Кіріспе
Христиандық дұға
Христиандық дұғасы
the Christian prayer
Ноктюрндер (латын тілінде: nocturni немесе nocturna) – христиандық каноникалық сағат, түнде оқылатын дұға. Католик шіркеуінің Рим ритуалдық литургиясында ноктюрндер – төртінші немесе бесінші ғасырдан бастап Екінші Ватикандық собордан кейінге дейін таңғы дұғаның каноникалық сағаты бөлінген бөлімдері. Ноктюрндер псалмдармен, антифондармен және Киелі кітаптан немесе шіркеу әкелерінен немесе осыған ұқсас жазбалардан алынған оқулармен бірге оқылады. Таңғы дұға бірден үш ноктюрнден тұрады. Ерте христиандардың түнде орындаған дұға қызметінен бастау алған таңғы литургиялық қызмет бастапқыда латын тілінде vigilia (күзет, сақшылық) деп аталды. Сондай-ақ, vigiliae (күзеттер, сақшылықтар) көпше түрі қолданысқа енді. Латын тіліндегі nocturnus сөзі ағылшын тіліндегі "nocturnal" сөзімен сәйкес келеді және көптеген есімдерге қосылады, мысалы, nocturnae horae (түнгі сағаттар), nocturna tempora (түнгі уақыттар) – бұл сөздер дінмен байланысты емес және осы мақаланың тақырыбына қатысы жоқ. Hora nocturna (түнгі сағат) тіркесі түнгі немесе таңғы дұғаның каноникалық сағатына қатысты болуы мүмкін, бірақ түнгі немесе таңғы дұғаға бөлінген жеке ноктюрндерге қатысты емес. Шығыс православиелік және Шығыс протестанттық христиандықта бұл дұға сағат 12-де оқылады және Сирия және Үнді дәстүрлерінде Лилио деп аталады; осы конфессиялардың барлық мүшелері, дін қызметкерлері мен миряндары, дұғаның шығысқа қарай бағытталуын сақтай отырып, осы жеті белгілі дұға уақытының бірі ретінде дұға етеді.
Тарих
Ертедегі шіркеуден бастап, жеті белгілі уақытта намаз оқу тәсілі үйретілген; Апостолдық дәстүрде Гипполит мәсіхшілерге күніне жеті рет «оянғанда, кешкі шам жаққанда, ұйықтағанда, түңгі уақытта» және «күннің үшінші, алтыншы және тоғызыншы сағаттарында, Мәсіхтің азап шегуімен байланысты сағаттарда» дұға етуге нұсқау берді. Түн ортасындағы намаз және оған дейінгі тазару туралы Гипполит былай деп жазды: «Түн ортасында тұрып, қолдарыңды сумен жуып, дұға ет. Егер үйленген болсаңдар, бірге дұға етіңдер. Ал әйелің әлі крещение алса, басқа бөлмеге барып, дұға етіп, қайтадан төсегіңе жат. Дұға етуден тартынба, себебі некелік қарым-қатынаста болған адам таза емес емес. Мойынша жуынғандар қайтадан жуынуға мұқтаж емес, олар таза. Тынысыңды қолдарыңа алып, тынысыңның ылғалымен белгілеп, денеңді аяқтарыңа дейін тазартасың. Себебі Рухтың сыйы және крещение құйылуы, иеленушінің жүрегінен бұлақтай ағып, иман келгенді тазартады. Сондықтан осы сағатта дұға ету қажет. Бізге дәстүрді жеткізген қарттар бізге осы сағатта барлық жаратылыс қысқа ғана уақытқа үндемей, Раббыны мақтап тұратынын үйретті. Жұлдыздар, ағаштар және сулар бір сәт тоқтап тұрады. Оған қызмет ететін періштелердің бүкіл әскерімен бірге ізгілердің жандары Құдайды мақтайды. Сондықтан иман келгендердің бәрі осы сағатта дұға етуге тиіс. Осыған куәлік ете отырып, Иеміз былай дейді: «Түн