениет антропологиясы әдісінің нұсқаулығы, 51-85 бб. Нью-Йорк: Ұлттық тарих баспасы. 1972, "Альтруизмнің генетикасы және адам мәдениетіндегі қарсы гедонистік компоненттер туралы". Әлеуметтік мәселелер журналы 28 (3), 21 37. 1974, "Иерархиялық ұйымдастырылған биологиялық жүйелерде төменгі себептік байланыс". Франсиско Хосе Аяла мен Теодосий Добжанскийде (Ed. ), Биология философиясындағы зерттеулер: Редукция және оған байланысты мәселелер, 179-186 б. Лондон/Басингстоук: Macmillan. 1974, Ғылыми зерттеулерде негізсіз өзгеру және сақталу. Франсиско Хосе Аяла мен Теодосий Добжанскийде (Ed. ), Биология философиясындағы зерттеулер: Редукция және оған байланысты мәселелер, 141-161 б. Лондон/Бастингстоук: Macmillan. 1974 жылы "Эволюциялық эпистемология". П. А. Шилпп редакциялаған Карл Р. Поппердің философиясы, 412 463. ЛаСалле, ИЛ: Ашық сот. 1975 жылы "Биологиялық және әлеуметтік эволюция арасындағы және психология мен моральдық дәстүр арасындағы қайшылықтар туралы" Американдық психолог 30: 1103 26. 1976 жылы "Жоспарланған әлеуметтік өзгерістердің әсерін бағалау", Кейбір қағаздар сериясы, No8, Қоғамдық істер орталығы, Дартмут колледжі. 1979 жылы Томас Д. Кукпен "Квази-эксперименттер: далалық жағдайларға арналған жобалау және талдау мәселелері". 1987, "Эволюциялық эпистемология". In: Эволюциялық эпистемология, рационализм және білімнің әлеуметтануы, 47-89 бб. 1990 ж., "Еркіндік теориясы үшін эпистемологиялық рөлдер", "Эволюция, таным және реализм: эволюциялық эпистемологиядағы зерттеулер", 119 б. 1990 ж., "Ұйымдастыру деңгейлері, төменгі себептік байланыс және эволюциялық эпистемологияға селекциялық теория". Г. Гринберг пен Э. Тобах (ред. ), Білімнің эволюциясы теориясы, 1-17 б. Хиллсдейл, Нью-Джерси: Лоуренс Эрлбаум. 1994, "Индивидуалды және бетпе-бет топтық таңдау ұйымдық эволюциядағы сенімді таңдауды қалай бұзады". J-де . А. К. Баум және Дж. В. Сингх (басқарушылар) Ұйымдардың эволюциялық динамикасы, 23-38 б. Нью-Йорк: Оксфорд университетінің баспасы. 2003 жылы Бикхард, М. Х. "Артықшылық пен іріктеудегі өзгерістер: пайда болатын ұйымдық күрделіліктегі әртүрлілік пен іріктеулі ұстап тұрудың кең таралуы". Ғылым негіздері, 8), 215282.
1970, "Natural selection as an epistemological model". In Raoul Naroll and Ronald Cohen (Eds. ), A handbook of method in cultural anthropology, pp. 51–85. New York: National History Press. 1972, "On the genetics of altruism and the counter hedonic components in human culture". Journal of Social Issues 28 (3), 21 37. 1974, "Downward causation in hierarchically organised biological systems". In Francisco Jose Ayala and Theodosius Dobzhansky (Eds. ), Studies in the philosophy of biology: Reduction and related problems, pp. 179–186. London/Basingstoke: Macmillan. 1974, Unjustified variation and retention in scientific discovery. In Francisco Jose Ayala and Theodosius Dobzhansky (Eds. ), Studies in the philosophy of biology: Reduction and related problems, pp. 141–161. London/Bastingstoke: Macmillan. 1974, "Evolutionary Epistemology." In The philosophy of Karl R. Popper edited by P. A. Schilpp, 412 463. LaSalle, IL: Open Court. 1975, "On the Conflicts between Biological and Social Evolution and between Psychology and Moral Tradition." American Psychologist 30: 1103 26. 1976, "Assessing the Impact of Planned Social Change," Occasional Paper Series, Paper #8, The Public Affairs Center, Dartmouth College. 1979, "Quasi Experimentation: Design and Analysis Issues for Field Settings" with Thomas D. Cook. 1987, "Evolutionary epistemology." In: Evolutionary epistemology, rationality, and the sociology of knowledge, pp. 47–89. 1990, "Epistemological roles for selection theory," In Evolution, cognition, and realism: Studies in evolutionary epistemology, pp. 1–19. 1990, "Levels of organization, downward causation, and the selection theory approach to evolutionary epistemology". In: G. Greenberg and E. Tobach (Eds. ), Theories of the evolution of knowing, pp. 1–17. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum. 1994, "How individual and face to face group selection undermine firm selection in organizational evolution". In J. A. C. Baum and J. V. Singh (Eds.) Evolutionary dynamics of organizations, pp. 23–38. New York: Oxford University Press. 2003, with Bickhard, M. H., "Variations in variation and selection: The ubiquity of the variation and selective retention ratchet in emergent organizational complexity." In Foundations of Science, 8(3), 215–282.