Кіріспе

Таңғы күннің алғашқы сағатындағы дұға

Prime, немесе Бірінші Сағат – күндізгі алғашқы сағатта (күн мен түн теңесетін кезде таңғы сағат 6:00-да, бірақ жазда ертерек, қыста кешірек) оқылатын, таңғы Лаудс сағаты мен сағат 9-дағы Терс сағаты аралығында айтылатын, Құдайға арналған қызметтің каноникалық сағаттарының бірі. Ол Шығыс христиандығының христиандық литургиясының құрамында сақталып келеді, бірақ Екінші Ватикандық собор латын литургиялық рәсімдерінде тоқтатылды. Копт шіркеуінде, Шығыс православиелік христиандығының бір тармағында, Prime қызметі таңғы сағат 6-да осы тармақтың барлық мүшелері – дін қызметкерлері мен миряндар, дұғаның бағыты шығысқа қаратылып, жеті белгіленген дұға уақытының бірі ретінде оқылады. Онда Prime бар. Оқулар кабинетінен басқа барлық литургиялық сағаттар сияқты, ол негізінен Псалмдардан тұрады. Бұл – Кішкентай сағаттардың бірі.

Атауы

Ертедегі шіркеуден бастап, жеті белгілі дұға уақыты үйретілген; Апостолдық дәстүрде Гипполит христиандарға күніне жеті рет "оянғанда, кешкі шам жаққанда, ұйықтағанда, түнгі ортада" және "күннің үшінші, алтыншы және тоғызыншы сағаттарында, Мәсіхтің құрбандыққа шалынуымен байланысты сағаттарда" дұға етуге нұсқау берді. Ерте таңда дұға ету туралы Гипполит былай деп жазды: "Құс сайрағанда да тұрып, дұға етіңдер. Өйткені осы сәтте, құс сайрағанда, Израиль ұлдары Мәсіхті мойындамады, бірақ біз сенім арқылы Оны білеміз, өлгендердің қайта тірілуінен мәңгілік жарыққа үміт етеміз". "Прайм" сөзі латын тілінен келген және күннің алғашқы сағатын білдіреді (күн шығуымен басталады). Иоанн Кассиан (шамамен 360 – 435) оны "таңғы сағат" ("a" немесе "the") деп сипаттады (бұл сөз "Mattins" деп те аударылады), бұл сипаттама, Алардус Газайдың сөзінше, Кассианның өзі де Лаудс сағатының таңғы уақытына қатысты. Ал ол оны түнгі күзеттің бір түнгі қызметімен байланыстырады, оны 118/119 Забурдың 62-тарауымен байланыстырады: "Сенің тура ережелерің үшін түн ортасында сені мақтаймын". Бангор антифонариясында (шамамен 700 ж.) әдетте "prima (hora)" деп аталатын нәрсе "secunda" деп аталады. Ф. Э. Уоррен былай деп мәлімдейді: "'Secunda' сөзі 'Prima' сөзімен тең, күндізгі сағаттардың біріншісінің әдеттегі атауы, бұл өте көне атау, бірақ қазір қолданылмайды. Ол 'Галликандық миссалда' (Missale Gallicanum, 179-бет) және 9 ғасырлық Реймс псалтырында (C. C. C. C. MS.272) кездеседі". Шығыс литургияларында осы қызметтің атаулары әртүрлі тілдерде "бірінші (сағат)" дегенді білдіреді.

Шығыс православие

Әр түрлі шығыс православиелік және шығыс католикалық рәсімдер Бірінші сағаттың ерекшеліктерімен өзгеше, бірақ көбінесе оларда псалмдер саны көп болады. Кейбір рәсімдерде күніне бір рет толық Псалмдер кітабын оқу практикасы бар (Батыс және Константинополь рәсімдерінде аптасына бір рет оқудан өзгеше).

Александрияның копт православие шіркеуі

Копт православие шіркеуінде, шығыс православие тармағында, таңғы сағат 6-да Agpeya дұға кітабын пайдаланып Prime дұғасы оқылады.