Давид Пареус: Немец теологы және реформаторының өмірі мен қызметі
David Pareus
Давид Пареус (1548-1622) – неміс реформаторы және теологы. Өмірі, білімі, және оның "Wängler" тегін "Parēus" деп өзгертуі туралы ақпарат. Реформация тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс теологы (1548–1622)
German theologian (1548–1622)
Дэвид Пареус (30 желтоқсан 1548 – 15 маусым 1622) – неміс реформаттық протестант теологы және реформатор.
David Pareus (30 December 1548 – 15 June 1622) was a German Reformed Protestant theologian and reformer.
Өмір
Ол 1548 жылғы 30 желтоқсанда Шлезиядағы Франкенштейн қаласында дүниеге келді. Бір кезде ол өзінің бастапқы тегін, Венглер (мағынасы – "жақ”) грекшелендіріп, Пареус (грекше παρειά немесе παρηή сөздерінен, "жақ” мағынасында) деп атады. Ол дәріханада шәкірт болды, сосын аяқкиімшіге оқуға түсті. 1564 жылы ол Хиршбергтегі Кристоф Шиллинг мектебіне қабылданды, онымен бірге 1566 жылы Амбергке сапарлады, бірақ бірден Гейдельбергтегі Collegium Sapientiae-ге түсті. Дәуіт, Захария Урсиннің басшылығымен оқып жүргенде қалыптасқан пікірлері үшін әкесі оны мұрадан айырды. 1571 жылғы 13 мамырда ол Нидершлеттенбахта пастор болып қызмет етті, ал алты айдан кейін Гейдельбергтегі Паэдагогиумда мұғалім болды. 1573 жылғы 24 тамызда ол бұрынғы Рим-католик ауылы Хемсбахта пасторлық қызметін қайта бастады; онда, қауымның келісімімен, ол шіркеуді реформалық үлгіде қайта жаңартты. Фредерик III, Палатинат курфюрстің қайтысынан кейін, Пареус 1577 жылы Палатин графы Иоганн Казимирмен Оггерсхаймда пастор болып тағайындалды. 1580 жылы Винцингенге ауыстырылып, көршілес Нойштадттағы Казимириандағы мұғалімдермен жақын қарым-қатынас жасады. Людвиг VI қайтыс болғаннан кейін, Иоганн Казимир, Палатинат регенті ретінде, 1584 жылдың қыркүйегінде Пареусті Collegium Sapientiae-ге мұғалім ретінде шақырды. Пареус 1591 жылы Коллегиум директоры болды. 1598 жылы ол теология факультетіне Ескі Ғаламның мұғалімі болып қабылданды, ал 1602 жылдан өмірінің соңына дейін Жаңа Ғаламды оқытты. Ол алыс-жақын елдерден көптеген студенттерді тартты. 1592 жылдан бастап ол Палатин шіркеу кеңесінің мүшесі болды. 1621 жылдың қыркүйегінде испан әскерлері Палатинатқа жақындағанда Пареус Аннвайлерге, кейін Нойштадтқа қашып кетті. Содан кейін, Фредерик V, Палатинат курфюрстің Палатинатқа уақытша оралуымен, Пареус 1622 жылдың мамырында Гейдельбергке қайтып келді, ол 1622 жылғы 15 маусымда қайтыс болды. Одан кейін тек ұлы Филипп (1576-1648) тірі қалды, ол әкесінің еңбектерін жариялады, ал оған өмірбаяндық мақала қосты (Франкфурт, 1647).
He was born at Frankenstein in Schlesien on 30 December 1548. At some point, he hellenized his original surname, Wängler (meaning "cheek"), as Parēus (from Greek παρειά or παρηή, "cheek"). He was apprenticed to an apothecary and again to a shoemaker. In 1564 he entered the school of Christoph Schilling at Hirschberg, whom he accompanied to Amberg, in 1566; but immediately entered the Collegium Sapientiae, at Heidelberg. His father disinherited him because of the opinions that David formed during his studies, under Zacharias Ursinus. On 13 May 1571 he became pastor at Niederschlettenbach and six months later a teacher in the Paedagogium at Heidelberg. On 24 August 1573 he resumed the pastorate in the previously Roman Catholic village of Hemsbach; where, with the consent of the congregation, he reconstructed the church along Reformed lines. Dismissed from his office after the death of Frederick III, Elector Palatine, Pareus was appointed in 1577, by Count Palatine Johann Casimir, as pastor at Oggersheim. Transferred to Winzingen in 1580, he cultivated acquaintance with the teachers at the Casimirianum, in the neighboring Neustadt. After the death of Ludwig VI, Johann Casimir, acting as regent of the Palatinate, called Pareus as teacher to the Collegium Sapientiae in September 1584. Pareus became the director of the Collegium in 1591. In 1598, he entered the theological faculty as teacher of the Old Testament and from 1602 until his death he taught the New Testament. He attracted many students from far and wide. From 1592, he belonged to the Palatine church council. In September 1621, as the Spanish troops approached the Palatinate, Pareus fled to Annweiler, and later to Neustadt. Then, when Frederick V, Elector Palatine returned temporarily to the Palatinate, Pareus returned to Heidelberg, in May 1622, where he died on 15 June 1622. He was survived only by his son Philipp (1576 1648), who issued his father's writings, to which he prefixed a biography (Frankfurt, 1647).
