Кіріспе
Оқушылардың көзқарасы мен іс-әрекеті. Оқушылардың дауысы – оқу және білім беру үдерісінде оқушылардың жеке және ұжымдық пікірлері мен іс-әрекеттері. Мектептерде бұл метафоралық тәжірибе де, маңызды мәселе де ретінде қарастырылады. Технологияны оқытушы Деннис Харпер студенттердің дауысы оқушыларға "саясат, бағдарламалар, оқу ортасы және қағидаларды өзгертуге мүмкіндік беретін оқуға әсер ету қабілетін" сыйлайды деп айтқан.
Student voice is the individual and collective perspective and actions of students within the context of learning and education. It is identified in schools as both a metaphorical practice and as a pragmatic concern. Tech educator Dennis Harper noted that student voice gives students "the ability to influence learning to include policies, programs, contexts and principles."
Әкімшілік тәсілдер
Студенттер дауысының болуы мен қатысуы, кемінде Джон Дьюи заманынан бері, тіпті одан да бұрын, білім беру процесінің маңызды бөлігі саналды. 1916 жылы Дьюи мектептердегі оқу бағдарламасына студенттердің тәжірибесі мен көзқарастарын қосу қажеттігі туралы кеңінен жазды және өз қолдауын былай қорытындылады: Еркіндік талабының мәні – жеке адамның топтық мүддеге өзінің ерекше үлесін қосуына жағдай жасау және әлеуметтік басшылық оның жеке ой-пікіріне байланысты болуы, ал оның іс-әрекеттеріне сыртқы билік емес, өз еркімен бағынуы. Бүгінде студенттер дауысының маңыздылығы қайта жандануда, өйткені ғылыми әдебиеттер студенттер дауысын білім беру процесінің барлық кезеңінде қажет деп көрсетеді. Оқу бағдарламасын жоспарлау және оқыту әдістемесі, білім беру басшылығы және жалпы мектеп реформасы, соның ішінде зерттеулер мен бағалау сияқты салаларда студенттер дауысын белсенді түрде ескеруге шақырылады.
The essence of the demand for freedom is the need of conditions which will enable an individual to make his own special contribution to a group interest, and to partake of its activities in such ways that social guidance shall be a matter of his own mental attitude, and not a mere authoritative dictation of his acts. Today student voice is seeing a resurgence of importance as a growing body of literature increasingly identifies student voice as necessary throughout the educational process. Areas where advocates encourage actively acknowledging student voice include curriculum design and instructional methods, Educational leadership and general school reform activities, including research and evaluation.
Оқу бағдарламасының тәсілдері
Оқушылардың пікірін белсенді түрде тартатын нақты іс-шараларға: өзгелерге үйрету, білім беру саласындағы шешімдер қабылдауға қатысу, мектеп жоспарлау, бірлескен әрекеттер арқылы зерттеу жүргізу, оқыту және оқу процесін бағалау, білім беруді жақтау, сондай-ақ директорлар мен облыс басшыларына студенттік кеңес беру кіреді.
Қызметтен оқыту
Оқушылардың пікірін естіту қызметтік оқытудың басты мақсаты болып табылады, ол көбінесе сыныптағы оқу мақсаттарын қоғамдық қызмет мүмкіндіктерімен байланыстыруға ұмтылады. Оқушылардың пікірі студенттік басқару бағдарламаларында, тәжірибелік білім беру шараларында және студентке бағытталған оқытудың басқа да түрлерінде де кездеседі.
