Епископтардың қаңғыбас түрлері – христиан дініндегі танылмаған, өздік құқығымен қызмет ететін шүкіршілер. Тарихы, себептері мен ерекшеліктері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Христиан дінінде эпископус ваганс (episcopus vagans; латынша "айналып жүретін епископтар" немесе "жолаушы епископтар") – "жасырын немесе бұрыс жолмен" қасиеттілікке ие болған, орнаған шіркеулердің құрылымы мен канондық заңдарынан тыс епископ; ресми түрде қасиеттілікке ие болған, бірақ кейіннен шіркеуден қуылған және ешқандай мойындалған дінге жатпайтын адам; немесе олармен тек епископтың қажеттілігі үшін ғана құрылғандай көрінетін шағын топтар байланыста болған адам. "Айналып жүретін епископтар" деп аталатындар бұл терминді көбінесе жағымсыз деп санайды. Орта ғасырларда кең таралған "айналып жүретін" дін қызметкерлері үшін қолданылатын жалпы термин – clerici vagantes; ешбір басшыны мойындамайтындар үшін қолданылатын жалпы термин – acephali. Христиан шіркеуінің Оксфорд сөздігі 20 ғасырда епископус ваганс-тан тараған мұрагерліктердің негізгі желілері ретінде Арнольд Мэтью, Джозеф Рене Вилатт және Леон Чехемиан құрғандарын атайды. Дэвид Барретт "Құпия діндерге қысқаша нұсқаулық" еңбегінде "осындай епископтардың бір ерекшелігі – олар көбінесе өздерінің епископтық заңдылығын нығайту үшін мүмкіндігінше көп санжыра жинап алады, кем дегенде өз көздерінде" деп жазды. Барретт сондай-ақ, "кейбір эзотерикалық қозғалыстардың басшылары шағын, негізгі ағымнан тыс христиан шіркеулерінің дін қызметкерлері немесе епископтары" екенін жазды; ол бұл "тәуелсіз немесе автокефальды" топтың "дамыған шіркеумен, Ежелгі католик шіркеуімен және тіпті Рим католик шіркеуімен көп ортақ нәрсесі жоқ" екенін, бірақ әлі де өз билігін апостолдар мұрагерлігінен алатынын түсіндірді. Алайда, "қолданысқа жарамды, бірақ заңсыз" қасиеттілік тағайындауы туралы түсінік және қасиеттілік сипатының догмасы арқылы, шіркеуден қуылған және Киелі орынмен қарым-қатынастағы кез келген шіркеуде қасиеттілік тойлауға тыйым салынған адам да жарамды епископтыққа ие, бірақ кеңінен мойындалмайды. Мысалы, Арнольд Мэтьюдің тағайындауына қатысты Ежелгі католик шіркеуінің Халықаралық епископтар конференциясы бекіткен теологиялық көзқарас бойынша, епископтық қасиеттілік белгілі бір христиан шіркеуіндегі қызмет үшін беріледі, ал тек жеке адамға қатысты қасиеттілік рәсімі оны шын мәнінде епископ етпейді. Киелі орын бұл теорияның дұрыстығына қатысты пікір білдірмеді, бірақ, мысалы, Эммануэль Милингоның Пётр Пол Бреннанға және басқаларға жасаған осындай қасиеттілік тағайындауына қатысты Рим шіркеуі "осы қасиеттілік тағайындауларын немесе олардан алынған қасиеттілік тағайындауларын мойындамайды және болашақта да мойындамайды, сондықтан осы тағайындауларға ие деп саналатын епископтардың канондық жағдайы Милинго мырза тағайындағанға дейін өз күйінде қала береді" деп мәлімдеді.
In Christianity, an episcopus vagans (plural episcopi vagantes; Latin for 'wandering bishops' or 'stray bishops') is a person consecrated, in a "clandestine or irregular way", as a bishop outside the structures and canon law of the established churches; a person regularly consecrated but later excommunicated, and not in communion with any generally recognized diocese; or a person who has in communion with them small groups that appear to exist solely for the bishop's sake. Those described as wandering bishops often see the term as pejorative. The general term for "wandering" clerics, as were common in the Middle Ages, is clerici vagantes; the general term for those recognising no leader is acephali. The Oxford Dictionary of the Christian Church mentions as the main lines of succession deriving from episcopi vagantes in the 20th century those founded by Arnold Mathew, Joseph René Vilatte and Leon Chechemian. David V. Barrett wrote, in A Brief Guide to Secret Religions, that "one hallmark of such bishops is that they often collect as many lineages as they can to strengthen their Episcopal legitimacy—at least in their own eyes", and adds that their groups have more clergy than members. Barrett wrote that leaders "of some esoteric movements, are also priests or bishops in small non mainstream Christian Churches"; he explains, this type of "independent or autocephalous" group has "little in common with the Church it developed from, the Old Catholic Church, and even less in common with the Roman Catholic Church" but still claims its authority from apostolic succession. Through the concept of "valid but illicit" ordinations however, and the dogma of sacramental character, though excommunicated and forbidden to celebrate sacraments within any church in communion with the Holy See, the person still holds a valid episcopacy though unrecognized at large. According to a theological view affirmed, for instance, by the International Bishops' Conference of the Old Catholic Church with regard to ordinations by Arnold Mathew, an episcopal ordination is for service within a specific Christian church, and an ordination ceremony that concerns only the individual himself does not make him truly a bishop. The Holy See has not commented on the validity of this theory, but has declared with regard to ordinations of this kind carried out, for example, by Emmanuel Milingo toward Peter Paul Brennan and others, that the Roman Church "does not recognize and does not intend to recognize in the future those ordinations or any of the ordinations derived from them and therefore the canonical state of the alleged bishops remains that in which they were before the ordination conferred by Mr Milingo".
