Кіріспе
Дуглас – Ирландияның Корк қаласындағы ауылдық ядросы бар қала маңы. Дуглас сонымен қатар осы аумақта орналасқан жер, Рим-католик приходы, Ирландия шіркеуінің приходы және азаматтық приходтың атауы болып табылады. Бұрын жеке ауыл болған Дуглас, ауылдың да, қаланың да өсуіне байланысты уақыт өте қала құрамына енді. 2017 жылғы Маккиннон есебінде Дуглас және оны қоршаған тұрғын алаптары Корк қалалық кеңесінің кеңейтілген шегіне көшірілуі, қала мен округ әкімшілік аймақтары арасындағы Дугластың бөлінуіне нүкте қою ұсынылды. Дуглас, Рочстаун, Гранж және Франкфилд 2019 жылғы жергілікті сайлаулардан кейін 2019 жылғы 31 мамырда ресми түрде қалалық кеңес аймағына қосылды.
Douglas is a suburb, with a village core, in Cork city, Ireland. Douglas is also the name of the townland, Roman Catholic parish, Church of Ireland parish and civil parish in which it is contained. Originally a separate village, the growth of both the village and the city has meant Douglas has become incorporated into the city over time. The 2017 Mackinnon Report proposed that Douglas and surrounding residential areas be moved to within an extended Cork City Council boundary, ending the division of Douglas between the city and county administrative areas. Douglas, along with Rochestown, Grange and Frankfield, formally moved into the city council area on 31 May 2019, following the 2019 local elections.
Тарихқа дейінгі дәуір
Дугласта және оның айналасында қазіргі кезде немесе ұсынылған тарихқа дейінгі бірнеше орындар бар, олардың ішінде ұлулар жиынтығы, сақиналы бекіністер, жер асты жолдары және фулахт фиадх. Аймақтағы тарихқа дейінгі қонысқа қосымша дәлел ретінде Кастлетрезур жерінде қола дәуіріне жататын, өрнектелген, соғылған алтын дискі табылды. Ол сол аттас қираған қамалмен байланысты деп есептелсе де, шындығында б.з.д. 2500-2000 жылдарға дейін салынған.
Шығуы (13-17-ғасырлар)
Дуглас алғаш рет 1251 жылы Джеральд де Прендергасттың жерлеріне жасалған тергеуде және 1291 жылғы салық төлеу құжатында еске алынады. Бұл жерлер Баувье шіркеуіне қарасты деп тіркелген. 1302 және 1306 жылдары ол кезекпен "Duffelglasse" және "Duglasse" деп тізімделген, бұл Каригалин приходының бір бөлігі болды. 1603 жылы Дуглас Корк қаласының еркіндіктерінің біріне айналды. 1615 жылы приход жазбаларында Дуглас шіркеуінің қиратылғаны айтылады, бұл негізгі тастардың ұрлануына байланысты болды. 1700 жылғы сол жазбалардың бір жазбасында бұл қираған шіркеудің бұрын бір ғасыр бойы Каригалин приходының шіркеуі болғаны, ал Каригалинде жаңа шіркеу салынғанға дейін солай болғаны көрсетілген. 17 ғасырдың ортасына қарай, Дугласта 308 адам тұрды (олардың 33-і ағылшындар) және ол бірнеше ірі шаруашылықтардан құралды.
Қалалық даму және зығыр өнеркәсібі
Бұл аймақ 1726 жылы "Дуглас фабрикасының" ашылуымен XVIII ғасырдың басында қалалық елді мекен ретінде дамуға бастады, 1755 жылдың тамызында "Месср. Перри, Карлтон және компания" меншігінде екені хабарланды, бастапқыда 100 тоқыма станогы жұмыс істеді. Фабрикалар желкен матасын өндіріп, Корольдік теңіз флоты және басқа клиенттерге желкендерді жеткізді. Өнеркәсіпті Беснардтар сияқты гугенот тоқымашылары мен жұмысшылары құрды, олар 1783 жылы фабриканы сатып алып, 1801 жылы Ирландияда алғашқы қуатты шпиндельдерді Ольстер мен Шотландиядан келген білікті жұмысшылармен бірге орнатты. Фабрика жұмыскерлерінен өзге, 1000-нан астам ораушылар үйлерінде жұмыс істеді, ал Дуглас ауылында шикізатты дайындаумен айналысқан хакерлер, ағартқыштар мен жұмысшылар да жұмыс істеді. Лэйннің жүгері және қымыз диірмендері (қазіргі Дуглас қоғамдық паркі, 1845), О’Брайен ағайындылары (Сент Патрик жүн фабрикасы, 1882), Доннибрук фабрикалары (Уоллис және Поллок зығыр фабрикасы, 1866; 1889/1890 жылдары Морогстың жүн фабрикасы ретінде қайта ашылды) және Конройдың арқан және мата фабрикасы (қазіргі Галвейдің Лэйн, 1892) болды. Сол кездегі басқа да ірі кәсіпорындарға Конрой фабрикасының жанындағы Озири, жақын маңдағы сағаға орналасқан екі ірі кірпіш фабрикасы, Равенсдейл ұн диірмені және Рочстаун теміржол станциясының оңтүстігінде орналасқан Вудвилл ұн диірмені (теңіз печеньесі мен кеме наны өндірді) кірді.
