Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Назареттік Исаның христиандық ілхабарларында айтқан астарлы әңгімелері
Parables taught by Jesus of Nazareth according to Christian gospels
Исаның астарлы әңгімелері Синоптикалық ілхабарларда және кейбір канондық емес ілхабарларда кездеседі. Олар Оның жазбада қалған үйретімінің шамамен үштен бір бөлігін құрайды. Христиандар осы астарлы әңгімелерге зор мән береді, оларды Исаның сөздері деп есептейді. Исаның астарлы әңгімелері көрінеуінде қарапайым және есте қалатын, көбінесе образды, ал күнделікті өмірге қатысты сабақтарды үйрететін әңгімелер. Ғалымдар осы астарлы әңгімелер қарапайым болғанымен, олардың жеткізетін хабарларының терең және Исаның үйретімінің орталық бөлігі екенін айтады. Христиан авторлары оларды жай ғана иллюстрация үшін қолданылатын теңеулер емес, керісінше, табиғаттың рухани әлемге куәлік ететін ішкі теңеулер деп қарастырады. Исаның көптеген астарлы әңгімелері қарапайым күнделікті нәрселерге, мысалы, әйелдің нан пісіруіне (Ашытқы туралы астарлы әңгіме), түнде көршісінің есігін қағып тұрған адамға (Түндегі дос туралы астарлы әңгіме) немесе жол жиегіндегі қарақшылықтың салдарына (Жақсы самариялық туралы астарлы әңгіме) байланысты. Дегенмен, олар Құдай Корольдігінің өсуі, дұғаның маңыздылығы және махаббаттың мәні сияқты маңызды діни тақырыптарды қамтиды. Батыс өркениетінде осы астарлы әңгімелер астарлы әңгіме терминінің үлгісі болды және қазіргі заманда, тіпті Киелі кітапты аз білетіндердің арасында да Исаның астарлы әңгімелері әлемдегі ең танымал әңгімелердің бірі болып табылады.
The parables of Jesus are found in the Synoptic Gospels and some of the non canonical gospels. They form approximately one third of his recorded teachings. Christians place great emphasis on these parables, which they generally regard as the words of Jesus. Jesus's parables are seemingly simple and memorable stories, often with imagery, and all teach a lesson in daily life. Scholars have commented that although these parables seem simple, the messages they convey are deep, and central to the teachings of Jesus. Christian authors view them not as mere similitudes that serve the purpose of illustration, but as internal analogies in which nature becomes a witness for the spiritual world. Many of Jesus's parables refer to simple everyday things, such as a woman baking bread (the parable of the Leaven), a man knocking on his neighbor's door at night (the parable of the Friend at Night), or the aftermath of a roadside mugging (the parable of the Good Samaritan); yet they deal with major religious themes, such as the growth of the Kingdom of God, the importance of prayer, and the meaning of love. In Western civilization, these parables formed the prototype for the term parable and in the modern age, even among those who know little of the Bible, the parables of Jesus remain some of the best known stories in the world.
Тамырлары мен көздері
Еврей тілінен аударғанда, «астарлы әңгіме» сөзі жұмбақ дегенді де білдіруі мүмкін. Яһудилер тарихының барлық кезеңінде астарлы әңгімелер арқылы үйретуге үйренген және Ескі Келісімде де көптеген астарлы әңгімелер кездеседі. Сондықтан Исаның астарлы әңгімелермен сабақ беруі – сол заманғы дәстүрге сай, табиғи оқыту әдісі болды. Епископ Том Райт оның астарлы әңгімелерінің Ескі Келісімде баяндалған түстерге ұқсас екенін айтады, олар «мағына іздеумен» ұсынылған. Исаның астарлы әңгімелері христиандық діннің пайда болған сәтінен бері цитата келтіріліп, оқытылып, талқыланып келеді.
As a translation of the Hebrew word , the word parable can also refer to a riddle. At all times in their history the Jews were familiar with teaching by means of parables and a number of parables also exist in the Old Testament. The use of parables by Jesus was hence a natural teaching method that fit into the tradition of his time. Bishop Tom Wright observes that his parables are similar to the dreams recounted in the Old Testament, which are presented "in search of meanings". The parables of Jesus have been quoted, taught, and discussed since the very beginnings of Christianity.
Тақырыптар
Бір немесе бірнеше Ілгі хабарларда жанында келген көптеген теңеулерде ұқсас тақырыптар бар. Ашытқы туралы теңеу Матай және Лұқадағы қыша дәні туралы теңеуден кейін келіп, Аспан Патшалығының кішкентай нәрседен өсіп дамуы туралы тақырыпты бөліседі. Жасырын қазына және інжу-маржан туралы теңеулер Аспан Патшалығының құндылығын және оған қол жеткізу үшін күш салу қажеттігін көрсетеді. Жоғалған қой, жоғалған тиын және жоғалған (сарыбас) ұл туралы теңеулер Лукадағы жоғалту мен құтқарылу туралы үштік құрайды. Матайдағы адал қызметші және он бойжеткен қыз туралы теңеулер күйеу жігітті күтумен байланысты және есеп күніне дайын болудың эсхатологиялық тақырыбын қамтиды. Бидай туралы теңеу, Бай ақымақ туралы теңеу, гүлдейтін інжір ағашы туралы теңеу және құнарсыз інжір ағашы туралы теңеулер де эсхатологиялық тақырыптарға ие. Басқа теңеулер жеке тұр, мысалы, кешірімсіз қызметші туралы теңеу, кешірім туралы; мейірімді самариялық туралы теңеу, іс жүзіндегі махаббат туралы; және түнгі дос туралы теңеу, дұғада табандылық туралы.
