Кіріспе

Қытай буддистік мұғалімі Лушан Хуйюань (Lushan Huiyuan; 334–416), "Лу тауының Хуйюань" деген мағынаны білдіреді, ол Дзюцзян провинциясындағы Лу тауының етегінде Донглин ғибадатханасын құрған және 404 жылы "Монахтар патшалардың алдында неге бас иіп құрмет көрсетпейді" деген мәтінді жазған қытайлық буддистік ұстаз. Ол Шанси провинциясында дүниеге келді, бірақ Дзюцзянға көшіп, 416 жылы онда қайтыс болды. Ол солтүстікте туғанымен, Шығыс Цзинь әулетінің шегінде өмір сүру үшін оңтүстікке қоныс аударды. Хуйюань қайтыс болғаннан кейін Таза Жер Буддизмінің бірінші патриархы және Амитабха Буддаға адал ерте буддистік қауым – Ақ Лотос Қоғамын құрған ретінде танылды. Оның шәкірттері Хуигуань (慧觀), Сэнцзи (僧濟) және Фаань (法安) болды.

Өмір

Хуэйюань жас кезінде Чжуанцзи, Лаоцзи және Конфуцийдің ілімдерін зерттей бастады. Алайда 21 жасында ол Хебей провинциясында Кучан миссионерінің қытайлық шәкірті монах Дао Ан арқылы буддизмге келді. Дао Анның уағыздарын тыңдаған Хуйюань "отбасын тастап", буддалық ілімдерді үйренуге кірісті. Кейіннен ол Лу тауының етегінде Донглин ғибадатханасын (Шығыс орман ғибадатханасы) құрды. Оның ілімдері әртүрлі болды, соның ішінде виная (戒律), медитация (禪法), абхидхарма және Пражня немесе даналық. Хуэйюань әлеммен байланыс орнатуға бастама қоймаса да, сарай және ақсүйек отбасылармен байланыста болды. Хуэйюань екі рет Хуан Сюань диктаторы шақырып, дін қызметкерлерінің мәртебесін талқылауға қатысты, Хуэйюань олардың тәуелсіздігін қорғады. Білімді топтардың өкілдері діни өмірге қатысу үшін Лу тауында Хуэйюаньдың үй ішкі шәкірттері ретінде қоныстанды. Хуэйюань Кумараджива монахпен ғылыми хат алмасуды да қолдады. 402 жылы ол монахтар мен үй ішкі адамдардан Махаяна сектасын құрып, оны Таза Жер Буддизмі деп атады, ал Таза Жер – Будда Амитабханың батыс жұмағы. 404 жылы Хуэйюань «Неге монахтар патшаларға бас иіп құрмет көрсетпейді» (沙門不敬王者論) деген еңбегін жазды. Бұл кітап буддалық дінбасыларының монархиялық билеушілердің сарайларынан саяси тәуелсіздігін бекітуге жасаған тырысынан хабарлайды. Сонымен қатар, бұл діни және саяси мәтін, конфуциандық көзқарасты ұстанатын монархтар мен мемлекеттік министрлерді буддизмнің ізбасарлары көтерілісшіл емес екеніне көндіруге бағытталған. Ол буддистердің карманың толағанына және жұмақта қайта тууға сенулерінің арқасында патшалықта адал азаматтар бола алатынын айтты. Буддистердің монастырлық өмірге көшу үшін отбасын тастап кететін репутациясына қарамастан, Хуэйюань «Будда жолымен қуанатын адамдар әрқашан алдымен ата-аналарына қызмет етеді және билеушілеріне бағынады» деді.