Қала маңындағы аумақтарды дамыту
Дуглас XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырда қала маңындағы аймақ ретінде дамыды және "үлкен үйлердің" жоғары шоғырлануымен ерекшеленді. Аймақтың ақсүйектер арасында танымалдылығы соншалық болды, айналасындағы жерлерге жоғары бағалар белгіленді, нәтижесінде, мүліктердің ауданы орташа көрсеткіштен төмен болды. Ең көне үй 1627 жылы Моррис Ронейн салған Ронейн үйі саналды; үй 1969 жылы бұзылғанымен, бастапқы жазылған қамба Blackrock Castle-ге көшірілді. Жақын орналасқан Монтфилдстаун үйі Диккенстің "Үлкен үміттер" романындағы Хавишем үйіне шабыт берген деп есептеледі, ол үйлену тойынан кейін тасталып кеткен. Виндзор үйінде Лорд Бандон, сэр Абрахам Саттон және Килтеган әкелері тұрды, содан кейін ол Рошстаун Парк қонақ үйі ретінде қайта жаңартылды. Дуглас Холл, Ирландияда сақталған бірнеше тақташа фасады бар үйлердің бірі, 1798 жылғы көтеріліс кезінде Бантри шығанағындағы француз басқыншылығына қарсы риторикалық қарсылығы үшін Корк епискобы, дәрігер Фрэнсис Мойланға тиесілі болды. Сондай-ақ, ол күшпен некеге тұру үшін әйел ұрлауға тырысқандығы үшін Ботани Бэйде жазаға кесілді. Басқа да көрнекті "үлкен үйлерге" Равенскорт үйі, Олд Корт, Норвуд Корт, Баллибрак үйі, Доннибрук үйі, Монпельер үйі, Гранж Эрин, Кастлетрезур үйі, Беллвью үйі, Трамор үйі (игі ниетті Ривс отбасының үйі) және Мэрибороу үйі (қазіргі Мэрибороу үйі қонақ үйі, алғашқы 17 ғасырдың соңында салынған) кірді. Дуглас 1768 жылға дейін жеке рим-католик приходы болып құрылды. Әйгілі Колумба (Рим-католик) шіркеуі 1814 жылы дәрігер Томас Барри салған, жергілікті аңыз бойынша, Кастлетрезурдің қираған қамалынан әкелінген тастармен салынған. 1785 жылғы шіркеу қайта салынды және 27 тамыз 1875 жылы Әйгілі Лука шіркеуі ретінде қайта освященді, алайда 1886 жылы тұрғын канон Сэмюэл Хейман мен бас сәулетшінің қайтыс болуынан кейін шіркеу 1889 жылға дейін шпилісіз қалды, ал шіркеу қоңырауы мен мұнара сағатын Трамор үйінен Мэри Ривс сыйға берді, сағат оның есігіне қарауы тиіс еді. Әйгілі Лука шіркеуіне жерленген белгілі прихожандарға ақын Ричард Альфред Милликен, кітапханашы Ричард Колфилд және кәсіпкер Джон Арнот жатады; сонымен қатар, "Лузитания" кемесінің батып кетуінен қайтыс болған өнер коллекционері сэр Хью Лейннің есіміне тақта орнатылды. 1848 жылы Карр төбесінде орналасқан қосымша зират, Ұлы ашаршылықтан туындаған өлім-жітімнің өсуіне байланысты, жұмыс үйінің меңгерушісі Джордж Карр сыйлаған жерде ашылды. 1898 жылы Корк электр трамвай және жарықтандыру компаниясы Корк қаласының орталығынан Дугласқа дейін маршрут салды. Бұл 1932 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін автобус қызметімен ауыстырылды.
