Кіріспе

Олигоцен дәуірінің екінші кезеңі

Шатиан геологиялық уақыт шкаласында Олигоцен дәуірінің/сериясының екі кезеңінің екіншісі немесе жоғарғысы болып табылады. Ол рупелианнан кейін және миоценнің ең төменгі сатысы – аквитаннан бұрынғы уақытты қамтиды.

Стратиграфиялық анықтама

Шатианды 1894 жылы австриялық палеонтолог Теодор Фукс енгізді. Фукс бұл сахнаны герман тайпасы – шатилердің құрметіне атады. Алғашқы үлгі орны Германияның Кассель қаласының жанында табылды. Шатианның негізі Chiloguembelina форам туысының жойылуымен белгіленеді (ол P21b биозонасының да негізі болып табылады). 2016 жылдың қазан айында Шатиан кезеңі үшін ресми GSSP ратификацияланды. Шатиан кезеңінің жоғарғы шегі (аквитан кезеңінің, миоцен сериясының және неоген жүйесінің негізі) Paragloborotalia kugleri түрінің алғашқы пайда болуымен, кальцийлі нанопланктон түрі Reticulofenestra bisecta-ның жойылуымен (бұл NN1 нанопланктон биозонасының негізін құрайды) және магниттік C6Cn.2n негізімен анықталады. Шатиан аймақтық түрде қолданылатын кезеңдермен немесе аймақтармен бірдей кезеңде болады, мысалы: жоғарғы Аверн еуропалық сүтқоректілер аймағы (ол 30-26 және 25-тің бір бөлігін қамтиды); Солтүстік Американың жоғарғы Герингиялық және төменгі Арикареялық сүтқоректілер аймақтары; Оңтүстік Американың Deseadan сүтқоректілер аймағының көп бөлігі; Азияның жоғарғы Хсандголиялық және толық Табенбулакиан сүтқоректілер аймағы; Орталық және Шығыс Еуропаның жоғарғы Кисселл және төменгі Эгерия Паратетис кезеңдері; Жоғарғы Янжук және төменгі Лонгфордиялық Австралия аймақтық кезеңдері; Жаңа Зеландия геологиялық уақыт шкаласының Отай, Вайтакиан және Дунтрониан кезеңдері; сондай-ақ АҚШ-тың шығысындағы Земорриандық Калифорния кезеңінің және Чикасау аймақтық кезеңінің бір бөлігі.

Жанартау оқиғасы

Чаттиан дәуіріндегі ең ірі, белгілі бір рет болған жанартау жарылысы – Ла Гаританың Балық каньоны жарылысы, оның магнитудасы 9,2, ал VEI көрсеткіші 8 болды. Ол шамамен 27,51 миллион жыл бұрын болған.