ортасында дауыс естілді: «Келіңдер, күйеу жігіт келе жатыр! Оны қарсы алуға тұрыңдар!»» және ол былай деп қосады: «Сондықтан сергек болыңдар, себебі сағаттың қашан келетінін білмейсіңдер». Киприан (шамамен 200 – 258) түнде дұға ету туралы да айтады, бірақ топтап емес: «Түнгі сағаттарда дұғалардың жоғалуына жол бермеңіз — дұға ету мүмкіндіктерін бекерге ысыраптамаңыз» (nulla sint horis nocturnis precum damna, nulla orationum pigra et ignava dispendia). Апостолдық дәстүрде түн ортасында және әтеш шақыру кезінде дұға ету туралы айтылады, бірақ жеке дұға ретінде, емес қауымдық дұға ретінде. Түн ортасында және әтеш шақыру кезіндегі дұғалар Матай және Марк жазған Ізгі хабарларда кездеседі. Лұқаның Ізгі хабарына сүйенсек, түннің кез келген уақытында дұға ету де эсхатологиялық маңызға ие деп саналады. Жоғарыда Тертуллианнан келтірілген цитата Пасхада өткізілетін түнгі сергек қызмет туралы. Сол сияқты, осыған ұқсас қызмет кез келген жексенбіге дейінгі түні де өткізілетін болды. Бұл кешкі кешкі кешкі, түнгі сергек және таңертеңгі уақыттағы лаудаға сәйкес келіп, кейде үш сергек немесе сағаттар (vigiliae) деп аталатын, мысалы, Олимптық Мефодий және Жером. IV ғасырда бұл жексенбілік сергек күту күнделікті рәсімге айналды, бірақ енді түн бойы жалғаспады. Бұрынғы түнгі сергек енді әтеш шақырудан таң атқанға дейін ғана қызмет ететін болды. Бенедикт жазғандай, ол шамамен таңғы сағат 2-де («түннің сегізінші сағатында») басталып, қыста таң атпай бұрын аяқталады (монахтардың оқуға немесе ойға берілуіне арналған аралық қалдырады), бірақ жазда таң атқанда лауданы тойлау үшін қысқартылуы керек. Иоанн Кассианның жазбаларында (шамамен 360–435 жж.) түнгі намаздың біркелкілігін бұзу үшін сергек қызметті үш бөлікке бөлу туралы ең алғашқы айтылған. 380 жылға жуық жазылған Peregrinatio ad loca sancta-да жексенбіде немесе апта күндері болсын, сергек қызметтің ешқандай бөлінуіне дәлел жоқ. Леонард Дж. Дойлдің Бенедикт ережесінің ағылшын тіліндегі нұсқасы 42-тараудағы horis nocturnis-ті «түн сағаттары» деп аударады, бірақ басқа жерлерде ережедегі vigiliae, laus, hora сияқты сөздердің бірінен тұратын әрбір тіркестің толықтығын бейнелеу үшін «Түнгі қызмет» деп қолданады. Онда «түнімен» деген сөз жоқ. Қасиетті Бенедикттің ережесінде, қарапайым күндері, кіріспе псалмдардан кейін, екі ноктюрн болды. Біріншісі алты псалмнан тұрады, содан соң үш оқу орындалады, олардың әрқайсысы әнмен орындалады. Екінші ноктурнда тағы алты псалм, содан кейін Пауылдан үзінді және бірнеше дұғалар айтылды. Жазғы айларда алғашқы ноктурнның үш оқуы Ескі Келісімнің бір үзіндісімен ауыстырылды. Жексенбі күндері монахтар ертерек тұрып, Бірінші ноктурнде үш емес, төрт оқу болды, ал екінші ноктурнде де Пауылдан үзіндіні жаттап оқудың орнына төрт оқу болды. Содан кейін үшінші ноктурн болды, онда алты псалмның орнына үш Ежелгі Келісім әндері жазылған. Одан кейін төрт рет Жаңа Келісімді оқып, абат Ізгі хабардан үзінді оқыды.