Студенттер білім беру саласындағы шешімдерді қабылдаушылар ретінде
Оқушыларды білім беру шешімдерін қабылдауға тарту – жастарға білім алуға, мектепке қатысуға және білім беру жүйесіне қатысты шешімдерді жүйелі түрде қабылдау арқылы өз білімдеріне жауапкершілікті белсенді түрде үйрету практикасы. Бұл оларға жеке түрде әсер ететін мәселелерден бастап, бүкіл оқушылар қауымына, тіпті мектеп жүйесіне әсер ететін мәселелерге дейін қатыстыруды қамтиды. Оқу бағдарламаларын таңдау, оқу күнтізбесін жоспарлау, мектеп ғимараттарын жобалау, мұғалімдерді жұмысқа алу және тағы да көптеген мәселелер бұрын мектеп директорының немесе мұғалімдердің міндеті деп есептелген. Бүгінде бұл салалар студенттердің пікірін білдіруге мүмкіндік беретін арналар ретінде қарастырылуда. Студенттер жергілікті, аудандық және мемлекеттік деңгейдегі білім беру кеңестеріне қатысуда. Кейбір білім беру ұйымдары студенттерді гранттарды бөлу, мектептерді бағалау және басқа да салаларда шешімдер қабылдайтын қызметкерлер ретінде тартады. Студенттер мінез-құлық ережелерін жасау және орындау арқылы, сондай-ақ жеке білім беру мәселелерінде, мысалы, пәндерді таңдау және мектепке бару-бармау туралы шешімдер қабылдауға да қатысады.
Дүниежүзілік үлгілер
Білім беру реформасы бұрын ата-аналар, мұғалімдер, мектеп әкімшілері және саясаткерлердің қарауында болды. Дегенмен, кейбір елдерде оқу ісіне қатысуда студенттердің белсенділігі артып келеді.
Австралия
Мельбурн қаласында жарық көретін Connect журналы, білім беруде студенттердің пікірін көрсететін ондаған мысалдарды екі айда бір шығарылатын санында ұсынады. Виктория студенттік өкілді кеңесі – Австралияның Виктория штатындағы студенттердің бас ұйымы. Ол Виктория білім және оқыту департаментінен қаржылық қолдау алады. VicSRC – орта мектеп оқушылары сайлап, басқаратын ұйым. Жаңа Оңтүстік Уэльс студенттік өкілді кеңесі – Жаңа Оңтүстік Уэльсте студенттік басшылықтың кеңес беру және шешім қабылдау платформасы.
Канада
Оқушылардың дауысын аудандық мектептердегі кеңестерге қосу 1998 жылы Онтарионың білім беру заңымен міндетті етілді. 72 провинциялық мектептің әрқайсысындағы оқушылар «оқушы өкілі» арқылы ұсынылады, бұл әдетте «Студенттік сенімді» деп аталады. Олар мектеп әкімшілігімен және провинциямен талқылау кезінде оқушылардың қажеттіліктері мен алаңдаушылықтарын білдіруге тиіс. Онтарионың студенттік сенімділер қауымдастығы (OSTA AECO) Онтариодағы студенттік мүдделерді қорғайтын және мүшелеріне кәсіби дамуды қамтамасыз ететін басты студенттік ұйымға айналды. Демократиялық білім беру қоғамы – Торонтодағы білім беру реформасы саясатына студенттерді белсенді қатыстыруды мақсат ететін ұйым. Демократиялық білім беру қоғамын 2005 жылдың басында Бьянка Уайли құрды. Ол кең ауқымды білім беру реформасының маңыздылығын, әсіресе оның орта білім беруге және азаматтық тәрбиеге қалай қатыстырылатынын талқылайтын бірнеше эсселер мен ұстанымдық қағаздар жариялады. Тағы бір маңызды канадтық ұйым – 2004 жылы педагог және ақын Майкл Эрнест Свит құрған «Бір мақсат үшін оқыту» (Learning for a Cause) ұйымы. Ол студенттердің шығармашылық жазу және жариялау мүмкіндіктері арқылы әлеуметтік өзгерістерге дауыс беруін қолдайды. Канаданың провинциялық үкіметтері мен білім министрліктері де студенттердің қатысуы мен