Кіріспе
Берлин метрополитеніндегі жылжымалы құрам - метрополитендегі вагондардың негізгі түрлері. Олар екі жалпы санатқа бөлінеді: Kleinprofil ("кіші профильді", U1, U2, U3 және U4) және Großprofil ("үлкен профильді", U5, U6, U7, U8 және U9) желілерінде қолданылады. Бұл есімдер пойыздың вагондарының көлемін білдіреді. Гроссопрофильді вагондардың ені мен биіктігі , ал Клейнпрофильді вагондар тек қана кең және биік болады. Сондықтан пойыздар бөлек желілерде жүруге тиіс. Екі желіде де 1435 трек бар және 750 вольт DC электр қуатымен қамтамасыз етіледі. Гроссопрофильді және Клейнпрофильді пойыздар электрмен жабдықтаудың әртүрлі түрлерін пайдаланатындықтан, пойыздар әдетте бір бағыт бойынша жұмыс істей алмайды. Алайда, 1923-1927 жылдар аралығында Nord Süd Bahn және 1961-1978 жылдар аралығында E желісінде (қазіргі U5) Grossprofil тректерінде арнайы бейімделген қуатты пикаптармен Kleinprofil пойыздары жүгірді. Олар теміржолдың екі жағында арнайы ағаш тақтайлармен жабдықталған. Бұл ағаш тақталар әзіл-оспақпен "Блюменбреттер" ("гүл тақталары") деп аталды. Электр рельстерінің полярлығы да әр түрлі. Kleinprofil желілерінде электрлік рельс оң зарядталған және рельс теріс зарядталған, Großprofil желілерінде керісінше. Шығыс Берлинде Thälmannplatz/Otto Grotewohl Straße Pankow жол учаскесінің полярлығы Großprofil желілеріндегідей болды. Бiрiккеннен кейін, бұл ерекшелік Kleinprofil полярлылығына BVG бұзылды, тіпті бұл ретте пайда бар болса да (Großprofil полярлылығы бар туннельде металл бөлшектерінің коррозиясы аз). U Bahn-дің ең жаңа түрлері Großprofil үшін H және Kleinprofil үшін Ik болып табылады. Әлі де қолданыста болатын ең ескі көліктер F74 (Großprofil) және A3E (Kleinprofil) типті.
А типті автокөліктер
Бірінші Берлин метро желісіне арналған екі сынақ көлігі Кельн қаласындағы вагондар жасаушы компания Van der Zypen & Charlier-ге тапсырыс берілді. Осы көліктердің бірін 1908 жылы Вильгельм II қолданған, бұл олардың лақап аты Кайзервагенге ("император көлігі") әкелді. Бұл кезде пойыздың ені белгіленіп тұрды. Ол кезде пойыздар мен метролар әлі де трамвайлардың үлгісі бойынша жасалыпты. Бірінші өндіріс көліктері, олар орынды түрде А I деп аталды, Warschauer Brücke цехында жасалды. 1902 жылы U Bahn ашылған кезде 42 көп буыны және 21 таза темір жол вагоны пайдалануға дайын болды. Сынақ көліктерінен айырмашылығы, отыратын орындар пойыздың қабырғаларына орналастырылған, бұл ыңғайлы деп саналды. Бұл тәсіл әлі күнге дейін қолданылуда. Бұл пойыздардың ең жоғары жылдамдығы 1906 және 1913 жылдар аралығында бесінші топтама көліктер жеткізілді; олар жақсартылған басқару жүйесіне ие болды, бұл жол қозғалысының артуына байланысты қажетті 8 вагондар пойызын жасауға мүмкіндік берді. Бастапқыда метрода темекі шегушілер мен үшінші сынып вагондары болған. 1927 жылы түрлі сыныптар тоқтатылды. 1926 жылы Schöneberg U Bahn, ол осы уақытқа дейін өз көліктерін пайдаланатын және өздігінен жұмыс істейтін, негізгі U Bahn желісімен бірге болды. Шенеберг пойыздары негізгі желіге сәйкес жасалған, өйткені желіге қосылу бастапқыда жоспарланған болатын. 1928-1929 жылдары Kleinprofil-дің жаңа түрі - A II автомобильдері енгізілді. А I типінен ең айқын айырмашылық А II-де үш терезе және екі жылжымалы есігі болды. Берлиндегілер бұл пойыздарды Аманулланың вагондары деп атады, өйткені 1928 жылы Берлинге сапары кезінде Ауғанстан патшасы Аманулла Хан осы пойыздардың бірін басқарыпты.
Between 1906 and 1913, a fifth batch of vehicles was delivered; these had an improved steering system, making possible 8 car trains, which had become necessary due to rising traffic. Originally there were smoking compartments and third class cars on the U Bahn. Different classes were abandoned in 1927. In 1926 the Schöneberg U Bahn, which had been independent and had used their own vehicles up to that point, were taken over by the main U Bahn network. Because a connection to the rest of the network had been planned from the beginning, the Schöneberg trains had been built to the same specifications as the main network. From 1928 to 1929 a new type of Kleinprofil was introduced, the A II cars. The most notable difference to the A I type was that the A II only had three windows and two sliding doors. Berliners called these trains Ammanullah cars because the Afghan king Amanullah Khan had supposedly steered one of these trains during his 1928 Berlin visit.
