Қой терісі және оның қолданылуы

Кіріспе

Қой терісі – қойдың терісі, кейде оны қозы терісі деп те атайды. Әдеттегі терілерден өзгеше, қой терісі жүнімен бірге қайта өңделеді, яғни түкпен бірге танылады.

Қолданылуы

Қой терісінен қой терісінен жасалған өнімдер және жұмсақ жүнмен қапталған киімдер немесе жамылғылар, оның ішінде қолғаптар, бас киімдер, тапочкалар, аяқ киімдер, автомобиль орындықтарының қаптары, нәрестелерге арналған кілемдер мен тізеге жабатын жамылғылар, сондай-ақ терілер жасалады. Қой терісінен жасалған нумналар, ат құрғақтары, аттың жалатылған орындықтары, жылқыға арналған қой терісінен жасалған аяқ киімдер, тақымдық жапсырмалар мен айдау кезінде қолданылатын белдік түтікшелері де қолданылады. Қой терісінен жасалған жүн өте жақсы жылу сақтайтын қасиетке ие, сонымен қатар ол отқа және статикалық электр тоғына төзімді. Жүн медициналық тұрғыдан гипоаллергенді деп есептеледі. Қой терісі табиғи жылу сақтағыш, ол киген адамның терін денесінен алып, талшықтарға сіңіреді. Онда ол өзінің салмағының 30-36 пайызын ылғал түрінде сіңіріп алады, сондықтан қой терісінен жиі шамыр сияқты былғары жасалады. Корольдік Мельбурн ауруханасы мен CSIRO Текстиль және Талшықтар Технологиясының былғары зерттеу орталығында жүргізілген сынақтар медициналық қой терісінің қысымнан пайда болатын жаралардың алдын алу және емдеудегі тиімділігін растады. Қой терісінен жасалған пальтолар, жилеттер мен етіктер Ескі әлем халықтарының дәстүрлі киімінде (қой өсірілетін аймақтарда) кең таралған. Олар, әсіресе, Шығыс Еуропа мен Солтүстік Азия далаларында танымал, және француз рыцары Роберт де Кларидің айтуынша, шамамен 1200 жылы өмір сүрген куман тайпасының ұлттық киімінің бір бөлігі болған. Украинада қой терісінен жасалған пальтоны кожух, ал жилетті кожушанка деп атайды, бұл ұлттық киімнің ерекше бөлігі. Ал Ресейде осы пальтоны көбінесе тулуп деп атаған. Испанияда осындай пальтоны замарра, Тибетте чуба, қазақта тон, Румынияда кожок деп атайды. Ағылшын тілінде оны "shearling coat" деп атайды. 1970 жылдары Ұлыбританияда суэдегед субмәдениеті осы киімді өзіндік стиль ретінде қабылдады, сондай-ақ Солтүстік Америкадағы хиппилердің арасында да танымал болды. Қой терісімен астарланған Ugg сапогы 1990 жылдардың соңында бүкіл әлемде кең танылды. Қозғалыс көліктерінде қой терісінен жасалған орындық қаптарын қолдану тарихы ғасырларға соққанда, мүмкін, қола дәуіріне дейін, арбалар мен кареталар алғаш пайдаланған кездерге дейін жетеді. Қазіргі заманғы, тігілген қой терісінен жасалған автомобиль орындықтарының қаптары Еуропада ондаған жылдар бойы танымал болды және 1970 жылдардың ортасында АҚШ-та үлкен сұранысқа ие болды.

Sheepskin is used to produce sheepskin leather products and soft wool lined clothing or coverings, including gloves, hats, slippers, footstools, automotive seat covers, baby and knee rugs and pelts. Sheepskin numnahs, saddle pads, saddle seat covers, sheepskin horse boots, tack linings and girth tubes are also made and used in equestrianism. The fleece of sheepskin has excellent insulating properties and it is also resistant to flame and static electricity. Wool is considered by the medical profession to be hypoallergenic. Sheepskin is a natural insulator, and draws perspiration away from the wearer and into the fibers. There, it traps between 30 and 36 percent of its own weight in moisture, and it is for this reason that sheepskin is commonly used to make chamois leather. Testing at the Royal Melbourne Hospital and the CSIRO Textile and Fibre Technology Leather Research Centre confirmed the advantages of medical sheepskin in the prevention and treatment of pressure ulcers. Sheepskin coats, vests, and boots are common in the traditional dress of peoples throughout the Old World (wherever sheep are raised). They seem to be especially popular in the steppes of Eastern European and Northern Asia, and according to the French knight Robert de Clari, they were part of the national costume of the Cuman people who lived there circa 1200CE. In Ukraine a sheepskin coat is called a kozhukh and a vest a kozhushanka are an iconic part of the national costume, while in Russia the same coat was usually called tulup (:ru:тулуп (одежда)). In Spain such a coat is called a zamarra, in Tibet a chuba, in Kazakh a ton, in Romania a cojoc. In the English speaking world, one may speak of a shearling coat. During the 1970s in Britain the suedehead subculture adopted this item as an identifying fashion, and it also had some popularity with hippies in North America. Sheepskin lined Ugg boots became popular worldwide in the late 1990s. The use of sheepskin seat covers in moving vehicles dates back centuries, perhaps as long ago as the Bronze Age, when wagons and carriages were first used. The more sophisticated, tailor made sheepskin car seat covers of the modern era have been popular in Europe for decades, and grew in great popularity in the United States in the mid 1970s.

Қой терісі

Мотон (Солтүстік Америка) немесе бобёр қой (Ұлыбритания) – бобёр немесе ителгі терісіне ұқсату үшін өңделген қой терісі (мотон француз тілінде "қой" деген сөз). Мотон – шашы түзуленген, химиялық түрлендірілген және ылғалды өткізбейтін жабын жасау үшін термиялық өңдеуден өткізілген қой терісі. Мотон көбінесе бобёрге ұқсату үшін қоңыр түске боялады, бірақ ол көптеген басқа да түстерде де жасалады.