Кіріспе

Ретті сауда-саттық шарты - ұлттық үкімет келіскен заңсыз шарт, онда егемен мемлекет тауарды мақсатты келіссөздер жүргізіп отырған егемен мемлекетке экспорттаудан бас тартуы тиіс деп көрсетілген. Бұл келісімдер тікелей экспортты шектеу, қорғау және құтылу ережелері саясатына қатысты. Ретті саудаласу келісімдері негізінен екі елдің үкіметтері арасындағы екіжақты келісімдер болып табылады, ал келісімге кез келген өзгерістерді екі тарап та мақұлдауы керек. Бұл келісімдер де шектеуші болып табылады және бағаларға, халықаралық қатынастарға және еркін саудаға әсер етеді. Протекционисттік стратегиялар реттелген маркетингтік келісімдер бойынша жүзеге асырылады, оның ішінде импорттық квоталар, экспорттық жеткізуді басқару және сауда ағындарын бақылау. Әдетте, сауда-саттық тәртібі бір жылдан бес жылға дейін қолданылады, бірақ оны он жылға немесе одан да көп уақытқа дейін ұзарту мүмкін. Ретті сауда-саттық жасасуда міндетті және міндетті емес келісімдердің айырмашылығына да назар аударылады. Ретті саудаласу шарттары ерікті шектеу келісімдеріне кіреді; алайда ерікті шектеу келісімдері өнеркәсіп пен үкіметтер арасында жасалған сауда келісімдеріне де қатысты болуы мүмкін. Тұтынушылар одағы мемлекеттік-өнеркәсіптік келісімдер мен мемлекеттік-үкіметтік келісімдер ретінде міндетті және міндетті емес болып бөлінеді. Ішкі және халықаралық құқықтағы әсерлер міндетті және міндетті емес келісімдерге байланысты әртүрлі болады Келісім ішкі құқықпен проблема тудыруы мүмкін, бірақ халықаралық құқықпен емес немесе керісінше. Импорт пен әлемдік сауданың үнемі өзгеріп отыратын үлгілерінен туындаған қысымның артуына байланысты тәртіпті саудаласудың тәртібіне деген құштарлық артып келеді, бұл тәртіпті саудаласудың тәртібі саясаттың құралына айналуына әкелді. Егер келісімдер келіссөздер жүргізілмесе, импорттаушы ел біржақты сауда саясатын қолдана алады. Ерікті шектеу келісімдері мен реттелген маркетингтік келісімдер сұр аймақ шаралары болып саналады және 1995 жылдан бастап Дүниежүзілік сауда ұйымы тыйым салды. 1999 жылы барлық сол кездегі күміс аймақ шаралары тоқтатылды.

Бұрынғы тәртіпті сауда келісімдері

Тек қана АҚШ текстиль, болат, автомобиль, электроника және аяқ киім импорттарына реттелген маркетингтік режимдерді қолданды. 1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдардың басында болат өнеркәсібінде маркетингтік келісім жасалды. Бұл келісім АҚШ үкіметі, әсіресе, Жапония мен Еуропадан темір өнеркәсібімен жұмыс істеген кезде жасалды. Бұл АҚШ нарығына кіретін болат өнімдеріне қатысты өзін-өзі шектеу туралы идеяны ұсынды. Осы уақыт аралығында Жапония мен Еуропадан АҚШ-қа темір өнеркәсібі хат жіберді, онда іс-қимыл жоспары ұсынылды. Kissinger тұтынушылар одағы келісімнің ресми операциясы емес екенін және көптеген маркетингтік келісімдерден гөрі бейресми екенін айтады. Осыған байланысты, тәртіпті маркетингтік келісімдер тек үкімет пен үкіметтің арасындағы келісімдер болып табылады, ал ерікті шектеу туралы келісімдер формалды емес. Ерікті шектеу туралы келісімдер заңды түрде міндетті емес және экспорттаушы ел оларды саудадағы үлкен проблемалардан аулақ болу үшін қолданады.