А3 типті автомобильдер
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жаңа көліктер қажет болды. Пойыздар соғыста қатты зақымдалған еді. Бұл кезде оның үлкен Großprofil ағасы DL үлгісінде жасалған жаңа A3 түрі жобаланды. Бұл типтегі үш партия 1960/61, 1964 және 1966 жылдары болды. Алайда олар болаттан жасалғандықтан, көп электр энергиясын қажет етеді. A3 пойыздары 2003-2006 жылдар аралығында A3 64 және A3 66 үшін қайта жаңартуды бастады, ол A3E деп аталады, бірақ 8 пойыз 2000 жылы жойылған. А3 негізінде алюминийден жасалған A3L үлгісі жасалды.
G типті автомобильдер
Батыс Берлинде жаңа және жаңа көліктер жасалып, пайдаланылса, Шығыс Берлинде соғыс алдындағы А I және А II пойыздары әлі де жүріп жатты. Ақырында, 1975 жылы Thälmannplatz Pankow жолы жаңа GI қос көптік бірлігінің төрт прототипіне ие болды, оны халық аузында Густав деп атады. Бұрынғыдай, орындықтар пойыз қабырғасының қасында орналастырылды. Ең кіші бірлік екі қос көп бірліктен тұратын жартылай пойыздар болды. Ұзақ уақыт сынақтан өткеннен кейін LEW Hennigsdorf зауыты пойыздарды шығара бастады. Өндірістік модельдерде төменгі жақтағы терезелер мен алдыңғы бет өзгерді, бірақ техникалық жағынан бірдей болды. 1982 жылға дейін 114 машина шығарылды. Тағы 24 дана болды, бірақ олар Грекияға темір жол желісі үшін жеткізілді. Олар 1984-1985 жылдары Берлинге қайтарылды. 1997 жылы ГИИ пойыздары Афинаға қайтарылды. 1988 жылы GI пойыздарының жаңа партиясы жеткізілді, бірақ техникалық өзгерістермен оларды ескі вагондармен біріктіру мүмкін болмады. Осы өзгерістердің арқасында жаңа пойыздар GI/1 деп аталды. Олардың көпшілік арасында кең тараған лақап аты - Жизела. Бұл вагондардың ерекшелігі - олардың екі жағында екі ғана есігі болды, басқа Kleinprofil пойыздарынан айырмашылығы - үш есігі болды. Ескі G-ның барлық заттары Пхеньянға (GI) сатылды, G вагондары қоқысқа айналды, ал барлық GI/1 пойыздары 2005-2007 жылдар аралығында GI/1E болып жаңартылды.
HK типті автомобильдер
Гроспрофилдің H сериясына сілтеме ретінде 2000 жылы HK атауымен екі прототип жасалды, оларды A4 деп атау жоспарланған еді. Гроспрофильді модельден айырмашылығы, бұл пойыздардағы вагондар жолаушылар үшін толықтай өзара байланыста емес. Толық пойызды екі жарты пойызға бөлуге болады. Бірінші пойыздың өндірісі 2005 жылдың мамыр айында басталды. U2 желісінде жаңа пойыздар жүретін пойыздардың басым бөлігін құрайды. Олар 2007 жылы барлық A3L67 пойыздарын алмастырды. Пойыздардың көпшілігі U2 бойынша жүреді, ал кейбіреулері U1 бойынша жүреді, егер тректер немесе пульвер сияқты төтенше жағдай болса, U3 және U4 бойынша жүреді.
IK типті автомобильдер
2011 жылдың тамызында BVG мерзімінен бұрын A3L71 зауытының орнын толтыру үшін IK сериясына тапсырыс берді. Екі прототип Stadler Rail-тен сатып алынды және қалған 38 бірлік 2015 және 2017 жылдар аралығында жеткізіледі. Бұл пойыздар Stadler Tango трамвайлар мен жеңіл рельсті көліктер отбасына негізделген, бірақ толыққанды метро пойызына ұқсайды және жұмыс істейді. "1xxx" саны "18Yxxx" (осы жерде Y - вагон нөмірі) деп ауыстырылады. Регенеративті тежеудің арқасында пойыздар қажетті энергияның 20%-ын қайта алады. Бастапқыда 4 машинадан тұратын екі үлгіге тапсырыс берілді. 2015 жылы 38 жиынтыққа тапсырыс берілді, олар 2017 жылы жеткізіледі деп жоспарланған. Олар қазіргі A3L71 сериясын алмастырады.