дауысына қолдау көрсетуде. Альберта білім беру ұйымы 2008 жылдың қараша айында «Speak Out» – Альберта студенттерінің қатысуына бағытталған бастаманы іске қосты. Онтарионың SpeakUp бастамасы студенттердің оқуға деген қызығушылығын арттыратын идеяларды іздейді. Онтарионың студенттік дауыс бағдарламасы төрт негізгі бастамаға негізделген: Министрдің студенттік кеңесі (MSAC), SpeakUp жобалары, SpeakUp in a Box және Аймақтық студенттік форумдар. Министрдің студенттік кеңесі (MSAC) 7-ден 12-ге дейінгі сыныптардың алпыс оқушысынан тұрады, олар жыл сайын таңдалып, өз идеяларын бөлісіп, ұсыныстарын тікелей Онтарионың білім министріне жібереді. MSAC сонымен қатар оқу жылында өтетін аймақтық студенттік форумдардың тақырыптарын анықтайды. Министрдің студенттік кеңесінің мүшелері 2010 жылдан бастап, соның ішінде 2011 және 2012 жылдары әр жыл сайын таңдалып алынады. SpeakUp жобалары – студенттерге арналған шағын гранттар. Студенттер өздері жобалаған, Студенттік дауыс бастамасының мақсаттарын қолдайтын жобаларға өтініш береді, жыл сайын 1,2 миллион доллардан астам грант қаражаты қолжетімді. 2008 жылдан бері 5000-нан астам SpeakUp жобасы іске асырылды. Аймақтық студенттік форумдар провинция бойынша өткізіледі, онда студенттер оқу процесіне кедергі келтіретін және оны жеңілдететін факторларды зерттеуге, талқылауға және ұсыныстар жасауға шақырылады. Соңында, SpeakUp in a Box студенттерге Онтарионың білім министрлігімен тегін 30 адамдық форумдар өткізуге мүмкіндік береді, материалдарды министрлік қамтамасыз етеді. Қосымша ақпарат SpeakUp сайтынан алуға болады. Калгари білім беру кеңесі 2010 жылы Бас суперинтенданттың студенттік кеңесін құрды – Калгари білім беру кеңесінің жоғары сынып бағдарламаларының студенттік өкілдерінен тұратын орта мектеп оқушыларының тобы. Олар жүйедегі мәселелерді талқылау және шешімдер ұсыну үшін Калгари білім беру кеңесінің бас инспекторы Наоми Джонсонмен үнемі кездеседі. Студенттік дауыс бастамасы – Канададағы студенттерге білім беруде дауыс беруге мүмкіндік беруге бағытталған ұлттық қозғалыс. Студенттік дауыс бастамасы Солтүстік Америка мен әлемнің студенттерінен, ғалымдарынан, мектеп әкімшілерінен және саясаткерлерінен күшті қолдау алады. Ұйымның негізгі мақсаты Онтарионың білім беру қауымдастығындағы «студенттік сенімді» лауазымының табысынан туындады, ол әрбір мектептегі студенттік кеңестерден бастап, студенттік сенаттарға және аймақтық немесе аудандық мектеп кеңесі деңгейіндегі студенттік сенімділерге дейін, Онтарионың студенттік сенімділер қауымдастығының құрылуына дейін студенттік басшылық аясын кеңейтті.
Чили
Мектептерді жақсартуда оқушылардың дауысының күшті мысалы 2006 жылы Чилиде болған студенттік наразылықтардан көрінеді. Сол жылдың көктемінде елдің түкпір-түкпірінен мемлекеттік орта мектеп оқушылары мемлекеттік білім беруді жақсартуға қолдау көрсету мақсатында наразылық акциялары, мектептерді иелену және келіссөздер сериясын бастады. Студенттердің үлкен әсерін көрген үкімет шенеуніктері олардың талаптарын қанағаттандырып, студенттер қажеттіліктерін ескере отырып, реформаларды қолдау жұмыстарын жүргізуде. Үкіметтің студенттердің негізгі ұсыныстарын орындамауы 2011 жылы Чилиде демократия қайта орналысынан берігі ең ірі әлеуметтік наразылықтарға әкеп соқты.
