Кіріспе

Шотланд сарбазы (өл. 1717 ж.) – 15 ғасыр шотланд рыцарі.

Роберт Ланди (өлген 1717 ж.) – шотланд армия офицері, Дерри қамалының бастапқы кезеңдерінде Лондондерри губернаторы қызметін атқарғанымен әйгілі.

Ерте мансап

Ланди Думбартон қаласында дүниеге келіп, Шотландия шіркеуінде өсті. Ол әскери мансабын жалғастырды, XIV Луидің француз армиясындағы Думбартон графының полкінде қызмет етті. 1678 жылы полк Шотландияға оралғанда ол капитан дәрежесіне көтерілді, сол кезде ол Корольдік шотландтар полкі деп аталды. Ланди танжерлік гарнизонды күшейту үшін жіберілгенде полкпен бірге қызметін жалғастырды. 1680 жылғы қазанда Танжерді қоршау кезінде жергілікті марокколық күштермен болған шайқаста жараланды. Ол ирланд әйелі Марта Дэвисқа үйленді, оның әкесі Роуланд Дэвис кейін Корк деканы болды, және оның туысқандық байланыстары арқасында Корольдік ирландия армиясында подполковник лауазымын иеленді. 1688 жылы ол виконт Маунтджой полкінде Дублинде болды.

Дерри қоршауы

Алайда, 1685 жылы II Карл қайтыс болды және оның орнына II Джеймс таққа отырды. 1687 жылы ол Ормондты Ричард Талботпен алмастырды және Ирландия армиясында протестант офицерлерін католиктермен ауыстыру саясатын енгізді. Маунтджой армияда қалған санаулы протестанттардың бірі болды және ол Ланди сияқты протестант сарбаздары мен офицерлерін қорғай алды. Дерри қаласының шәкірттері «Антрим графы Александр Макдоннелл басқаратын 1200-ден астам папистер тобына» қарсы қала қақпаларын жапты, ол өз күштерін асығыс түрде кері шегіндірді. Кейін вице-король Маунтджойдың араласуын сұрады және, ақырында, сер Ричард Гамильтон басқаратын күшті, бірақ тәртіпсіз ирланд әскерін протестанттарға қарсы солтүстікке қарай аттандырды. Маунтджой мен Ланди Дерриді бақылауға алу үшін жасаған жоспары, негізінен протестант әскерлерінен тұратын шағын гарнизонды, бірінші Маунтджойдың, содан кейін губернатор атағын алған Ландидің басқаруына беруге мүмкіндік берді. Бірақ Дерри халқының сезімі Оранж принцінің жағында күшті болды, сондықтан Ланди өзін III Уильям корольдің жақтасы деп жариялады және одан Дерридің Вильямдық губернаторы ретінде тағайындалуын растайтын құжат алды. 1688 жылдың желтоқсанынан 1689 жылдың наурызына дейін Ланди қаланы қорғау үшін қабырғаларды және қақпаларды жөндеді, қару-жарақтар мен мылтықтарды қайта орнатты, қамалға кедергі келтіруі мүмкін ғимараттар мен қоқыс үйінділерін қабырғалардың сыртынан алып тастады, оқ-дәрі, зеңбірек доптары мен кремний тастар сатып алды және қорғаныс үшін равелин мен сыртқы бекіністер салдырды. Ландидің ниеті нақты белгілі емес. Бір анық нәрсе – Дерриге II Джеймс корольдің әскерлері қауіп төндірген сәттен бастап Ланди қаланың қорғанысын әлсірету үшін бар күшін жұмсады. 1689 жылдың сәуір айында ол Ричард Гамильтонның әскерімен Стребейнде кездескен протестант әскерлеріне басшылық етті, бірақ өз орнында тұрудың орнына, әскерлеріне барлығы жоғалғанын айтты және олар өздеріне көмектесін бұйырды; ол өзі бірінші болып Дерриге қашып қайтты. Сол кезде солтүстікке бет алған Омаг қаласында болған II Джеймс король да, шайқас туралы естіген соң Дублинге қашып кетті, бірақ оқиғаның нақты мән-жайын білгеннен кейін келесі күні қайтып келді. 14 сәуірде полковник Джон Каннингэм мен Соломон Ричардс басқаратын ағылшын кемелері Фойлде пайда болды, олар Ландиге көмек әкелді. Ланди Каннингхэмды әскерін түсіруден бас тартты, Дерриді қорғаудың ешқандай үміті жоқ екенін айтты; және ол қаладан жасырын түрде кетуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Сонымен қатар ол жау штаб-пәтеріне қала алғашқы талап бойынша берілетіні туралы уәде берді. Бұл хабар тараған соң Ландидің өміріне қауіп төнді және оны опасыздыққа айыптады. Жау қала қабырғаларына жақындағанда, Ланди атуға тыйым салды. Бірақ барлық билік оның қолынан шығып кеткен еді. Халық майор Генри Бейкер мен капитан Адам Мюррейдің басшылығымен қару-жараққа ұшты, олар дін қызметкері Джордж Уокермен бірлесіп, атақты қорғанысты ұйымдастырды. Ланди халықтың кек алуынан қашу үшін түнгі қараңғылықта Уокер мен Мюррейдің көмегімен жасырын түрде қашып кетті.

Кейінгі өмірі

Ол Шотландияның батысында ұсталды, Думбартон қамалына қамалды, содан кейін Лондон мұнарасына жіберілді. 1690 жылы ол кешірім заңынан тыс қалды. Оны Дерриде сотқа жіберуге тырысты, бірақ ол қарсылыққа ұшырады, себебі Ландидің сол жердегі беделді адамдардың қолдауы бар екені анық болды. Пастор Джордж Уокердің айтуынша, қалада "оның тараптастары болды". Лондондағы тергеуден кейін ол "қарсылық жасады деген айыптан тазаланды" және әскери қызметке оралды. 1704 жылдан 1712 жылға дейін ол Испания мұрагерлік соғысы кезінде Гибралтарды француздардан қорғаған, Англия королінің жалақысын алған Португалия королінің әскерінің генерал-адъютанты болды. 1707 жылы француздар оны тұтқынға алды, бірақ бір жыл өткен соң айырбастады.

Мұра

Ландиді Ольстер лоялистері бүгінге дейін сатқын деп жек көреді, және 1688 жылы Дерри қақпаларының жабылуының ескеруіне арналған тойларда оның бейнесі өртеледі. Иуда сияқты, оның аты одақтастар мен адалдар арасында "сатқын" сөзінің тіл білдіретін аталымына айналды. Иан Пейсли Маргарет Тэтчер, Теренс О'Нилл және Дэвид Тримбл сияқты адамдарды жиі "Ланди" деп айыптады.