quotation|Around midnight rise and wash your hands with water and pray. If you are married, pray together. But if your spouse is not yet baptized, go into another room to pray, and then return to bed. Do not hesitate to pray, for one who has been joined in marital relations is not impure. Those who have bathed have no need to wash again, for they are pure. By catching your breath in your hand and signing yourself with the moisture of your breath, your body is purified, even to the feet. For the gift of the Spirit and the outpouring of the baptism, proceeding from the heart of the believer as though from a fountain, purifies the one who has believed. Thus it is necessary to pray at this hour. For those elders who handed down the tradition to us taught us that in this hour every creature hushes for a brief moment to praise the Lord. Stars and trees and waters stand still for an instant. All the host of angels serving him, together with the souls of the righteous, praise God. This is why it is important that all those who believe make certain to pray at that hour. Testifying to this, the Lord says thus, "Behold, a cry was made at midnight, saying, 'Behold the bridegroom is coming! Arise to meet him!'" And he adds, saying, "Watch, therefore, for you do not know when the hour is coming." Cyprian (c. 200 – 258) also speaks of praying at night, but not of doing so as a group: "Let there be no failure of prayers in the hours of night — no idle and reckless waste of the occasions of prayer"(nulla sint horis nocturnis precum damna, nulla orationum pigra et ignava dispendia). The Apostolic Tradition speaks of prayer at midnight and again at cockcrow, but seemingly as private, not communal, prayer. Prayer at midnight and at cockcrow was associated with passages in the Gospel of Matthew and the Gospel of Mark. On the basis of the Gospel of Luke too, prayer at any time of the night was also seen as having eschatological significance. The quotation above from Tertullian refers to the all night vigil service held at Easter. A similar service came to be held in the night that led to any Sunday. It corresponded in a way to the later early night vespers, midnight vigil and dawn lauds and was sometimes referred to as three vigils or watches (vigiliae), as by Methodius of Olympus and Jerome. By the fourth century this Sunday vigil had become a daily observance, but no longer lasted throughout the night. What had been an all night vigil became a service only from cockcrow to before dawn. Saint Benedict wrote about it as beginning at about 2 in the morning ("the eighth hour of the night") and ending in winter well before dawn (leaving an interval in which the monks were to devote themselves to study or meditation) but having to be curtailed in summer in order to celebrate lauds at daybreak. In the writings of John Cassian (c. 360–435) is found the earliest mention of dividing the vigil service into three parts, thus breaking the monotony of the long night prayer. The Peregrinatio ad loca sancta of about 380 still gave no evidence of any division of the office of vigils whether on Sundays or on weekdays. Leonard J. Doyle's English version of the Rule of St Benedict translates horis nocturnis in chapter 42 as "the hours of the night", but elsewhere uses "the Night Office" to represent the entirety of each phrase in the Rule consisting of one of the nouns vigiliae, laus, hora, qualified by nocturnus; to render an isolated nocturnus in chapters 15 and 17; and to translate vigiliae wherever it appears unaccompanied by nocturnus. Nowhere does it use the word "nocturns". The Rule of St Benedict laid down that on ordinary days, after the introductory psalms, there were two nocturns. The first consisted of six psalms followed by three reading, each of which was accompanied by a sung responsory. The second nocturn had another six psalms followed by a passage from Saint Paul recited by heart and by some prayers. In the shorter summer months the three readings of the first nocturn were replaced by an Old Testament passage recited by heart. On Sundays, the monks rose earlier. The first nocturn had four readings instead of three, and the second nocturn also had four readings instead of recitation by heart of a passage of Saint Paul. Then followed a third nocturn, which instead of six psalms had three Old Testament canticles. These were followed by four readings from the New Testament and a reading by the abbot from the Gospels.
Түнгі жұмыс уақытын жою
1970 жылы 1 қарашада Папа Павел VI «Laudis canticum» атты апостолдық конституциясымен Латын шіркеуінің Сағаттық литургиясын жаңартқанын жариялады. Бұл жаңарудың ішінде псалмдарды бұрынғы бір апта ішінде оқылатын орнына, енді төрт аптаға бөлу де болды. Екінші Ватикандық собордың шешіміне сәйкес, таңғы дұға, түнгі мақтау сипатын сақтай отырып, күнің кез келген уақытында оқылатын дұғаға айналды. Сондықтан бұл каноникалық сағат «Оқулар қызметі» деп аталды және оған екі маңызды оқу берілді: біреуі – Киелі кітаптан, екіншісі – шіркеу әулиелерінен немесе басқа авторлардан, сондай-ақ үш псалм немесе псалмның бір бөлігі ғана. Бұл, Әйгілі Бенедикт ережесінде болған тәртіптен мүлдем өзгеше болды: он екі толық псалм, ал жексенбі күндері оған үшке дейін ән қосылған. Бенедикт жүйесінде псалмдар мен оқулар екі немесе үш ноктюрнге бөлінетін. Бенедикт пен Павел VI аралығында екі ноктюрндік тәртіп жойылды, ал таңғы дұға үш ноктюрнге бөлінбеген күндері, ол бір «ноктюрн» деп аталатын. Павел VI реформасымен «ноктюрн» термині, жеке немесе көпше түрінде болсын, қолданыстан шығарылды.
Сирия православие шіркеуі, Үнді православие шіркеуі және Мар-Тома сирия шіркеуі
Сирия православие шіркеуінде және Үнді православие шіркеуінде (екеуі де Шығыс православие шіркеулері), сондай-ақ Мар-Тома сириялық шіркеуінде (Шығыс протестанттық конфессиясы), Nocturns Лилио деп аталады және түнгі сағат 12-де Шехимо бревиариясы арқылы дұға оқылады. Онда үш кезекте Куамо дұғасы құлшыныспен оқылады.