Кіріспе

Синьцзян автономиялық префектурасы, Қытай Қизильсу Қырғыз автономиялық префектурасы - Қытайдың батыс Синьцзян аймағында орналасқан, Қырғызстан мен Тәжікстанмен шекаралас автономиялық префектура. Оның астанасы - Артукс. Префектурада 622,222 адам тұрады (2020 жылғы жағдай бойынша) және Қытайдағы қырғыздардың көпшілігі Кизильсуда тұрады; олар префектура халқының төрттен бір бөлігін құрайды. Ұйғырлар - Кизилсудағы ең ірі этникалық топ, олар халықтың үштен екісін құрайды.

Этимология

Кизильсу (қытайдың пиньинінен алынған, Кезилесу деп те жазылады) деген атау Кези өзенін білдіреді және қырғыз тілінде "қызыл су" дегенді білдіреді. Кизилой, Кизильто және Кизиль үңгірлері - жақын маңдағы жерлер, олар да кизиль (қызыл) префиксін қолданады.

Тарих

Қызылсу 1933 жылдың қарашасынан 1934 жылдың сәуіріне дейін созылған Бірінші Шығыс Түркістан Республикасының аумағында болды. Қысқа өмір сүрген оқшаулаушы мемлекеттің құрылуы, ішінара, батыс Шинжаңдағы ұйғырлар мен қырғыздар арасындағы саяси және әскери одақтың арқасында болды. Қытай Халық Республикасының Оңтүстік Шыңжаң әкімшілік басқармасы 1954 жылы 14 шілдеде Кизилсу қырғыз автономиялық аймағын құрды. Автономиялы аймақ 1955 жылдың ақпан айында автономиялы префектура ретінде қайта ұйымдастырылды. 1955 жылы Барин, Жаматерек және Уджме қалашықтары Еңгисар округінен Акто округіне, сондай-ақ Булункол Кашгар префектурасының Таккорган Тәжік автономды округінен ауыстырылды. 1990 жылы сәуірде Синьцзяндағы қытай билігіне қарсы Баринде болған наразылық қарулы көтеріліске айналды, бұл Барин көтерілісі немесе Барин төңкерісі деп аталды.

Бөлімшелер

Кизильсу 1 округтік деңгейдегі қала мен 3 округті тікелей басқарады. (Ескертпе: Бұл карта Қытай мен Тәжікстан шекарасының өзгеруін көрсетпейді.)