Кейінгі дамуы (20-XXI ғасыр)
ХХ ғасырдың екінші жартысында Дуглас Корк қаласының толыққанды маңына айналғанда айтарлықтай өзгерістерге ұшырады. Жаңа тұрғын үйлер салынды және Дуглас пен Корк қаласы арасындағы аумақ құрылыспен толып кетті. Осы жаңа тұрғындарға қызмет ету үшін мектептер, сауда орталықтары және басқа да инфрақұрылымдар дамыды. Дуглас қауымдық мектебі 1968 жылы, ал алғашқы Дуглас сауда орталығы 1971 жылы салынды. Бұл сауда орталығы 21-ші ғасырдың басында маңызды жаңартудан өтті (бірақ 2020 жылы өрт салдарынан жабылды). Екінші сауда орталығы – Дуглас Корт сауда орталығы 1980-жылдардың соңында салынды, сондай-ақ 5 экранды мультиплекс кинотеатр (кейін бұзылған) да салынды. Рочстаун Парк қонақ үйі мен Мэриборо Хаус қонақ үйі сияқты бірнеше қонақ үйлер де салынды. 2017 жылы жарияланған МакКиннон есебінде Корк қаласы шекарасын кеңейту мүмкіндігі қарастырылып, Дуглас аймағы (Дуглас, Франкфилд, Гранж және Доннибрук кіретін) Корк қалалық кеңесінің әкімшілік аумағына қосылуы ұсынылды. Тұрғын үйлер (көбінесе жекеменшік, сонымен қатар әлеуметтік тұрғын үйлер) Гранж, Франкфилд, Доннибрук, Мэриборо, Рочстаун, Маунт Овал және Дугласты қала орталығымен байланыстыратын Дуглас және Оңтүстік Дуглас тас жолдарының бойында салынды. Мысалы, Доннибрук Дуглас ауылының оңтүстігінде орналасқан және онда шағын супермаркет, снукер клубы, футбол клубы (Колидж Коринтианс) және Баллибрак Вудс орманды серуендеу жолы бар, бұл Доннибрук төбесіндегі тұрғын үйлерге қолайлы жағдай жасайды. Гранж және Франкфилд (Франкфилд/Гранж приходінің құрамында) Маунт Овалдағы тұрғын үйлерде бар, Spar дүкені және дәріхана бар.
Ыңғайлылықтар
Аудандағы ыңғайлы жағдайлар мен жасыл кеңістіктерге Дуглас қауымдық паркі (Дуглас орталығына жақын орналасқан 5 акрлық парк, онда ойын алаңы бар) және Баллибрак Вудс (Дуглас ауылының оңтүстігіндегі орманды аймақ, жергілікті тұрғындар оны "Мангала" деп атайды) кіреді. Вернон тауының маңындағы орман арқылы жаяу және велосипед жолын салу туралы ұсыныстардан кейін, Оңтүстік сақиналық жолынан Трамор аңғары паркіне өтетін көпірмен бірге 2023 жылдың қараша айында жаңа жаяу және велосипед көпірі ашылды.
Сауда және бизнес
Дуглас ауылының орталығында екі маңызды сауда көшесі бар: Шығыс Дуглас көшесі мен Батыс Дуглас көшесі, олардың арақашықтығы шамамен 300 метрді құрайды. Бөлшек сауда белсенділігі екі сауда орталығының – Дуглас Корт сауда орталығы мен Дуглас Виллидж сауда орталығының маңында шоғырланған. "Дуглас Корт" (Dunnes Stores негізгі дүкені) 1990 жылдардың басында салынды, ал "Дуглас Виллидж" (Tesco, Marks and Spencer және TK Maxx негізгі дүкендері) алғаш 1970 жылдардың ортасында салынды және Ирландияда салынған екінші сауда орталығы болды. Бұрын Дуглас Корк және Лимерик жинақ банкінің бас кеңсесі орналасқан. Бірақ 1992 жылы бұл банк Trustee Savings Bank-пен біріктірілді. Бұрынғы бас кеңсе бастапқыда аймақтық басқару үшін пайдаланылды, бірақ бұл функция Корк әуежайының бизнес-паркіндегі жаңа ғимаратқа көшірілді. Әр сенбі сайын Дуглас Виллидж сауда орталығының кіреберісі алдында фермерлер жәрмеңкесі өткізіледі.
Демография
2011 жылғы санақта Дугласта тұратын ирланд азаматтарының үлесі 88,8% болды. Ұлыбритания азаматтары 1,7%-ды, поляк азаматтары 3,2%-ды, литвалықтар 0,6%-ды, басқа Еуроодақ азаматтары 2,1%-ды, басқа азаматтар 2,9%-ды құрады, ал 0,7%-ы өз ұлтын көрсетпеді. 2016 жылғы санақта Дуглас сайлау округі тұрғындарының 78,6% католик дінін ұстанады, 8% басқа діндердің өкілдері, 12% дінсіз және 1%-дан аз тұрғын дінін атамады. Сол санақта сайлау округі тұрғындарының 86,2% ақ ирландтар, 8,3% басқа ақтар, 1% қара нәсілділер, 1,7% азиялық немесе азиялық ирландтар, 1,4% басқа ұлт өкілдері, ал 1% өз ұлтын көрсетпеді.
