Кіріспе
Американдық психолог, психолог Бенджамин Сэмюэл Блум (21 ақпан 1913 – 13 қыркүйек 1999) – американдық білім беру психологы, білім беру мақсаттарын жіктеу және игеру теориясына үлес қосып, осы саладағы зерттеулерге елеулі үлес енгізген. Ол 1950 жылдардың ортасында білім беру нәтижелерін сипаттау және бағалаудың жан-жақты жүйесін жасауға жетекшілік еткендігімен әйгілі. Оның еңбектері XX ғасырдың соңынан бері әлемдік педагогтардың тәжірибесі мен философиясына үлкен әсер етіп келеді.
the psychologist
Benjamin Samuel Bloom (February 21, 1913 – September 13, 1999) was an American educational psychologist who made contributions to the classification of educational objectives and to the theory of mastery learning. He is particularly noted for leading educational psychologists to develop the comprehensive system of describing and assessing educational outcomes in the mid 1950s. He has influenced the practices and philosophies of educators around the world from the latter part of the twentieth century.
Ерте өмір және білім
Блум Пенсильвания штатының Лансфорд қаласында еврей иммигранттар отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы Ресейдегі кемсітушілік атмосферасынан қашып келген. 1935 жылы Пенсильвания мемлекеттік университетінен бакалавр, ал сондай-ақ 1935 жылы Пенсильвания мемлекеттік университетінен магистр дәрежесін алды. 1942 жылы Чикаго университетінен докторлық диссертациясын қорғап, 1944 жылы оның профессорлық құрамына қосылды. 1965-1966 жылдары ол Америка білім беру зерттеулер қауымдастығының президенті болды. Блумның таксономиясы 1981 жылғы Гарольд Г. Шейн мен Ұлттық білім беру қоғамының «1906–81 жылдар аралығындағы оқу бағдарламасына әсер еткен маңызды жазбалар» атты зерттеуіне сәйкес, академиялық мамандықтың негізгі құралы болып табылады. Блумның 2 сигма проблемасы да оған байланысты. Бенджамин Блум оқушылардың үлгерімін зерттеді. Блум және оның әріптестері мектеп ортасында да, одан тыс жерде де балалардың оқуына әсер ететін факторларды зерттеуді жүргізді. Мұның бір мысалы – оқытудағы әртүрліліктің болмауы. Блум мұғалімдер әр оқушының жеке қажеттіліктеріне сәйкес оқыту әдістерін бейімдесе, көбірек балалардың жақсы білім алу мүмкіндігі болады деп болжады. Бұл Блумның шеберлікке жету оқыту әдісін жасауға әкелді. Бұл әдіс бойынша мұғалімдер білім мен түсініктерді шамамен 1-2 аптаға созылатын оқу бірліктеріне бөліп отырды. Бірлік соңында оқушы бірліктен не үйренгенін көрсететін конструктивті пікір беретін бағалаудан өтеді. Егер бала бірліктің негізгі ұғымдарын түсінбесе, оған түсіну қиын болған ақпаратқа негізделген түзету тапсырмалары беріледі. Содан кейін ол нақты дағдылар мен ұғымдарға назар аударатын екінші бағалаудан өтеді. Бұл әрбір оқушының балаға қажетті деңгейде жеке нұсқаулар алуын қамтамасыз етеді. Бірлікті меңгерген оқушыларға білімді одан әрі дамыту үшін қосымша іс-шаралар ұсынылады. Бұл іс-шараларды оқушы өзі таңдайды және олар оқу ойындары, есептер, арнайы жобалар және т.б. түрінде болуы мүмкін. Білім беру мақсаттары мен нәтижелеріндегі жұмысынан басқа, Блум жеке тұлғалардың ерекше таланттарын дамыту процесін бағалап, түсіндіруге бағытталған зерттеу тобын басқарды, бұл кәсіби бедел мен ұлылық туралы түсінікті кеңейтті. «Талантты дамытудағы сыйлықтар мен белгілердің рөлі» (1982) атты мақалада өз саласының үздіктері ретінде танылған 70 адаммен, олардың ата-аналарымен, мұғалімдерімен және өміріндегі басқа да маңызды адамдармен сұхбат жүргізілді. Сұхбаттардың мақсаты олардың жетістіктеріне себеп болған әртүрлі ерекшеліктерді анықтау болды. Зерттеуге қатысқандар математиктер, олимпиадалық жүзушілер және концерттік пианино ойнаушылар кірді, олар өз салаларындағы ең табысты адамдардың бірі саналды. Сұхбаттасу барысында адамдардың, олардың ата-аналарының және мұғалімдерінің үш негізгі ерекшелігі жұмыс істеуге дайындық, бәсекеге қабілеттілік және жаңа техниканы үйрену қабілеті болды. Блуммен жүргізілген сұхбаттардың соңында барлық деректер жиналғаннан кейін ата-аналардың балаларын талантты деп бағалауы ата-аналардың мұғалімдерді/оқытушыларды жалдау, конкурстар мен іс-шаралар түріндегі мүмкіндіктер ұйымдастыру және ата-аналар мен жеке өмірге қатысы бар басқа адамдар тарапынан жалпы қолдау көрсету арқылы дамуға жағдай жасаған ортаны құруға әкелгені байқалды. Адамның талантты екендігіне сенім, назар аударуға лайық ерекшеліктер және адамның туа біткен қабілеті белгілер деп есептелді. Бұл белгілер табысты оқушыларды жігерлендірудің негізгі себептері ретінде ата-аналар мен мұғалімдер тарапынан анықталды. Осы факторлармен қатар, жеке адамның өз саласында жұмыс істеуге деген қызығушылығы мен дайындығы олардың үлкен жетістіктеріне себеп болды.