Ұлыбритания
Ұлыбритания студенттер дауысының ұзақ тарихына ие, 1816 жылы Роберт Оуэннің Нью-Ланарк мектебінен бастау алады (онда балалар сұрақтар арқылы өз білімдерін бағыттай алатын), содан кейін 1908 жылы 13 жасында Нилли Дик құрған Уайтчепелдегі анархистік мектеп; А. С. Ниллдің Саммерхилл мектебі және Александр Блумның Шығысқа қарайғы Сент-Джордж мектебі (1945–55). Саммерхилл мектебінің оқушылары мен қызметкерлері мектептерде балалардың құқықтарын арттыру үшін күресіп, оқыту сессияларын, презентацияларды және семинарларды Лондон қалалық әкімдігінде, университеттер мен мектептерде өткізеді. Олар БҰҰ-ның балаларға арналған арнайы сессиясында лоббилік жұмыс жүргізіп, ЮНЕСКО-да сөз сөйледі және Білім беру жөніндегі таңдау комитетіне лобби жасады. Саммерхилл мектебінің оқушылары Дуверде 10 мектеп қатысқан алғашқы орта мектеп оқушыларының конференциясын ұйымдастыруға көмектесті. Tower Hamlets бастауыш мектебінің оқушылары Саммерхилл және олардың балалар құқықтары үшін заңдық күресі туралы біледі; және HEC Global Learning Centre қолдауымен жергілікті қалалық әкімдікпен бірлесіп, өз пікірлерін білдіреді, оның ішінде бастауыш мектептердегі конференциялар да өткізіледі. Ұлыбританияда студенттер дауысын зерттеудің ең кең және тұрақты бағдарламасын қайтыс болған профессор Жан Руддук (Кембридж университетінің Білім беру факультеті) жүргізді. Жанның инновациялық жұмысы 20 жылға созылып, студенттерді консультациялау және олардың тәжірибеге, саясатқа және зерттеуге қатысу қағидаларын қалыптастыруға көмектесті. Жан ESRC Оқыту және оқу зерттеу бағдарламасының «Оқыту және оқу туралы оқушылармен кеңесу» желілік жобасын үйлестірді және оның жұмысы Ұлыбританияда және одан тыс жерлерде студенттер дауысы қозғалысына зор әсер етті. StudentVoice – Англиядағы орта мектеп оқушыларының өкілдігін қамтамасыз ететін ұйым. Оның мақсаты – оқушыларға білім беру туралы өз пікірлерін білдіруге қолдау көрсету, олар үшін семинарлар өткізу және басқа орта мектеп оқушыларымен байланыс желісін құру. Мектеп басшылығы жөніндегі ұлттық колледж Англияның қазіргі және болашақ мектеп басшыларына үздіксіз оқу және даму мүмкіндіктерін, кәсіби және практикалық қолдау көрсетеді. Олардың мақсаты – мектеп басшыларының білім беру жүйесін әлемдегі ең жақсы жүйеге айналдыру үшін қажетті дағдыларға, біліктілікке, мүмкіндіктерге және жігерге ие болуын қамтамасыз ету. Phoenix Education Trust демократиялық білім беруді қолдайды және StudentVoice құруға көмектесті. Оның мақсаты – балаларға сенім артатын және оларға құрмет көрсететін, сондай-ақ олардың шешім қабылдауға қатысуын ынталандыратын білім беруді зерттеу және қолдау. involver мектептерге тиімді студенттер дауысын, мектеп кеңестерін және қатысуын дамыту үшін тұрақты құрылымдар құруға көмектеседі және бастауыш, орта және арнайы мектептердегі мұғалімдермен және оқушылармен жұмыс істейді. involver оқыту, ресурстар, тұрақты қолдау және Ұлыбританиядағы мектептердің кең желісіне қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Кейбір мемлекеттік мектептер де Ұлыбритания бойынша студенттер дауысын ішкі және тәуелсіз түрде қолдайды. Мысалы, Quintin Kynaston Community Academy қазір елдегі ең ірі және белсенді студенттер дауысы «факультеттерінің» бірі ретінде танылған.