Шығармалары
Пареус әдеби қызметін барлық жерде болу туралы ілімге қарсы жазылған трактатпен бастады, Methodus ubitquitariae controversiae (Neustadt, 1586). 1587 жылы жарық көрген Нейстадтер Бибелі – Лютердің аудармасы, оған мазмұны мен тақырыптары қоса тіркелген, көптеген пікірталас тудырды. Якоб Андреа өзінің «Христиандық Естелік» (Tabingen, 1589) еңбегінде бұл басылымды «ашық алдау» деп сипаттады, ал Пареус «Реттинг дер Неустадтер Бибель» (Neustadt, 1589) еңбегінде оған тым ұстамдылықпен жауап берді. Пареус сондай-ақ Иоганн Георг Зигвартқа қарсы «Сейг дер Неустадтишен Бибель» (Neustadt, 1591) және 1593-99 жылдары Эгидий Хуннийге қарсы күресті, ол оны реформаторлардың яһудилікке ұмтылу қатесімен айыптады. Ол үшін «Clypeus veritatis catholicae de sacrosancta trinitate» және «Orthodoxus Calvinus» атты еңбектерді жазды. Сонымен қатар, ол папалыққа қарсы түрлі трактаттар жариялады (1604–17). Осы көптеген әдеби шайқастарға қарамастан, Пареус мінезінен бейбітшілдік іздеуші болды. Оның конструктивті қызметтерінің ішінде 1593 жылдан кейін жарық көрген «Summarische Erklärung der Katholischen in der Churpfalz geübten Lehre» еңбегі және Ескі және Жаңа өсиеттерге жазылған көптеген түсіндірмелері (1605–1618 жылдары жарияланды) бар. «Irenicum sive de unione et synodo evangelicorum liber votivus» (Heidelberg, 1614–1615) еңбегінде ол лютерандар мен кальвинистерді біріктіру үшін барлық евангелистердің жалпы синодын ұсынды, олардың барлық маңызды мәселелерде келісімде екенін айтты. Алайда, тек бір ғана мәселеде, сенімнің негізіне әсер етпейтін, пікір келіспеушіліктері болды. Пареус жасаған бұл шақыру замандастарынан көп жауап алмады, ал оның бейбітшілік туралы ұсынысын лютерандық теологтар Гуттер мен Зигварт қабылдамады. Пареус билеушілерді олардың іс-әрекеттері үшін жауапқа тартуды жақтады. Бұл пікірлер Англияның абсолюттік монархиясы Яков I тарапынан күдікпен қабылданды. 1622 жылы Оксфорд билігіне кітапханалар мен кітап дүкендерін тексеру және оның барлық еңбектерін өртеп жіберу бұйрығы берілді.
Pareus began his literary activity with a tract against the doctrine of ubiquity, Methodus ubitquitariae controversiae (Neustadt, 1586). Polemical matter accompanied his issue of the Neustadter Bibel, 1587, an edition of Luther's translation, with appended table of contents and superscriptions. Jakob Andrea, in his Christliche Erinnerung (Tabingen, 1589), styled this publication an "arrant piece of knavery"; while Pareus, in Rettung der Neustadter Bibel (Neustadt, 1589), answered in a more moderate tone. Pareus further contended against Johann Georg Siegwart in Sieg der Neustädtischen Bibel (Neustadt, 1591), and with Egidius Hunnius, in 1593 99, who accused him of the judaizing error of the Reformed party, with Clypeus veritatis catholicae de sacrosancta trinitate and Orthodoxus Calvinus. He also issued various tracts against the papacy (1604–17). Despite these many literary battles, Pareus was by nature irenic. In constructive activity were the many editions, after 1593, of his Summarische Erklärung der Katholischen in der Churpfalz geübten Lehre; and his numerous commentaries on the Old and New Testament Scriptures (published 1605 1618). In the Irenicum sive de unione et synodo evangelicorum liber votivus (Heidelberg, 1614 1615), he proposed a general synod of all Evangelicals to unite the Lutherans and the Calvinists, who, he represents, were surely at one in every essential. On only one point, however, not affecting the foundation of belief, was there divergence. This appeal of Pareus brought little response from his contemporaries, and his overture for peace was rejected by the Lutheran theologians Hutter and Siegwart. Pareus advocated calling rulers to account for their actions. These opinions were viewed with suspicion by the absolute monarchy of James I of England. In 1622, authorities in Oxford were ordered to search libraries and bookshops and to burn every copy of his work.