Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лютеран пасторы (1797–1863)
Lutheran pastor (1797–1863)
Готтард Даниэль Фрицше (20 шілде 1797 – 26 қазан 1863) – пруссиялық австралиялық пастор, Оңтүстік Австралияда осы дінді дамытуға зор үлес қосты. Ол Германияның Саксония сайлау округіндегі Либенверда қаласында дүниеге келген және 1841 жылы Австралияға көшіп келген. 1842 жылдан 1863 жылға дейін ол евангелистік-лютеран шіркеуінің пасторы болды. Ол қайтыс болып, Оңтүстік Австралиядағы Лобетал қаласында жерленді.
Gotthard Daniel Fritzsche (20 July 1797 – 26 October 1863) was a Prussian Australian pastor who became instrumental in furthering that religion in South Australia. He was born in Liebenwerda, in the Electorate of Saxony, Germany, and migrated to Australia in 1841. From 1842 to 1863, he was pastor of the Evangelical Lutheran Church. He died and was buried at Lobethal, South Australia.
Балалық шағы, тәрбие және алғашқы қызмет
Готтар Фрицше Саксония электоратындағы Либенверда қаласында дүниеге келді, онда оның әкесі қала музыканты болған. Ол Дрездендегі гимназияда оқыды, бірақ оқып жүргенде, туған қаласы Вена конгресінен кейін Пруссияның құрамына кірді, сондықтан ол қысқа мерзімге әскери қызметке шақырылды. Гимназияны бітірген соң университет білімін алу үшін Бреслауға барды. Ол онда Иоганн Готфрид Шейбельден дәріс алды. Әдеттегідей, университеттен кейін ол жеке репетитор болып жұмыс істеді. Пасторлыққа қабылдану үшін алғашқы емтиханында ол Пруссия одағына қарсы екенін айтты және мемлекеттік шіркеуде қызмет етуіне тыйым салынды. Ол мемлекеттік шіркеуге қарсы болғандарға құпия құлшылық қызметтерін өткізіп, саяхатшы саудагер кейпінде ел аралап жүретін "ұшқыш пастор" ретінде құпия лютеран шіркеуіне қосылды. Оны Турово поместьесінің иесі, лютерандыққа жақын Захн атты адам қабылдады. Ол елде болып, түрмеге қамалмай қалған жалғыз лютеран пасторы болды. Біраз уақыттан соң ол бұл жұмыстан шаршап, Гамбургке сапар шекті.
Gotthard Fritzsche was born in Liebenwerda, in the Electorate of Saxony, where his father was town musician. He attended gymnasium in Dresden, but while studying, his hometown became part of Prussia following the Congress of Vienna, so he was required to enter military service for a short period. He went to Breslau after his gymnasium training, to receive his university training. There he studied under Johann Gottfried Scheibel. As was customary, after his university education, he served as a private tutor. At his first examination for entering the ministry, he declared himself to be against the Prussian Union, and was banned from ministry in the State church. He joined the underground Old Lutheran church as a Flying Pastor, who travelled from place to place disguised as a travelling tradesman, performing secret worship services and rites to those opposed to the State church. He was taken on by a man called Zahn, lord of the manor at Turowo, who was a sympathetic Lutheran. He was the only Lutheran pastor who is known to have avoided imprisonment, while still remaining in the country. After a time, he grew weary of the work, and he travelled to Hamburg.
Австралияға көшіп келу
Фрицше Гамбургке пруссиялық ескі лютерандардың тобы қаржы іздеп, Оңтүстік Австралияға көшіп кету үшін олардың қатарына қосылатын пасторды іздеген кезде келді. 1840 жылы Австралияда жаңа құрылған лютеран шіркеуінің синодтық жиналысында Пруссиядағы ескі лютерандарға жас неміс қонысына екінші пастор жіберу туралы өтініш жіберілді. Пруссия үкіметі оларға көшіп кетуге рұқсат беру үшін пастордың бірге келуін міндетті етті. Фрицше көшіп кетуге құштар емес еді. Ол бұрын Иоганнес Грабаудың АҚШ-қа көшіп кету шақыруын қабылдамаған еді. Дегенмен, Оңтүстік Австралияға көшіп кетуге асыққан адамдардың өтініштерін қабылдады. Фрицше Англияға барып, Джордж Ангаспен кездесіп, жол ақысының қалған бөлігін қаржыландыруға тырысты, бұл 2000 фунт стерлингтен астам соманы құрады. Ангас бұл топқа қаржылай көмек көрсете алмады. Маусымның басында Ұлыбританияның Ньюкасл қаласынан "Ричардсон ханымнан" 270 фунт стерлинг сомасында хат келді. Қажетті қаржының қалған бөлігін (1800 фунт стерлинг) басқа көшпенділердің бірі, Анна (Ханчен) Нерлих сыйлады. Фрицше Гамбургте болғанда оның қызы Йоханна Доротеямен (Дорхен, Доретт) кездесіп, үйленуге келісті. Топ 1841 жылдың 11 шілдесінде Skjold кемесімен Австралияға аттанды және 1841 жылдың 28 қазанында Оңтүстік Австралияның Порт Мизери портына жетті. Көшпенділер Лобетал және Бетанияға қоныстанды. Фрицше Лобеталда тұрақтап қалды.
