Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Банраваттар (басқа аталымдары: Банраджи, Ванрават, Ванраджи) – Үндістанның Уттаракханд штатында шыққан және қазір де тұратын, жойылып бара жатқан жергілікті этникалық азшылық тобы. Олар Питоргарх, Чампават және Удам Сингх Нагар аудандарымен, сондай-ақ Батыс Непалдың шағын аймағымен шектесетін аймақтарда таралған. Олар Раджи халқының үлкен этномәдени тобымен байланысты ең кішкентай Гималай тайпасы болып табылады. Олар негізінен көшпелі аңшы-жинақшылар, бірақ сонымен қатар ауыл шаруашылығында және орман шаруашылығында жұмыс істейді. Олар негізінен орманға тәуелді және ауыспалы егіншілікпен де айналысады. Олардың өмір сүруіне даму жобалары мен жабайы табиғатқа қатысты жобалар қауіп төндіреді. 1980 жылдардан бастап Үндістан үкіметі оларды мәжбүрлеп қоныстандырды. Көптегендері әлі де жартылай көшпелі лагерьлерде қозғалып жүр, бірақ көпшілігі қазір Үндістанмен шектесетін Махакали өзені бойындағы ауылдарға қоныстанды.
The Banrawats (alt., Banrajis, Vanrawats, Vanrajis) are a native endangered ethnic minority group, originating and living in Uttarakhand, India. They are distributed in the districts of Pithoragarh, Champawat and Udham Singh Nagar and in a small area confined to Western Nepal. They are the smallest Himalayan tribal group related to a larger ethno linguistic group of Raji people. They are basically nomadic hunter gatherers, but also work as agriculture and forest labourers. They are mainly dependent on forests, and also practice shifting cultivation. Their existence is threatened by developmental and wild life related projects. They were placed in forced settlements by the Government of India beginning in the 1980s. Many continue to move in semi nomadic camps, but most are now settled into villages along the Mahakali River area straddling India.
Тәңірлер
Ван Раваттар аспан мен орманды мекендейтін табиғаттан тыс жаратылыстарға табынады. Күн, Дихо деп аталады, олардың басты құдайы болып табылады. Олар сондай-ақ Кайю/Кайю деп аталатын орман құдайына да табынады. Оған аң аулау алдында дұға етеді. Балық аулау алдында Масан құдайына дұға етіледі. Масан қауіпті, ал Кайю – игі ниетті деп есептеледі. Табиғи нысандарда табиғаттан тыс күштер мекендегенде, оларға да ат қойылады. Мысалы, Долия/Долия кейбір тастарда тіршілік етеді. Үшінші маңызды құдайлар тобы – ата-баба құдайлары, олар Сей да/Седа деп аталады, бұл термин, мүмкін, прото-тибет-бірман тіліндегі өлген адамды білдіретін *sǝy 'өлу' сөзінен шыққан. Олар адамды дірілдетіп, сананың өзгерген күйіне түсіреді. Ата-баба құдайларының бірі – Самоджи. Әрбір рудың өкіліне байланысты көптеген ата-баба құдайлары бар. Діни синкретизмді ұстанатын Ван Раваттар индуистік құдайларды да қабылдайды және әке шежіресінен тараған ата-баба құдайларын жергілікті индуистік терминдермен – Ишт, Пичаш, сондай-ақ жалпы жергілікті индуистік құдай – Бхайяр деп атайды, әсіресе сырттан келгендердің алдында. Төртінші маңызды табиғаттан тыс күштер – жанды күштер ретінде өмір сүретін (Хава/Ха'ва) күштер, көбінесе ауа райымен байланысты. Мысалы, Латия Бар/Бан (сөздің соңғы дыбысы – ретрофлекстік латындық мұрындық дауыссыздауы) адамдарды сөйлеу қабілетінен айырады (кумаони тіліндегі «соқырлық» сөзімен және жергілікті терминнің үйлесімі). Басқа да ескеретін құдайлар бар: Дару/Дхару, желмен бірге келеді; Буджергалог, Питоргардың Аскот маңындағы бір елді мекенде тұратын сексен жастағы қарттың айтуынша.
Van Rawats worship supernatural beings that live in the forests and sky. The Sun, known as Diho, represents their major deity. They also worship a forest deity known as Kaiyu/Qaiyu. She is prayed to before hunting. The deity Masan is prayed to before fishing. Masan is seen as potentially malevolent while Kaiyu is benevolent. When supernaturals live in natural objects, they may be named as well. The Doliya/Dolia, for example, live in some stones. A third major set of deities are the ancestral deities, known as Sey da/Seda, a term that possibly derives from the Proto Tibeto Burman word for a dead person, *sǝy 'die'. They make one shake and go into an altered state of consciousness. One of the major ancestral deities is known as Samoji. There are many other ancestral deities based upon a particular clan ancestor. Practising a form of religious syncretism, Ban Rawats also borrow Hindu deities and will alternatively call paternal ancestral deities by the local Hindu terms, Isht, Pichash, and the common local Hindu deity known as Bhaiyar, especially when speaking in front of outsiders. A fourth set of major supernaturals are the supernatural forces (Hawa/Ha'wa) that live as animate forces, often of the weather. Latiya Bar/Ban (word final sound is retroflex palatal nasal stop), for example, will cause people to become dumb (from the Kumaoni word for dumbness plus the indigenous term). Other gods of note include Daru/Dharu which comes along the wind; Bujergalog, a deity mentioned by an octogenarian living in one of the settlements near Askot, Pithoragarh.