Ирландия
Ирландияда, Ирландияның екінші деңгейлі білім беру студенттерінің одағы (ISSU) – екінші деңгейлі мектептердің студенттік кеңестерінің жалпыұлттық ұйымы.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-тың көптеген ұлттық ұйымдары мен БАҚ-тары студенттердің дауысына назар аударды, соның ішінде KQED, Edutopia, The Washington Post және басқалары. Олар Student Voice, What Kids Can Do және SoundOut сияқты ұйымдарды, сондай-ақ бүкіл ел бойынша жүргізіліп жатқан жергілікті бастамаларды анықтады. Pushing Boundaries Consulting, LLC компаниясы Let Them Speak! жобасы арқылы білім беру реформасын студенттердің дауысымен қамтамасыз етуге арналған, оның құрамында Ребекка Кода, Рик Джеттер және студент-өлкіл Исайя Стерлингтің жұмыстары бар. SoundOut – 2002 жылы құрылғаннан бері студенттердің дауысын қолдап келе жатқан халықаралық ұйым. Солтүстік Америкадағы жобаларынан және олардың көптеген еңбектеріне жасалған академиялық сілтемелерден басқа, SoundOut ЮНИСЕФ-тен де «мектептерде студенттердің дауысын қолдауға бағытталған көмекші ұйым» ретінде мойынды алды. SoundOut-тың негізін қалаушы Адам Флетчер «Студент дауысына арналған нұсқаулық» және жақын арада шығатын «Мағыналы студенттердің қатысуы туралы нұсқаулық» кітаптарының авторы. Ұйым студенттердің маңызды қатысуы, мектеп басқармаларындағы студенттер және студенттердің дауысы туралы бірнеше еңбектер жариялады. Student Voice – студенттердің дауыстарын біріктіруге және күшейтуге жұмыс істейтін жалпыұлттық, бастауыш деңгейдегі ұйым. @StuVoice Twitter парақшасын пайдалану арқылы мыңдаған адам Student Voice апталық әңгімелерінде #StuVoice хэштегін қолдана отырып, өз пікірлерін білдіру үшін бірікті. Student Voice кез келген студентке өз веб-сайтында блог жазбаларын жариялауға мүмкіндік береді, осылайша олардың дауыстарын естіртуге платформа ұсынады. Student Voice 2013 жылдың 13 сәуірінде Нью-Йоркте алғашқы студенттер дауысы саммитін өткізді. What Kids Can Do білім беру процесінде студенттердің дауысы туралы оқиғаларды бөліседі, мектеп жүйесінде де, қоғамда да. Олардың басты назарында студенттердің ерекше оқуы, жатаққа қабілеттілігі және әртүрлі мақсаттар үшін әртүрлі жолдармен қатысуы, олардың ең үлкені – студенттердің дауысын қолдау. WKCD студенттердің дауысы туралы бірнеше кітаптың авторы, негізінен Кэтлин Кушман жоғары сынып оқушыларымен бірлесіп жұмыс істеді, соның ішінде «Ванна бөлмесіндегі өрттер: мұғалімдерге жоғары сынып оқушыларының кеңестері» және «Директор кеңсесіне жіберілді» кітаптары жарық көрді. «Жас оқушылардың белсенділігін зерттеу» жобасы елдегі мектептермен бірлесіп жұмыс істеп, студенттердің сенімдері мен тәжірибелерін жинақтап, мектептерде студенттердің белсенділігін арттырады. Олардың жұмысы мектеп саясатын қабылдауға ұлттық деңгейде әсер етеді. Миннесота штатындағы «Education|Evolving» ұйымы білім беру саясатындағы өзекті мәселелер бойынша студенттердің пікірін біріктіреді және білім беру саясаты бойынша студенттердің пікірін онлайн-жинақта жариялайды. Олардың веб-сайтында студенттер өздерінің оқу тәжірибесін бейне түсіріп көрсетеді. Кваглиа институтының студенттердің үміттерін дамыту бағдарламасы студенттердің дауысын қолдайды және Мейн штатындағы мектептерге оқушыларды әртүрлі жолдармен қалай тартуға болатынын үйретеді. Vermont штатындағы UP For Learning бағдарламасы штат бойынша студенттердің дауысын қолдайтын бағдарламаларды іске асырады. Кентукки штатындағы тәуелсіз, жастар жетекшілік ететін, ересектер қолдаған Kentucky Student Voice Team ұйымы штаттың түкпір-түкпірінен шамамен 100 өзін-өзі таңдаған студенттерді біріктіреді, олар білім беру, саясат және әңгіме айту салаларында серіктес ретінде жұмыс істейді, соның ішінде халықтың төменгі және жоғарғы деңгейлерінде әділ, демократиялық Кентукки мектептері мен қоғамдарын дамытуға көмектеседі.
