Тийон – Луизианадағы Африка текті креол әйелдері киген бас киім. 1786 ж. заңмен таңылған, әйелдердің киім-кешегін реттеу мақсатындағы тийон, әлеуметтік тәртіпті сақтауға көмектескен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Африка түкпесінен шыққан креол әйелдерінің бас киімі.
Head scarf worn by Creole women of African descent
Тигон (кейде тион деп те жазылады және осылай айтылады) – басына байланған немесе оралған үлкен матадан жасалған бас жамылғысының бір түрі, ол Батыс Африканың гелесіне ұқсас түрбан құрайды. Оны Луизианадағы африкалық текті креол әйелдері испан отарлау дәуірінен бастап кие бастаған, және осы күнге дейін аз-кем сақталған.
A tignon (also spelled and pronounced tiyon) is a type of headcovering—a large piece of material tied or wrapped around the head to form a kind of turban that somewhat resembles the West African gele. It was worn by Creole women of African descent in Louisiana beginning in the Spanish colonial period, and continuing to a lesser extent to the present day.
Тиньон заңы
Бұл бас киім 1786 жылы губернатор Эстебан Родригес Миро басшылығымен қабылданған шаралардың нәтижесі болды. "Тингон заңдары" деп аталған бұл заңдар, колониялық қоғамдағы еркіндікке ие түсті терілі әйелдерге қатысты қатал қоғамдық киім талаптарын белгілеп, күштеп орындауды көздеді. Тарихшы Вирджиния М. Гулдтың пікірінше, Миро бұл заң арқылы "терісі тым ақырған, тым әдемі киінген немесе шын мәнінде мәртебе үшін ақ әйелдермен еркін бәсекелесіп, осылайша әлеуметтік тәртіпке қауіп келтіретін" әйелдерді бақылауға алғысы келген.
This headdress was the result of sumptuary laws passed in 1786 under the administration of Governor Esteban Rodriguez Miró. Called the tignon laws, they prescribed and enforced oppressive public dress for female gens de couleur in colonial society. Historian Virginia M. Gould notes that Miró hoped the law would control women "who had become too light skinned or who dressed too elegantly, or who, in reality, competed too freely with white women for status and thus threatened the social order."
Афрокреолдық наразылық
Тарихшы Каролин Лонгтың айтуынша, Мироның теньонды кемсірту белгісі ретінде таныстыру ниеті күткеннен өзгеше нәтиже берді: «Теньонды ар-ұяттың белгісі деп есептеудің орнына, ол сәнге айналды. Шапандардың жарқын қызыл, көк және сары түстері, сондай-ақ оларды кигендердің шеберлікпен қолданған орамалау тәсілдері, түсті терілі әйелдердің сұлулығын күшейтті». Осы жарлықтың құрбандары болған әйелдер өте тапқыр және шығармашыл болды. Олар теньондарды әшекей бұйымдарымен және ленталармен сәндеп, шаштарын орау үшін ең жақсы сапалы материалдарды пайдаланды. Яғни, «олар заңды формалды түрде бұзбай-ақ, оның мағынасын өздерінше түсіндірді» және оларға ер адамдардың қызығушылығы жалғасты. Теньон заңы Антебелл дәуіріне дейін күшінде болды. Заңның бастапқы мақсаты нәсілдік ерекшеліктерді қалыптастыру болғанымен, императрица Жозефинаның теньонды қабылдауы оны ақ және түсті терілі әйелдер үшін шаштарын «креол стилінде» теньонмен орауды әсерлі етті. 19 ғасырдың басында теньон француз модасымен байланысты болды, ол түрлі мәдениеттерден стильдерді қабылдап, «француздық» сезімін білдірді.
Miró's intent of having the tignon mark inferiority had a somewhat different effect, according to historian Carolyn Long who noted: "Instead of being considered a badge of dishonor, the tignon became a fashion statement. The bright reds, blues, and yellows of the scarves, and the imaginative wrapping techniques employed by their wearers, are said to have enhanced the beauty of the women of color." The women who were targets of this decree were inventive and imaginative. They decorated tignons with their jewels and ribbons, and used the finest available materials to wrap their hair. In other words, "[t]hey effectively re interpreted the law without technically breaking the law"—and they continued to be pursued by men. The tignon law remained in place into the Antebellum era and while the original desire of the law was to create racial differences, the adoption of the tignon by Empress Josephine made it stylish for white women, as well as women of color, to wear their hair "in the Creole style" with a tignon wrap. In the early 19th century, the tignon was associated with French fashion, which appropriated styles from a variety of cultures, and with a sense of "Frenchness."
Бұрынғы және қазіргі теньон
Тиньонды әртүрлі тәсілдермен орауға болады, және әр әйел оны өзінің ерекше стилінде киеді. Мадрас матасы еркін және құл азаматтардың екеуі үшін де тиньонға танымал таңдау болды, сонымен қатар ол мәдени символға айналды. Тиньондар көбінесе құлдардың иелері берген боялмаған матадан қалдықтардан жасалған. Матаның түрлі-түрлі тігістері мерекелік көрініс тудыратын. Гаити, Мартиника, Гваделупа, Сент-Люсия және Доминикадағы бос немесе құл әйелдер киген тиньондар мадрас матасынан тігілген, және олардың ішінде жасырын хабарламалар да болған. Қазір Луизианада тиньон қайта жандануда, әсіресе креолдық стильдегі тойларда оны көруге болады. Эрика Баду және Джилл Скотт сияқты жұлдыздар афроамерикандық мәдениетті құрметтеу үшін бас киім киюді жалғастыруда.
The tignon can be wrapped in many ways, and it was and is worn in a different way by every woman. Madras was a popular fabric for tignons among both free and enslaved populations, and has become iconic. Tignons were often created out of mis matched scraps of undyed fabric given to slaves by their masters. The patchwork of material was made to appear festive. Tignons worn by free women of color or enslaved women in Haiti, Martinique, Guadeloupe, St. Lucia and Dominica, was made from Madras fabric, even had hidden messages. The tignon is experiencing a revival in Louisiana. It is found particularly in Creole themed weddings. Celebrities such as Erykah Badu and Jill Scott continue to wear headdresses, as a celebration of Afro American culture.