Fritzsche arrived in Hamburg when a group of Prussian Old Lutherans were searching for financing and a pastor to join their group in emigrating to South Australia. In 1840, at the synodical gathering of the newly constituted Lutheran Church in Australia, a request had been sent to the Old Lutherans in Prussia to send a second pastor to the young German settlement. A requirement had been imposed on them by the Prussian government, that they must be accompanied by a pastor before being allowed to emigrate. Fritzsche was not eager to emigrate. He had already declined an invitation by Johannes Grabau to emigrate to the United States. However, he did relent to the requests of the people who were waiting to emigrate to South Australia. Fritzsche travelled to England to meet with George Angas in an attempt to gain financing for the balance of the fares, a sum of over £2000. Angas was unable to provide any financing to the group. It was in early June that a letter was received from a "Mrs. Richardson in Newcastle UK", with a sum of £270. The remainder of the required finances (£1800) was donated by one of the other emigrants, Mrs Anna (Hannchen) Nehrlich. Fritzsche had become engaged to her daughter Johanna Dorothea (Dorchen, Dorette), while in Hamburg. The group set sail for Australia, on 11 July 1841 on the ship Skjold, arriving on 28 October 1841 at Port Misery, South Australia. The migrants settled at Lobethal, and Bethanien. Fritzsche made his home at Lobethal.
Оңтүстік Австралияға қоныс аудару
Фрицше Австралиядағы неміс қонысының бір бөлігі ретінде Лобетал және көршілес қауымдарда пасторлық қызмет атқарды. Алғашқы пруссиялық қоныс аударушылармен қарым-қатынас бастапқыда тату болды, бірақ көп ұзамай нашарлады. 1842 жылы пастор Август Кавель қоныс аударушыларды бірыңғай жергілікті қауымдастыққа біріктіру мақсатымен Клемциг және Хандарфтың алғашқы қоныстарындағы қоныс аударушыларды жаңадан құрылған Лангмейльге көшуге күшті шақырды. Бұл қалалардағы қоныс аударушылардың көпшілігі бас тартты, соның салдарынан осы қауымдар мен пастор Кавель арасында шиеленіс туды.
Fritzsche took on pastoral duties at Lobethal and the neighbouring communities, as part of the German settlement in Australia. Relations with the earlier Prussian settlers was initially harmonious, but soon deteriorated. In 1842 Pastor August Kavel, in an attempt to consolidate the settlers into one localised community, strongly urged the settlers in the early settlements at Klemzig and Hahndorf to relocate to the newly settled Langmeil. Many of the settlers in these towns refused, and an underlying tension arose between these communities and Pastor Kavel.
Діндарлық
Уақыт өте келе Фрицше Кавельдің мыңжылдық көзқарасын қалыптастырғанын (Фрицше бұған қарсы болды) біліп, 1844 және 1845 жылдары синод жиналыстарында осы мәселе талқыланды. Бұл жиналыстарда ешқандай шешім қабылданбады. Осы келіспеушілікке қоса, Фрицше 1846 жылы жарияланған үндеуде шіркеудегі мемлекеттік биліктің рөліне қатысты Кавельмен пікір алмастырды. Бұл екі пастор арасындағы келіспеушілік лютеран қауымында бұрыннан қалыптасқан бөліністі күшейте түсті. 1846 жылғы 16 және 17 тамызда Бетанияда өткен синод жиналысында мыңжылдық мәселесі тағы да көтерілді, және дау қызып кеткенде, Кавельдің жақтастары өздерінің жеке синодын құрып, бөлініп кетті. Осыдан кейін Фрицше Оңтүстік Австралияның евангелистік шіркеуінің жетекшісі атанды.
Over time, Fritzsche learned that Kavel had developed a millennialistic point of view (which Fritzsche disagreed with), and had the subject discussed at the synod gatherings in 1844 and 1845. No resolution was reached at these gatherings. In addition to this disagreement, Fritzsche also differed with Kavel, in a proclamation released in 1846, regarding the power of civil government in the church. These disagreements between the two pastors intensified a division which had developed in the Lutheran community. At the synodical gathering at Bethany, on 16 and 17 August 1846, the subject of millennialism was again raised, and when the disagreement became heated, a divide was forged, when the Kavel followers left and formed their own synod. At this point, Fritzsche became the head of the Evangelical Church of South Australia.