Гольф
Жергілікті гольф (және питч-энд-пут) клубтары бар, оның ішінде Дуглас гольф клубы, Франкфилд гольф клубы және Дуглас питч-энд-пут клубы.
Регби одағы
Дуглас регби одағында өкілдік бар, ал Дуглас RFC 1902 жылы Корк регби клубтарының ең алғашқыларының бірі ретінде құрылды. Бұл алғашқы клуб Дугластағы Сент-Патрик жүн тоқыма фабригінің жұмыскерлерінен мүшелерді қабылдаған (ол 1970 жылдары жабылды),
Басқа спорт түрлері
Басқа спорт клубтарына теннис (Дугалас теннис клубы), баскетбол (Фр. Матьюс баскетбол клубы), гимнастика (Дуглас гимнастика клубы), жартылай жекпе-жек өнерлері (Элит фитнес орталығында), крикет және хоккей клубтары (Корк Харлекинс және Ирландия шіркеуінің хоккей клубы) кіреді.
Жол
N40 Дуглас қаласынан өтеді, бірақ Дугластан N40-қа шығыс бағытында қосылу мүмкін емес, ал батыс бағытындағы көлік N40-тан Дуглас қаласында түсе алмайды. Қосымша мүмкіндіктер жақын орналасқан Рошстауннан N28 арқылы қолжетімді. Дуглас қаласын бірнеше R стандартындағы жолдармен байланыстыруға болады, оның ішінде R609 (Мэриборо қаласындағы N28-ге жалғасады), R610 (Пассаж Уэсттен Корк қаласының орталығына), R851 (Корк қаласының орталығынан N27-ге) және R853 (Баллинлоуға) жолдары бар.
Автобус
Автобустармен қызмет көрсетуді Bus Éireann жүзеге асырады, ал Дуглас арқылы өтетін маршруттардың ішінде 206 (Гранж – қала орталығы), 207 (Доннибрук – Балливолан), 216 (Монкстаун – Корк университеттік ауруханасы), 219 (Мунстер технологиялық университетінің Бишопстаун кампусы – Махон), 220 (Овенс Гранж Манор – Карригалин және Камден форты) және 223 (Корк қаласының орталығы – Хоулбоулайн) нөмірлері бар.
Темір жол
Ең жақын қолданыстағы теміржол станциясы – Корк-Кент теміржол станциясы, шамамен 5 км қашықтықта орналасқан. 1932 жылға дейін Дугласқа Корк электр трамвай және жарық компаниясының Блэкпул-Дуглас маршрутымен қызмет көрсетілген.
Діни қауымдар
2016 жылғы санақ бойынша Дуглас сайлау округінің халқының 78,6% өзін католик дінінің жатқызушысы деп атады. 1960 жылдардан бастап Дугластағы тұрғын үйлердің салынуы мен халық санының өсуі Сент-Клумбастағы тығыздыққа байланысты Гранж/Франкфилд аймағында жаңа католик шіркеуінің салынуына әкелді. Бұл жаңа шіркеу (Инкарнация шіркеуі) 1976 жылы қасиеттендірілді және 1982 жылы жеке приходқа бөлінгенге дейін Дуглас приходының шатыр шіркеуі болды. Сент-Патрик католик шіркеуі Рочстаун аймағына қызмет етеді және 1991 жылы салынған. Дуглас халқына қызмет ететін басқа діни қауымдарға 1875 жылы қасиеттендірілген Сент-Люкс шіркеуі (англикан), Дуглас жолындағы Уэсли шіркеуі (методист), Дуглас қоғамдық мектебінде жиналатын Дуглас баптистер қауымы, Радикалды өмір шіркеуі (пентекостальдық), 1838 жылы Франкфилде салынған Киелі Үштік шіркеуі (англикан) және Франкфилдегі Илхам үйі (RCCG) кіреді.
Білім
Ауданға қызмет көрсететін бастауыш мектептерге Сент-Колмбаның GNS және Сент-Колмбаның GNS (католик ұлдар мен қыздар ұлттық мектептері) кіреді, сондай-ақ Scoil An Athair Tadhg Ó Murchú (аралас жынысты gaelscoil), Сент-Люканың ұлттық мектебі (Ирландия шіркеуінің аралас жынысты мектебі) және Грандждегі Scoil Nioclais (аралас жынысты католик бастауыш мектебі) кіреді. Жақын жердегі басқа мектептерге Баллинлоудағы Эглантин (католик қыздар мектебі) және Рочестаундағы Rochestown Educate Together National School және Rochestown Ұлттық мектебі (екеуі де аралас жынысты мектептер) кіреді. Дугластағы Дуглас қоғамдық мектебі (ұлдарға арналған) және Регина Мунди колледжі (қызға арналған) – орта мектептер.