Англикандық
Англикан епископы Колин Бьюкенен «Англикандықтардың тарихи сөздігінде» былай дейді: «Англикандық қауымдастық әулиелік ордендерге қатысты августиндік көзқарасқа ие, онда епископтық тағайындаманың (қай орденге болса да) жарамдылығы тек қана тағайындаушы епископтың тарихи тізбегіне негізделген, олардың заманауи шіркеу контекстіне қарамастан». Ол архиепископ Мэтью Паркердің тағайындалуының мән-жайларын осы теорияның «көптеген адамдар ұстанатын себебінің» бірі ретінде сипаттайды. Паркерді Англия королевасы Елизавета I бұрынғы лауазым иесі, Кентерберидің соңғы Рим-католик архиепискобы кардинал Реджинальд Пол қайтыс болғаннан кейін Англия шіркеуінің алғашқы Кентербери архиепискобы болуға таңдады. Бьюкенен Рим-католик шіркеуінің тарихи тізбектегі үзілістерге ғана емес, ниет мәселесіне де назар аударатынын атап өтеді. Бірнеше айдан кейін, 1911 жылдың 2 қарашасында, Рим-католик шіркеуі оны қауымнан шығарды. Кейіннен ол «Таймс» газетіне латын мәтінінен жасалған газеттің аудармасындағы «псевдо-епископ» деген сөздерге негізделген жала жабу туралы шағым түсірді және 1913 жылы сот ісін ұтырып қалды. Колин Холден «Трициклдегі ритуалист» еңбегінде Мэтью мен оның ОКР (Корпоративтік қайта біріктіру ордені) туралы перспектива ұсынады, ол Мэтьюдің эпископус ваганс болғанын, оған қарастырылған коттеджде тұрғанын және оның коттеджінде шартты ОКР (Корпоративтік қайта біріктіру ордені) актілерін орындағанын, кейде Холден бұл әрекеттерді «жатақ бөлмесіндегі тағайындамалар» деп атады. Мэтью англикандық дін қызметкерлерінің тағайындамасының жарамдылығына күмән келтірді және 1911 жылы Эдмондстың айтуынша, ОКР-мен байланысқа түсті, сондай-ақ қайта тағайындалуды қалаған англикандық дін қызметкерлеріне ұсынысын ашық жариялады. Бұл Англия шіркеуінің наразылығын тудырды. О'Нилл бұл туралы редакциялық мақаласында: «Мэтьюдің соңғы әрекетіне ең игілікті түсіндірме – оның ақыл-есі дұрыс емес. Ирландиялық болғандықтан, ол басқаларды Әулие Тақтың құрамына қосылуға көмектесу үшін католик шіркеуінен шығудың абсурдтығын көруге жеткілікті юморға ие емес». Эдмондс өзінің қайта тағайындалу ұсынысын қабылдағандардың саны туралы «4-тен 265-ке дейін әртүрлі көрсеткіштер айтылды» деп хабарлайды.
Anglican bishop Colin Buchanan, in the Historical Dictionary of Anglicanism, says that the Anglican Communion has held an Augustinian view of orders, by which "the validity of Episcopal ordinations (to whichever order) is based solely upon the historic succession in which the ordaining bishop stands, irrespective of their contemporary ecclesial context". He describes the circumstances of Archbishop Matthew Parker's consecration as one of the reasons why this theory is "generally held". Parker was chosen by Queen Elizabeth I of England to be the first Church of England Archbishop of Canterbury after the death of the previous office holder, Cardinal Reginald Pole, the last Roman Catholic Archbishop of Canterbury. Buchanan notes the Roman Catholic Church also focuses on issues of intention and not just breaks in historical succession. Within a few months, on 2 November 1911, he was excommunicated by the Roman Catholic Church. He later sued The Times for libel based on the words "pseudo bishop" used to describe him in the newspaper's translation from the Latin text "pseudo episcopus", and, lost his case in 1913. Colin Holden, in Ritualist on a Tricycle, places Mathew and his OCR (Order of Corporate Reunion) into perspective, he wrote Mathew was an episcopus vagans, lived in a cottage provided for him, and performed his conditional OCR (Order of Corporate Reunion) acts, sometimes called according to Holden "bedroom ordinations", in his cottage. Mathew questioned the validity of Anglican ordinations and became involved with the OCR, in 1911 according to Edmonds, and he openly advertised his offer to reordain Anglican clergy who requested it. This angered the Church of England. It was editorialized by O'Neill that the "most charitable construction to be placed on this latest move of Mathew is that he is not mentally sound. Being an Irishman, it is strange that he has not sufficient humor to see the absurdity of falling away from the Catholic Church in order to assist others to unite with the Holy See". Edmonds reports that "anything between 4 and 265 was suggested" as to how many took up his offer of reordination.