Кіріспе

Фиджи дәстүрлі үкіметінде үш конфедерация бар: Кубуна, Товата және Буребасага. Кубуна конфедерациясындағы ең басты екі тайпаның бірі - "ТораниБау", екіншісі (Баудың Вунивалу). Кубуна Баудағы Делай Батикиде орнатылған Рату Виривирилау – алғашқы құжатталған және тағайындалған Тора ни Бау болды. Вити Левудің шығыс жағалауындағы Тайлевуде тағы жеті Тора ни Бау тағайындалып, тұрды. Тора ни Бау атағының келесі сегіз иегері Ломаивити провинциясындағы Батики аралына көшіп, сонда қоныстанды. Дәстүрлі Тора ни Бау әулетінің күші батырлардың (Бати) мықты байланыстарымен нығайтылды, оларға Найтасири провинциясындағы Ваймаро тайпасы, сондай-ақ Тайлеву мен Ра жағалауындағы басқа батыр тайпалары кірді. Ломаивити провинциясынан батырлардың (Бати) байланыстарын Гаудағы Саваейке руы және Коро аралындағы Цава руы басқарды. Кейбір басшылар мен батырлар (Бати) арасындағы дәстүрлі тәртіп – басшылардың батырлардың қатысуында балық жеуден бас тартуы және батырлардың басшыларының қатысуында шошқа етінен бас тартуы. Бұл әлі де белгілі бір дәрежеде сақталып келеді және сегізінші Тора ни Бау, Рату Исраила Моцелаколаконың Ломаивити тобындағы Батики аралына көшіп келуіне себеп болған факторлардың бірі болды. Тора ни Бау Баудың Вунивалуымен тығыз байланысты. Бұл Рату Серу Какобаудың үлкен қызы Ади Виниананың (таныс) оныншы Тора ни Бау, Рату Жосая Лоломамен үйленуімен одан да нығайтылды.

Тарих

Баудың Күзет мұнарасы деп аударылатын Тора ни Бау атауын 18-ші ғасырда Гау аралындағы Савайкеден шыққан жоғары басшы және сарбаз Гудрунавуа өзінің немере інісі Савай үшін жасаған. Гудрунавуа Баудың көрші аралдарға қауіп төндіретінінен қорқып, оны бақылауға алды. Савайеке соғыс әміршісі Токатокадағы Набиту дельтасында ұқсас атақ пен жауапкершілікке ие болды. Бұл оның Реван Роко Туи Дрекетиге, дельта ауылдарының патшасына шабуыл жасауды жоспарлаған стратегиялық мақсаты болды. Самоа тегінен шыққан Гудрунавуа өзі үшін Гау аралының билеушісі Такала и Гау деген атақ алғанымен танымал. Оның ізбасары Торави Надава немесе Надаваның қорғаушысы деп аталды. Торави Надава Туи Дрекетиді Набитуда өмірін сұрап, тізе бүктірді.