Халықаралық
Еуропалық мектеп оқушылар одағының Ұйымдастыру бюросы (OBESSU) – Еуропа бойынша орта білім берудегі мектеп оқушылар одақтарын байланыстыратын орган.
Нәтижелері
Студенттердің пікірі мектеп реформасының сәттілігінің маңызды факторы ретінде көбірек танылуда, өйткені әлемдік білім беру зерттеушілері, академиялық институттар және білім беруді қолдайтын ұйымдар студенттерді реформа процесіне қатыстыруды жақтады, студенттердің пікірін студенттердің белсенділігінің аса маңызды элементі деп тани отырып.
Сын
Белл-хук, Пауло Фрейре және Генри Жиру сияқты сыншы педагогтар студенттер дауысының біртұрлы түсінігіне қатысты алаңдаушылық білдірді. Халықаралық деңгейде танымал студенттер дауысы сарапшысы Адам Флетчер осы қарапайымдау туралы былай деп жазды: Студенттер дауысын тыңдау ғана жеткіліксіз. Педагогтар студенттермен бірдеңе жасауға моральдық міндетті, сондықтан студенттердің мағыналы қатысуы мектепті жақсарту үшін өте маңызды. Бұл пікірді басқа да жақтаушылар, соның ішінде Сэм Левин де қолдайды. Левин Массачусетс штатында он бірінші сынып оқушысы болған кезде, Монумент Маунтин аймақтық орта мектебінде ересектермен және әріптестерімен бірлесіп, орта мектеп оқушылары үшін тәуелсіз оқу бағдарламасын құруға жұмыстанды. 2014 жылы The Washington Post газетінде Левин «Студенттерге дауыс қажет емес» деп жазды. Студенттердің өз дауысы бар. Оларда студенттік сенаттар мен студенттік кеңес комитеттері бар. «Студенттер дауысы» туралы сөз болғанда, пікір алмасу сессиялары мен студенттерге жұмысқа алу комитеттеріне қатысуға рұқсат беру туралы айтылады. Олар «студенттерге дауыс берейік» десе, «оларға мектеп кеңесінің отырысында орын берейік» дегенді білдіреді. Оларға дауыс бермеңіз. Оларға біздің мектептерімізді беріңіз.
It is not enough to simply listen to student voice. Educators have an ethical imperative to do something with students, and that is why meaningful student involvement is vital to school improvement. This is echoed by other advocates, including Sam Levin. Levin was an eleventh grade student in Massachusetts when he worked with adults at Monument Mountain Regional High School and his peers to establish an independent learning program for high school students. In a 2014 article in The Washington Post, Levin wrote,
Students don't need a voice The change involves giving something to students, but it's not a voice. Students already have a voice. They have student senates, and student advisory committees. When people talk about student voice, they're talking about feedback sessions and letting students be part of hiring committees. When they say, "Let's give students a voice," they mean, "let's give them a seat at school board meetings." Don't give them a voice. Give them our schools.