Кіріспе

1939 жылы жазылған Грэм Гриннің романы Құпия агент (1939) - британдық автор Грэм Гриннің триллер романы. Бензедриннің әсерінен Грин оны алты аптада жазды. Көңіл-күйін басқа жаққа аударудан аулақ болу үшін ол Блумсбериде бір бөлмені үй иесінен жалға алды. Ол романдағы пәтерді пайдаланған (Д. сол жерде бір күн жасырынып тұрады) және үй иесінің қызымен қарым-қатынас жасады. Ол бұл кітапты ақша үшін жазды және өз еңбегіне қатты наразы болғандықтан, оны псевдониммен жариялауды қалады. Бірақ сыншылар мүлдем басқаша көзқарас танытты; Мысалы, The New York Times романы "шеберлікпен күш көрсету" деп атады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Ағылшын тілін білетін континенттік университет профессоры Д. екі жыл бойы қатал соғыс жүргізіліп жатқан Англияда көмiр сатып алу үшін өз үкіметінен құпия тапсырма алады. Соғыстан жапа шеккен, әйелі қателесіп өлтірілген, өзі әуе шабуылынан тірідей жерленген ол үшін Англия - бейбітшілік пен бақытты естеліктер орны. Кемеде ол оңшыл көтерілісшілерді қолдайтын аристократ Л. мен батыл және қасарысқан ағылшын қызын Роузды көреді. Лондонға баратын пойызды күтіп, Роуз Д-ге өзінің Лорд Бендичтің, олмен келіссөз жүргізуге келген кен иесінің, ажырасып кеткен қызы екенін айтады. Шыдамсыздық танытып, ол көлік жалдап, Д-ге көлікпен апаруды ұсынады, бірақ олар қонақ үйде тоқтаған кезде, жуу бөлмесіндегі адам Д-ді тонауға тырысады. Жалғыз өзі жүруді шешкенде, оны L ілеседі, оның жүргізушісі оны ұрып-соғып, жол жиегіне тастап кетеді. Олар Д-нің аяқкиіміне жасырып қойған мемлекеттік құжаттарын таба алмайды. Лондонға жету үшін, Д-нің нұсқауларына сәйкес, ол 14 жасар Қызметші Else-мен достық қарым-қатынас жасап, құжаттарын оның шұлықтарында жасыруға көндіреді. Содан кейін ол Entrenationo деп аталатын (эсперантоның үлгісі бойынша) ойлап табылған тілді үйрететін тіл мектебінде жұмыс істейтін байланыс K-мен кездеседі. Мейрамханаға оралғанда Роуз онымен кездесуді сұрайды, бірақ жолда оны бір оқ жіберіп алады. Роза онымен бірге сол жерге оралғанда, ол оқ тауып, оның өлім қаупі бар екенін түсінеді. Соғыстан бұрын Chanson de Roland бойынша әлемдегі жетекші сарапшылардың бірі ретінде жасаған жұмысынан әңгімелесе отырып, ол оған жақындай түседі. Келесі күні Else-ден құжаттарын алып, ол Лорд Бендич пен оның директорларымен кездеседі, олардың бірі Форбс, Розамен бейресми түрде қалысқан. Олар келісімге келіп, оның құжаттарын сұрауға дайын, ол оларды Бендичтің уәзірінің жолшыбай ұрлап алғанын біледі. Ол жұмыстан босатылғаннан кейін, сыртқа шыққанда, Л-дің шахта иелерімен сөйлесуге бара жатқанын көреді. Роуз Форбсты өзімен бірге Дидің елшілігіне апарып, оның шынайы екендігін растайды деп ойлайды. Олар көретін өкілі, көтерілісшілерді қолдайтын адам, Д-нің өлгенін айтады, қару алып, полиция шақырады. Олар Д-ді қонақ үйдің жоғарғы терезесінен лақтырылған Елсеннің өлімі туралы тергеді. Ашулы қыздың өлтірілгеніне ашуланған Д. қаруды алып, қуғын-сүргіннен қашып, бос пәтерге кіреді. К-нің бүлікшілер үшін жұмыс істегенін ғана емес, сонымен қатар кісі өлтіргенін білген ол оны қарумен тіл мектебінен ол тапқан пәтерге алып кетеді. Дәретханада оған атқан, бірақ қағып жіберген. Роуз сыртқа шығып, есікті қағып, оны іздеп табады, олар К-тің шоктан қайтыс болғанын біледі. Екеуі ғашық болғанын мойындайды, бірақ ол Форбсқа үйленуге тиіс, ал ол өз миссиясын құтқаруға тырысуы керек. L-мен келісімді тоқтату үшін ол Бендичтің шахтасы орналасқан Мидленд қаласына пойызға мініп, жұмысшыларды көмірдің қайда бара жатқанын айтып, олардан бас тартуға тырысады. Олар жұмысты ынтымақтан жоғары қояды. Ол достық қарым-қатынаста болған кейбір жасөспірімдер шахтаны жарытқысы келеді және ол оларға көмектеседі, бірақ жарылыстан есінен танып, полиция оны Лондонға алып кетеді. Форбстың заңгерлері кепілдікпен босағаннан кейін ол фирманың көмірді бүлікшілерге сатуды тым қауіпті деп санайтынын және L-мен келісімді бұзғанын біледі. Розаның сүйіспеншілігі қайда кеткенін түсінген Форбс одан бас тартып, D-ді оңтүстік жағалауға алып кетуге келіседі, ол үйге бара жатқан кемеге шығарылады. Кемеде ол Розаны табады. Жалпы алғанда, Д. өзінің негізгі миссиясында - өз жағына ағылшын көмірін сатып алуда - сәтсіздікке ұшырады, бірақ кем дегенде оны жауларына жоққа шығаруға тырысты.

