Кіріспе
Өкпеге дәлме-дәл мөлшерде дәрі жеткізуге көмектесетін құрылғы. Мөлшерленген дозалы ингалятор (МДИ) – бұл дәрінің белгілі бір мөлшерін өкпеге аэрозоль түрінде, қысқаша шашырату арқылы жеткізетін құрылғы. Әдетте, пациент мұны ингаляция арқылы өзіне-өзі енгізеді. Астма, созылмалы обструктивті өкпе ауруы (СОӨА) және басқа да тыныс алу жолдарының ауруларын емдеу үшін ең көп қолданылатын жеткізу жүйесі болып табылады. Мөлшерленген дозалы ингалятордағы дәрі көбінесе бронходилататор, кортикостероид немесе астма мен СОӨА-ны емдеу үшін олардың қосындысы болып табылады. Маст жасушаларын тұрақтандыратын хромогликат немесе недокромил сияқты басқа да дәрілер азырақ қолданылса да, МДИ арқылы беріледі.
A metered dose inhaler (MDI) is a device that delivers a specific amount of medication to the lungs in the form of a short burst of aerosolized medicine that is usually self administered by the patient via inhalation. It is the most commonly used delivery system for treating asthma, chronic obstructive pulmonary disease (COPD) and other respiratory diseases. The medication in a metered dose inhaler is most commonly a bronchodilator, corticosteroid or a combination of both for treating asthma and COPD. Other medications less commonly used but also administered by MDI are mast cell stabilizers, such as cromoglicate or nedocromil.
Сипаттама
Өлшегіш дозалы ингалятор үш негізгі бөліктен тұрады: дәрілік затты сақтайтын алюминийден немесе тот баспайтын болаттан терең созу арқылы жасалған баллон; әрбір басылғанда дәрілік заттың белгілі бір мөлшерін шығаруға мүмкіндік беретін дозалау клапаны; және пациентке құрылғыны қолдануға және аэрозольді пациенттің өкпесіне жеткізуге арналған икемді түтік (немесе ауыздық).
Қолданылуы
Өлшемді дозалы ингаляторлар – ингаляторлардың бір түрі ғана, бірақ ең көп қолданылатын түрі. Хлорфторкөмірсутектердің қозғалтқыштарын гидрофторалкандармен (ГФА) алмастыру 1990 жылдары өлшемді дозалы ингаляторлардың қайта жасалуына әкелді. Беклометазонды ингаляторлардың бір түрі үшін бұл қайта жасалу нәтижесінде аэрозоль бөлшектері айтарлықтай кішірейіп, тиімділігі 2,6 есеге артты. Астмаға арналған ингаляторлар астманың белгілерін емдейтін дәрілік заттарды қамтиды. Никотин ингаляторлары темекі шегушілерге темекі қолданбай никотин алуға мүмкіндік береді, бұл никотин жемі немесе никотин жамасы сияқты. АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) темекі тастауға көмектесетін кейбір никотин ингаляторларын бекітті. Никотинді алмастыру терапиясы ретінде сатылатын никотин ингаляторларын электронды темекілермен шатастырмау керек, себебі электронды темекілер көбінесе темекі шырынынан аэрозоль жасау үшін қыздыру орамдарын пайдаланады, ал никотин ингаляторлары жалғанбайтын никотин аэрозолін шығарады.
Тарих
MDI ойлап табылуына дейін, астмаға арналған дәрілерді сынғыш және сенімсіз сығымдағыш шамды небулайзер арқылы жеткізуші еді. Бұл құрылғылардың салыстырмалы түрде қарапайым болуы, олардың шығаратын бөлшектерінің салыстырмалы түрде ірі, өкпеге тиімді дәрі жеткізу үшін тым үлкен болуына себеп болды. Дегенмен, бұл небулайзерлер ингаляциялық дәрілерді жеткізуге жол ашты және MDI-ге шабыт берді. MDI алғаш рет 1955 жылы, қазір 3M Healthcare компаниясының еншілес компаниясы болып табылатын Riker Laboratories компаниясымен әзірленді. Рикердің бастапқы дизайны беріктігін арттыру үшін винил пластикпен қапталған шыны баллонды пайдаланды. Аралық сақтайтын құралдар ересектерге де, балаларға да тұрақты дозалы ингаляторды пайдалану қиын болған жағдайда ерекше пайдалы. Кортикостероидты ингаляторларды қолданатын адамдар, ауыз қуысында ашытқы инфекциясы мен дисфонияның пайда болуын болдырмау үшін, аралықты пайдалануы керек.