B типті автомобильдер
1920-ші жылдары Германиядағы инфляция аяқталғаннан кейін ғана Гроспрофильді машиналарға тапсырыс беруге болады. 1924 жылы алғашқы 16 көпсалалы машиналар мен 8 қарапайым жолаушылар вагондары жеткізілді. Олардың үлкен эллипстік алдыңғы терезелері болғандықтан, оларды көбінесе Туннелеулен ("тұңғыма соулары") деп атаған. Көліктердің ұзындығы 13,15 метр, 3 қос жылжымалы есігі бар. Бұл серия "БИ" деп аталды. 1927-1928 жылдары Nord Süd Bahn AG компаниясына тағы 20 көпсалалы машиналар мен 30 жолаушылар вагондары жеткізілді. Олардың қозғалтқышы жақсартылғандықтан, олар BII атауын алды. Олар барлығы 6 және 8-жолдарға орналастырылды, 1966 жылы 6-жолға қайта орналастырылды. Соңғы BI және BII пойыздары 1969 жылдың жазында шығарылды.
C типті автомобильдер
1926 жылы алғашқы CI пойыздары сынақтан өтті. Олардың ұзындығы 18 метр болатын және CII және CIII типтерінде өндіріс басталғанға дейін мұқият сыналды. CII және CIII пойыздары сыртқы жағынан бірдей болғанмен, ішкі жағынан өте өзгеше болды. Пойызды қозғалтқан электр қуаты тікелей CII ("Schaltwerksteuerung") басқару арқылы бағытталды, ал CIII қауіпсіз "Schützensteuerung" қолданды (басқарулар арқылы тек әлсіз басқару тогы ғана). 1930 жылы алғашқы CIV машиналары жеткізілді. Алғаш рет алюминий құрылыс материалы ретінде қолданылды. Осылайша салмақ 12% -ға төмендейді. Әсіресе бұл CIV вагондары, сонымен қатар кейбір CII және CIII пойыздары 1945 жылы совет оккупациялық күштеріне тәркіленді, олар сол кезде Фридрихсфельд цехында орналасқан болатын. Пойыздар Мәскеуге жеткізіліп, 1966 жылға дейін метрода пайдаланылды.
D және DL типті автомобильдер
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Берлиннің U Bahn пойыздары тозығынан шығып, жаңа пойыздар сериясын жасау қажет болды. 1957 жылдан бастап жаңа D типті пойыздар (Steel Dora деп те аталады) жеткізілді. Олар болаттан жасалған, сондықтан өте ауыр. 1965 жылы жеңіл металдардан (дора деп те аталады) жасалған DL түрі жасалды. Осылайша салмақ 26% -ға төмендеді. Бұрынғы үлгілердегідей, орындықтар пойыздың екі жағында орналасқан.
Е типті автомобильдер, автомобильдерді Мәскеуге тасымалдау
Шығыс Берлинде көлік жағдайы нашар болды. Жоғарыда айтылғандай, C пойыздары Мәскеуге тасымалданғандықтан, E желісіне Großprofil пойыздары қалдырылмады. Бұл пойыздар АИ К. деп аталды. Соғыстан кейін 40 пойыз Е желісіне қайта жіберілді. Бұл "Blumenbratter" пойыздары 1953 жылы жұмысшылар көтерілісі мен Берлин ереуілі кезінде D желісінде де орналастырылды. Қызмет көрсетудің соңғы күні 1994 жылдың 16 шілдесінде болды.
F типті автомобильдер
Батыс Берлинде жаңа F түрі D және DL түрлеріне сәйкес келді. Бұл пойыздар ұзын, жеңіл металдан жасалған және екі қос орындықты пойыздың екі жағына 90 градус бұрышта орналасқан басқаша орналастырылған. 1973 жылы сынақ көлігі жасалды; ол 2006 жылдың желтоқсанында жойылған.
H типті автомобильдер
Осы уақыт аралығында F типті модель ескірген, сондықтан BVG басқа жаңа модельді тапсыруды шешті. Бұл пойыздың бөліктері бір-біріне толық қосылған, ал вагондар қабырғаларындағы орындықтар қайтадан орнатылған. Бұл тип H деп аталды. 1995 жылы BVG-ге алғашқы прототиптер (H95) жеткізілді. 1998 және 2000 жылдары Adtranz компаниясынан қосымша партиялар (H97 және H01) тапсырылды. Оның ішкі бөлігі негізінен ақ және сары бояумен боялған. Көліктерді тек депода ғана ажыратуға болады. Бұл пойыздарды "Бомбардье Транспорт" компаниясы жасап шығарады. Бүгінде барлық H типті машиналар барлық желілерде жұмыс істейді.
Мен машиналарды түрлендірймін
BVG 2014 жылы I пойыздарын Stadler Rail компаниясына тапсырды, олар 2016 жылы жеткізілді. Бастапқыда 4 машинадан тұратын екі үлгіге тапсырыс берілді. 2015 жылы 64 жиынтыққа тапсырыс берілді, олар 2017-2021 жылдары жеткізіледі. Олар қазіргі уақытта U55 бойында жүретін D57/D60 бірліктерін, сондай-ақ U5, U7 және U8 бойында жүретін F74, F76 және F79 бірліктерін алмастырады, сондай-ақ U5 кеңейту үшін паркті кеңейтеді.