Майнц қаласындағы Макс Планк химия институтының тарихы мен зерттеулері
Max Planck Institute for Chemistry
Майнц қаласындағы Макс Планк химия институты – атмосфера, биосфера және климат зерттеулермен айналысатын жетекші ғылыми орталық. Химиялық процестерді зерттейді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Макс Планк химия институты (Отто Хан институты; Max Planck Institut für Chemie Otto Hahn Institut) – Германияның Майнц қаласында Макс Планк қоғамының (нем. Max Planck Gesellschaft) басқаруымен жұмыс істейтін университет емес ғылыми-зерттеу институты. Ол 1911 жылы Берлинде Кайзер Вильгельм химия институты ретінде құрылған. 2016 жылы Макс Планк химия институтындағы зерттеулер Жер жүйесіндегі химиялық процестерді, әсіресе атмосфера мен биосфераны толыққанды түсінуге бағытталған. Зерттеулер Жер тарихы бойында, бүгінгі адамзаттың ықпалымен жүзеге асырылып жатқан Антропоцен дәуіріне дейін, ауа, су, топырақ, тіршілік және климат арасындағы кең ауқымды өзара әрекеттесуді қамтиды. Институт бес ғылыми бөлімнен (Атмосфералық химия, Климаттық геохимия, Биогеохимия, Көп фазалы химия және Бөлшектік химия) және қосымша зерттеу топтарынан тұрады. Бөлімдерді өз директорлары тәуелсіз басқарады.
The Max Planck Institute for Chemistry (Otto Hahn Institute; Max Planck Institut für Chemie Otto Hahn Institut) is a non university research institute under the auspices of the Max Planck Society (German: Max Planck Gesellschaft) in Mainz, Germany. It was created as the Kaiser Wilhelm Institute for Chemistry in 1911 in Berlin. In 2016 research at the Max Planck Institute for Chemistry in Mainz aims at an integral understanding of chemical processes in the Earth system, particularly in the atmosphere and biosphere. Investigations address a wide range of interactions between air, water, soil, life and climate in the course of Earth history up to today's human driven epoch, the Anthropocene. The institute consists of five scientific departments (Atmospheric Chemistry, Climate Geochemistry, Biogeochemistry, Multiphase Chemistry, and Particle Chemistry) and additional research groups. The departments are independently led by their directors.
Тарих
Институт 1911 жылы Берлиндегі Дахлемде Кайзер Вильгельм химия институты ретінде құрылған. Оның негізін қалаушы директоры – Эрнст Бекман (1853-1923), ол сонымен қатар бейорганикалық және физикалық химия кафедрасын басқарды. Органикалық химия кафедрасын 1915 жылы өсімдік пигменттері жөніндегі еңбегі үшін химия бойынша Нобель сыйлығын алған Ричард Уиллстаттер (1872-1942) басқарды. Отто Ханның (1879-1968), Лиза Майтнердің (1878-1968) және Фриц Штрассманның (1902-1980) бірлескен жұмысы 1938 жылдың желтоқсан айында ядролық бөлінудің ашылуына әкелді. Отто Хан 1928-1946 жылдар аралығында институттың директоры болды. Ол 1944 жылы химия бойынша Нобель сыйлығын алды. Соғыс жылдары, 1944 жылы, институт ғимараты әуе шабуылдарынан, соның ішінде 15 ақпандағы Германияның ядролық қару бағдарламасын тоқтату мақсатындағы шабуылдан қатты зақымданып, қирады. Бұзылмаған барлық нәрсе Вюртембергтің Тайлфинген қаласындағы (қазіргі Альбштадт) жабық тоқыма фабрикасында сақталды, онда институт Берлинде бастаған жұмысын біраз уақытқа дейін жалғастырды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін институт 1949 жылы Майнцтегі Йоханнес Гутенберг университетінің кампусына көшірілді. 1948 жылы Кайзер Вильгельм қоғамы қайта құрылып, Макс Планк қоғамы болып аталды, институт та Макс Планк химия институты (1949 ж.) болып қайта аталды. Өзгеріп жатқан ғылыми талаптарға бейімделу үшін институттың ғылыми-зерттеу қызметі жылдар бойы бірнеше рет өзгерді. Бастапқыда классикалық химиямен айналысқан институт кейіннен радиохимия, космохимия, ядролық физика және массалық спектрометрияға көшті. Бүгінде Макс Планк химия институты Жер жүйесіндегі химиялық процестерді молекулалық деңгейден ғаламдық масштабқа дейін толыққанды ғылыми тұрғыдан түсінуге бағытталған.