Өмір сүру мерзімі және ауыстыру
Препарат құрамының баллондағы бетке тұнуы МДИ ингаляторының сақталу мерзімін қысқартуы мүмкін. Компоненттерге тиісті беттік қаптама жағу осы сақталу мерзімін ұзартуға көмектеседі. Жылдар бойы әртүрлі қаптау процестері әзірленді, олар баллон мен клапанға қолданылып, құрамының тұнуынан және ыдырауынан қорғайды. Газ плазмалық өңдеу – MDI ингаляторын толық жабу үшін вакуумда жүзеге асырылатын өндірістік техника. Ол радиожиіліктік (РЖ) немесе микротолқынды өріс арқылы газды тұрақты немесе импульсті түрде қоздыруды қамтиды, нәтижесінде энергетикалық плазма пайда болады. Бұл қаптама препарат құрамының МДИ ингаляторының ішкі қабырғасына жабыспауын қамтамасыз етеді, нәтижесінде пациент белгіленген дозадағы дәрі-дәрмек алады, бұл өнімнің жарамдылық мерзімін ұзартады. Дозаланған ингалятор баллонға басылған белгілі бір мөлшердегі іске қосулар (немесе "сорғылар") үшін жеткілікті дәріні қамтиды. Ингалятор осы саннан артық қолданылса да, берілетін дәрі-дәрмектің мөлшері дұрыс болмауы мүмкін. Ингаляторды қанша рет қолданғаныңызды қадағалау маңызды, осылайша оны ұсынылған пайдалану санынан кейін ауыстыруға болады. Осы себепті бірнеше реттеуші органдар өндірушілерден доза санағышын немесе доза индикаторын қосуды талап етті. Қазіргі кезде көптеген ингаляциялық өнімдер доза санағышы бар құрылғымен сатылады. Өндірушіге және өнімге байланысты ингаляторлар толық жиынтық ретінде немесе жеке баллонды қайта толтыру ретінде сатылады.
Ингалятордың техникасы мен қолданылуы
МДИ-лер көбінесе өкпе ауруларын емдеуде қолданылады, бірақ оларды қолдану үшін қажетті реттіліктегі қадамдарды орындау үшін ептілік қажет. МДИ қолданудың бір немесе бірнеше қадамын дұрыс орындамау, берілген дәрінің мөлшерін және, салдарынан, оның тиімділігі мен қауіпсіздігін айтарлықтай төмендетуі мүмкін. Көптеген зерттеулер көрсеткендей, пациенттердің 50-100% ингаляторларын дұрыс қолданбайды, ал пациенттер көбінесе ингаляциялық дәрілерін дұрыс қолданбайтындарынан хабарсыз болады. Ингаляторды дұрыс қолданбау нашар қортындыларға алып келеді. Дозаланған ингаляторларды дұрыс күтпеу және тазаламау да көптеген пайдаланушылар анықтаған мәселе, бұл МДИ тағайындалған пациенттерге нақты нұсқаулар беру қажеттігін көрсетеді.
Фторлы көмірсутектер
Фторсутекті көмірсутекті қозғалтқыштар КФУ қозғалтқыштарының орнын басты. Дегенмен, гидрофторкарбонаттарды қозғалтқыштар ретінде қолдану туралы алаңдаушылықтар пайда болды, себебі бұл қосылыстар өте күшті парниктік газдар болып табылады; бір ингаляторды қолдану кезінде шығарылатын қозғалтқыштардың парниктік іздері 180 мильдік автомобиль сапарынан шығарылатын парниктік газдардың мөлшерімен шамалас.
Үстіңгі белсенді зат липидтері
Фосфолипидтер – маңызды табиғи беттік белсенді липидтер, сіңіруді және биологиялық қолжетімділікті арттыру үшін қолданылады. Фосфолипидтер альвеолалардағы ауа-су арасындағы жоғары беттік кернеу күштерін төмендетіп, өкпелерді кеңейту үшін қажетті қысымды азайтады. Сондықтан, фосфолипидтердің коммерциялық түрде қолжетімді формулалары ауа-су арасында тез таралу үшін жасалған, осылайша судың өте жоғары беттік кернеуін азайтады.