Кіріспе

Консерватор (лат. conservator – қорғаушы), – папаның университеттер, католик діни ордендері, шаптерлер, кедейлер сияқты ерекше құқықтары бар адамдар тобын, сот процесіне жүгінбестен, анық немесе жария түрде келтірілген зиян немесе зорлық-зомбылықтан қорғау үшін делегациялаған судьясы. Консерваторлар алғашқы рет 13 ғасырда тағайындалды; бұл атақ 1287 жылы Вюрцбург Синоды белгілі бір діни тұлғалардың құқықтарын қорғау үшін тағайындаған лауазым иелеріне берілді.

Тарих

Консерваторлар туралы ең алғашқы жазба Папа Иннокентий IV-нің жарлығында кездеседі, ол олардың бар екенін көрсетеді. Әртүрлі теріс пайдаланулар мен шағымдардың салдарынан Трент соборы олардың құзыретін шектеді, бірақ қайта-қайта туындайтын жаңа даулар Папалар Климент VIII, Григорий XV және Иннокентий X-ті олардың артықшылықтарын нақтылауға мәжбүр етті. Қиындықтар, әсіресе діни ордендердің консерваторларына қатысты, жалғасты. Папа Клемент XIII миссионерлік елдерде осындай лауазымды адамдар енді сайланбауы керек деп жарлық шығарды, ал барлық даулар Қасиетті Таққа жіберілсін деді. Осыдан кейін консерваторлар іс жүзінде қолданыстан шығып қалды. Заң бойынша, осы лауазымды адамдар кафедралық және коллегиаттық шіркеулердің прелаттары мен билікті тұлғаларынан, кейіннен синод судьяларынан таңдалуға тиіс еді. Егер регюлярлы дін қызметкерлері консерваторды сайласа, оны бес жылға дейін себепсіз қызметтен босатуға болмайды. Оның құзыреті сот сараптамасын қажет ететін істерге қатысты болған жоқ. Ол регюлярлы дін қызметкерлеріне қатысты барлық шағымдарды қараса да, егер олар жалпыға мәлім болмаса, регюлярлы дін қызметкерлерінің басқаларға қатысты шағымдарын қабылдауға құқығы болмады. Соңғы жағдайда консерватор мәселені жылдам шешті. Ол тіпті өкілдігіне кедергі келтірген жоғары шіркеу лауазымдарына да діни жазалар сала алатын. Дегенмен, оның билігі тек сайланған бір епархиямен ғана шектелді, және бір консерватор бірнеше епархияда билік ете алмайтын.