Кіріспе
креолизацияның әлеуметтік және мәдени тұжырымдамасы
Креолизация – креол тілдері мен мәдениеттерінің қалыптасу процесі. Алғаш рет тіл білімінде байланыс тілдерінің креол тілдеріне қалай айналатынын түсіндіру үшін қолданылған креолизация терминін қазір басқа әлеуметтік ғылымдардың мамандары да қолданады. Олар осы терминді әртүрлі қоғамдар мен қоныс аударған халықтардың арасындағы байланыс нәтижесінде пайда болатын жаңа мәдени көріністерді сипаттау үшін пайдаланады. Креолизация көбінесе Кариб аймағымен байланыстырылады, бірақ ол тек Карибқа ғана тән емес. Кейбір ғалымдар бұл терминді басқа да диаспораларды бейнелеу үшін қолданады. Сонымен қатар, креолизация қатысушылардың мұрагерлік мәдениеттің құрамына енуі мүмкін мәдени элементтерді таңдауы арқылы жүзеге асады. Әлеуметтанушы Робин Коэн креолизацияның қатысушылардың жаңа немесе мұрагерлік мәдениеттерден белгілі бір элементтерді таңдап, оларға бастапқы мәдениеттердегіден өзгеше мағына беруімен және содан кейін оларды бұрынғы формаларын басып оздыратын жаңа түрлерді жасау үшін шығармашылықпен үйлестіруімен байланысты екенін жазады.
Creolization is the process through which creole languages and cultures emerge. Creolization was first used by linguists to explain how contact languages become creole languages, but now scholars in other social sciences use the term to describe new cultural expressions brought about by contact between societies and relocated peoples. Creolization is traditionally used to refer to the Caribbean, although it is not exclusive to the Caribbean and some scholars use the term to represent other diasporas. Furthermore, creolization occurs when participants select cultural elements that may become part of inherited culture. Sociologist Robin Cohen writes that creolization occurs when “participants select particular elements from incoming or inherited cultures, endow these with meanings different from those they possessed in the original cultures, and then creatively merge these to create new varieties that supersede the prior forms.”
Басталуы
Чарльз Стюарттың пікірінше, креолизация тұжырымы 16 ғасырда пайда болған, бірақ креолизация сөзінің қашан қолданыла бастағаны туралы жазба қалмаған. Креолизация термині "Ескі дүниеде" және "Жаңа дүниеде" туған адамдардың арасындағы ерекшелік ретінде түсіндірілді. Көптеген диаспоралардың қабаттасқан жерлері, диаспоралардың өзара кесісуі мен тоғысуы – жаңа креолизациялардың пайда болу орындары. Осы алуан түрлі дәмді жаңа туындылар, әртүрлі тарих пен өмір тәжірибесінің әсеріне тап болған нақты бір территорияға қатысты. Кариб аймағында көптеген елдер отарлаушылыққа ұшыраған, бұл жаңа және әртүрлі рецепттер жасауға, сондай-ақ жаңа тағам дайындау тәсілдерін енгізуге ықпал етті. Креолдық тағам француз және испан мәдениетінің ықпалымен күшті байланыста, себебі олар 1600 жылдардың басынан 1900 жылдардың ортасына дейін отарланған. Олар сонымен қатар африкалық түбірлерінен және Американың жергілікті тайпаларының тағам дайындау әдістерінен де әсер алады.
Музыка
Музыканың "популярлы" деп есептелетін көптеген түрлері белгілі бір дәрежеде халықтың қанаушылығынан немесе құлдықтан туындаған. Бұл мәдени алмасу мәдени араласуды тудырады және үстемдік ететін және бағынышты мәдениеттердің тартысы мен қақтығысы арқылы өзінің толыққанды жаңа формасын құрайды. Джаз музыкасы – осының бір мысалы. Африкалық диаспора композиторларының көркем музыкасы да осы сипатқа ие. Джаз музыкасы АҚШ-тағы плантациялар мен ауылдық аймақтардан шыққан афроамерикандық халық музыкасы мен қалалық Жаңа Орлеандағы афроамерикандық музыка арасындағы әңгімеден бастау алды. Джаз музыкасы блюз, салондық музыка, опера және рухани музыканың үйлесімінен пайда болған креол музыкасынан дамыды. Гаитидегі Ваду, Кубадағы Сантерия, Тринидадтағы Шанго және Бразилиядағы Кандомбле сияқты діни сенімдер креолизациядан бастау алады. Осы жаңа діни көріністердің пайда болуы уақыт өте келе креол діндерін қалыптастыруға және дамытуға мүмкіндік берді.