Орнату

"Д" азаматтық соғысқа ұшыраған елден шыққан патриот Англияға көмір магнат Лорд Бендичпен келісімшарт жасасуға келді. Бұл келісімшарт лоялистердің ісіне зор көмек болады. Оның елі аты-жөні жоқ, оның тарихы, географиясы және қазіргі саясаты туралы мәліметтер белгісіз. Алайда, оқырман күмәнді бола алмады, Грин өзі де Испанияның Азамат соғысы оның кітаптың сол жаққа бейімделген, халықтық революциялық республиканы бейнелеуінің басты әсері екенін мойындады. Испания сияқты, "Серкесі бар агент" кітабындағы ел де қатыгез азаматтық соғыс пен жер иелері аристократиясымен күресіп, республиканы құртуға және оның ғасырлар бойы артықшылықты орнын қайта алуға бел буған. Романның соңғы бөлімінде Испаниямен байланысты атап өту үшін Англиядан аталмаған елге бара жатқан кеме батысқа қарай Ла-Манш арқылы жүзіп, одан кейін Бискай шығанағын кесіп өтуі керек.

Тақырыптар

Д - бейбіт адам, шындық пен абыройды бағалайтын университет интеллектуалы. Өзінің тапсырмасы үшін ол бастапқыда қорлау мен соққыларды қабылдайды, бірақ кейіннен жағдай өзгеріп, ол өмірден бас тартады. Өз елінде, кейін Англияда көрген барлық әділетсіздіктерден кейін ол әділдіктің жалғыз құралы болады. Грин солшыл бағытты алға тартпастан, Испаниядағы ұлтшылдардың авторитарлық әскери режимін және, оқырмандар тез арада байланыстыра алатын болса, нацистік Германия мен фашистік Италияны жек көретінін көрсетеді. Англияның, керісінше, әдеттегідей жайбарақат әрі әсерсіз болғанымен, заңның үстемдігімен бейбіт өмір сүреді. Грин қазіргі заманғы соғыстың қорқынышын, әсіресе, бомбалаудың азаматтық тұрғындарға тән және психикалық әсерін атап өтті. Forbes журналы еврейлер туралы жазғандықтан, олар ағылшындар мен испандардан өзгеше суреттелген. Грин "Стамбул пойызындағыдай" бай және сезімтал еврей жігітін қолданады, бірақ ол қалаған жас ұлттарға жатқызылған қызды жеңе алмайды. Алайда, ақыр соңында, жылап жүрген Форбс өз мүддесінен жоғары шығады. Әдеби резонанстар ашық және жасырын түрде кіреді, өйткені Грин заманауи триллерден аңыздық нәрсе жасауға тырысты. Chanson de Roland D және Rose-тің ерлік немесе сатқындық мінез-құлқын өлшеу үшін өлшем ретінде қолданылады, ал Роуздың кейіпкерге құпия көмекші рөлі Ариадна мен Медея сияқты ханшайымдардың рөлін қайталайды. Грин Д. мен Форбсты ортағасырлық ерлікпен тең атқарған ерлік ерлер ретінде қарастырды.

Бейімделулер

Роман 1945 жылы Чарльз Бойер, Лорен Баколл, Катина Паксину және Питер Лорр ойнаған "Сері агент" фильміне негіз болды. Кинода ол испандық, ал кітапта оның ұлты айтылмаған. "Сергек агент" Кен Кроссеннің "Қотылу" радио бағдарламасына бейімделді және 1949 жылы 2 сәуірде Берри Крюгердің қатысуымен эфирге шықты.