A number of parables that are adjacent in one or more gospels have similar themes. The parable of the Leaven follows the parable of the Mustard Seed in Matthew and Luke, and shares the theme of the Kingdom of Heaven growing from small beginnings. The parable of the Hidden Treasure and parable of the Pearl form a pair illustrating the great value of the Kingdom of Heaven, and the need for action in attaining it. The parables of the Lost Sheep, Lost Coin, and Lost (Prodigal) Son form a trio in Luke dealing with loss and redemption. The parable of the Faithful Servant and parable of the Ten Virgins, adjacent in Matthew, involve waiting for a bridegroom, and have an eschatological theme of being prepared for the day of reckoning. The parable of the Tares the parable of the Rich Fool, the parable of the budding fig tree, and the parable of the barren fig tree also have eschatological themes. Other parables stand alone, such as the parable of the unforgiving servant, dealing with forgiveness; the parable of the Good Samaritan, dealing with practical love; and the parable of the Friend at Night, dealing with persistence in prayer.
Өнер
Каноникалық Ізгі хабарлардағы отыздай теңеулердің төртеуі ортағасырлық өнерде қалғандарын көбінесе көрсетпейтін, бірақ Мәсіхтің өмірінен алынған көріністермен араластырылмаған. Олар: Он қарындас, Бай адам мен Лазар, Сарыбас ұл және Жақсы самариялық. Теңеулерді бейнелеумен танымал суретшілер: Мартин Шонгауэр, Питер Брюгель және Альбрехт Дюрер. Жүзімдіктегі жұмысшылар да ерте ортағасырлық туындыларда кездеседі. Ренессанс дәуірінен бастап көрсетілетін теңеулердің саны аздап көбейді, ал Сарыбас ұлдың әртүрлі көріністері ең сүйіктісіне айналды, Жақсы самариялық та танымал болды. Альбрехт Дюрер 1496 жылы шошқалар арасындағы Сарыбас ұлды бейнелейтін әйгілі гравюра жасады, бұл солтүстік Ренессансында кең таралған тақырып болды, ал Рембрандт осы оқиғаны бірнеше рет суреттеді. Оның туындыларының бірі, "Тавернадағы Сарыбас ұл", өзінің әйелімен бірге той-думан жасап отырған ұлының портреті ретінде бейнеленген, көптеген суретшілердің туындылары сияқты, тавернадағы жанрлық көріністің мәртебесін арттырудың тәсілі. Оның "Сарыбас ұлдың отанына оралуы" (Эрмитаж мұражайы, Санкт-Петербург) – ең танымал туындыларының бірі. 1857 жылы Дальзиел ағайындылары Джон Эверетт Миллеске теңеулерді суреттеуді тапсырды, ал бұл жұмыс 1864 жылы Лондонда жарияланды.
Of the thirty or so parables in the canonical Gospels, four were shown in medieval art almost to the exclusion of the others, but not mixed in with the narrative scenes of the Life of Christ. These were: the Ten Virgins, the Rich man and Lazarus, the Prodigal Son and the Good Samaritan. Artists famous for depicting parables include Martin Schongauer, Pieter the Elder Bruegal and Albrecht Dürer. The Workers in the Vineyard also appears in Early Medieval works. From the Renaissance the numbers shown widened slightly, and the various scenes of the Prodigal Son became the clear favorite, with the Good Samaritan also popular. Albrecht Dürer made a famous engraving of the Prodigal Son amongst the pigs (1496), a popular subject in the Northern Renaissance, and Rembrandt depicted the story several times, although at least one of his works, The Prodigal Son in the Tavern, a portrait of himself as the Son, revelling with his wife, is like many artists' depictions, a way of dignifying a genre tavern scene. His late The Return of the Prodigal Son (Hermitage Museum, St Petersburg) is one of his most popular works. In 1857 the Brothers Dalziel commissioned John Everett Millais to illustrate the parables, and this work was published in 1864 in London.
Өлеңдер мен әнұрандар
Көркем өнерде бейнеленгенін және әдебиетте талқыланғанын қоса алғанда, бірқатар астарлы әңгімелер діни поэзия мен гимндерге шабыт көзі болады. Мысалы, Элизабет Клефеннің (1868) "Тоқсан тоғыз" гимні Жоғалған қой туралы астарлы әңгімеден шабыттандырылған:
As well as being depicted in art and discussed in prose, a number of parables form the inspiration for religious poetry and hymns. For example, the hymn "The Ninety and Nine" by Elizabeth C. Clephane (1868) is inspired by the parable of the Lost Sheep:
Сонымен қатар, Эдвард Моттың (шамамен 1834 ж.) "Менің үмітім салынған" гимні Ақылды және Ақымақ құрылысшылар туралы астарлы әңгімеден, ал Джон Ньютонның (шамамен 1779 ж.) "Қайырымды самариялық" гимні Жақсы самариялық туралы астарлы әңгімеден шабыт алған.
Similarly, "My Hope Is Built" (Edward Mote, c. 1834) is inspired by the parable of the Wise and the Foolish Builders, and "How Kind the Good Samaritan" (John Newton, c. 1779) is inspired by the parable of the Good Samaritan.