The institute was founded as Kaiser Wilhelm Institute for Chemistry in Berlin Dahlem in 1911. The founding director was Ernst Beckmann (1853 1923), who also directed the Department of Inorganic and Physical Chemistry. The Department of Organic Chemistry was led by Richard Willstatter (1872 1942), who won the Nobel Prize for Chemistry in 1915 for his work on plant pigments. The teamwork of Otto Hahn (1879 1968), Lise Meitner (1878 1968) and Fritz Straßmann (1902 1980) led to the discovery of nuclear fission in December 1938. Otto Hahn was director of the institute from 1928 to 1946. He received the Nobel Prize for Chemistry in 1944. During the war, in 1944, the Institute building was severely damaged as a result of air raids, including a raid on 15 February targeted to disrupt work on the German nuclear weapons program. Everything that hadn't been destroyed was then stored in a closed textile factory in Tailfingen, Württemberg (present day Albstadt), where the institute continued the work it had started in Berlin for a time. After World War II the institute moved to the campus of Johannes Gutenberg University of Mainz in 1949. In 1948 the Kaiser Wilhelm Society was restructured and renamed becoming the Max Planck Society, the institute was also renamed as the Max Planck Institute for Chemistry (1949). In order to adapt to changing scientific requirements, the institute's research activities changed several times over the years. When classic chemistry was practiced in the early years, it later focussed on Radiochemistry, Cosmochemistry, Nuclear Physics, and mass spectrometry. These days the Max Planck Institute for Chemistry focusses on an integral scientific understanding of chemical processes in the Earth System from molecular to global scales.
Институттың Нобель сыйлығының лауреаттары
Ричард Вильштатер, 1912 жылдан 1916 жылға дейін директор болды. 1915 жылы ол өсімдік бояуларын, әсіресе хлорофиллді зерттеуі үшін химия саласындағы Нобель сыйлығын алды. Ол жасыл бояудың құрылымының қызыл қан пигменті – гемоглобиннің құрылымына едәуір ұқсас екенін анықтады. Отто Хан, 1912 жылдан 1948 жылға дейін радиоактивті зерттеулер бөлімінің директоры, ал 1928 жылдан 1946 жылға дейін институттың басқарушы директоры қызметін атқарды. Отто Хан, Лиза Митнер және Фриц Штрасманның трансураникалық элементтерді бірлескен зерттеулері 1938 жылы ядролық бөлінудің ашылуына әкелді. 1945 жылы Отто Хан осы еңбегі үшін Нобель сыйлығын алды. Пол Крутцен, 1980 жылдан 2000 жылға дейін Атмосфералық химия бөлімінің директоры, 1995 жылы атмосферадағы озонның қалыптасуы және жойылуы жөніндегі зерттеулері үшін химия саласындағы Нобель сыйлығын алды.
Richard Willstätter, director from 1912 until 1916. In 1915, he received the Nobel Prize for Chemistry for his research into plant dyes, primarily chlorophyll. He discovered, among other things, that the structure of green dye exhibits significant similarity to the structure of the red blood pigment hemoglobin. Otto Hahn, director of the department for radioactive research from 1912 until 1948, from 1928 until 1946 managing director of the institute. The joint research by Otto Hahn, Lise Meitner and Fritz Straßmann into transuranic elements led to the discovery of nuclear fission in 1938. In 1945, Otto Hahn received the Nobel Prize for this. Paul J. Crutzen, director of the Atmospheric Chemistry Department from 1980 until 2000, Nobel Prize for Chemistry 1995 for investigations on the formation and destruction of ozone in the atmosphere.
Қызметкерлер
2014 жылдың басында институтта шамамен 300 адам жұмыс істеді, оның ішінде 77 ғалым, 122 кіші ғылыми қызметкер және 11 оқушы (механикалық шеберхана және электроника).
At the beginning of 2014 about 300 people were employed at the institute, including 77 scientists, 122 junior scientists and 11 trainees (mechanical workshop and electronics).
Макс Планк аспирантурасы (MPGS)
Макс Планк институтының аспирантура мектебі (МПГС) атмосфералық химия және физика, қоршаған орта физикасы және геофизика салаларында PhD бағдарламасын ұсынады. Бағдарлама докторанттарға әртүрлі лекцияларға, семинарларға, қабілеттерді дамыту курстарына, жыл сайынғы PhD симпозиумына және жазғы мектептерге қатысу арқылы докторлық жобасының зерттеу тақырыбынан асып түсетін білім мен дағдыларын кеңейтуге көмектеседі. Ол 2003 жылдың қаңтар айында Макс Планк қоғамы тарапынан құрылған. Аспирантура мектебі Майнц университетімен (Атмосфера физикасы институты), Гейдельберг университетімен (Қоршаған орта физикасы институты), Франкфурт университетімен (Атмосфералық және қоршаған орта ғылымдары институты) жақын ынтымақтастықта жұмыс істейді.
The Max Planck Graduate School (MPGS) at MPI for Chemistry offers a PhD program in atmospheric chemistry and physics, environmental physics and geophysics. The program should enable the PhD students to widen their knowledge and skills beyond the research topic of the doctoral project by visiting different lectures, workshops, soft skill courses, an annual PhD Symposium and summer schools. It was established by the Max Planck Society in January 2003. The Graduate School is in close cooperation with the University of Mainz (Institute for Physics of the Atmosphere), the University of Heidelberg (Institute for Environmental Physics), University of Frankfurt (Institute for Atmospheric and Environmental Sciences).
Деректер қоры
Институт төрт дерекқор ұсынады, олар 1) геологиялық және экологиялық маңызы бар анықтамалық материалдар (GeoReM), 2) жанартаулық тау жыныстары және мантия ксенолиттері (GEOROC), 3) Көккөк/Көрнеу сіңіру қималары, және 4) Генри заңының тұрақтылары туралы ақпарат береді.
The institute provides four databases which give information about 1) reference materials of geological and environmental interest (GeoReM), 2) volcanic rocks and mantle xenoliths (GEOROC), 3) UV/VIS absorption cross sections, and 4) Henry's law constants.