Кіріспе

Еврей Киелі кітаптарында Израильге берілген поэтикалық атау – Ешурун ([[wikt:יְשֻׁרוּן Yəšurūn; сондай-ақ Jesurun немесе Yeshurun). Бұл атау Танахта немесе Еврей Киелі кітаптарында қолданылады. Ол, әдетте, «тура», «әділ» немесе «түзу» мағынасын беретін түбір сөзден туындаған деп саналады, бірақ «көру» деген мағынадағы שׁור (шур) сөзінен немесе «Израиль» (יִשְׂרָאֵל Yiśrāʾēl) сөзінің кішіртілген түрінен шыққан болуы да мүмкін.

Киелі кітап оқиғалары

Ешурун еврей Киелі кітабында төрт рет кездеседі: үш рет - Құдай заңы кітабында және бір рет - Ишая кітабында. Ол Исраил халқына (33:26), Исраил жеріне немесе Яқуб Патриархқа (періште оның атын Израиль деп өзгерткен) сіңіруі мүмкін: «Ешурун семіріп, тепті, сен семіріп, қалыңдадың». «Мұса бізге заңды бұйырды, Яқуп қауымының мұрасы ретінде. Ол Ешурунда патша болды, халықтың басшылары жиналғанда, Исраилдің барлық тайпалары бірге». «Ешурун Құдайындай ешкім жоқ, ол сені көмектесу үшін көкке мініп келеді». «Қорқпа, уа, Жақып, Менің құлым, және сен, Ешурун, Мен таңдаған». (Ишая 44:2). «Ешурун» сөзі «тура», «әділ» немесе «иманды» деген мағына беретін «яшар» еврей сөзімен бір түбірден шыққан болуы мүмкін. Сандар кітабында «яшар» сөзі (көпше түрінде «ешарим») «Ешурун» сөзімен байланыстырып, Исраил халқына қатысты қолданылған сияқты. Сондай-ақ, «Жасер кітабы» (немесе «Адалдар кітабы») деп аударылатын кітапқа сілтеме жасалады.

Классикалық түсіндірме

Мидрашта рабби Берекия рабби Симонның атынан Ешурунды Израильдің әкесі деп түсіндіреді. (Жаратылыс 77:1.) Сондай-ақ, рабби Берекия рабби Яһуданың атынан б. рабби Симон "Ешурун" деген сөзді "Сендердің араларыңдағы ең асыл және ең жақсы" деп түсіндірді. (Жаратылыс 77:1.) Рабби Ахаб бар Якоб бас діни қызметкердің (немесе Кохен Гадолдың) кеуде қалқанында "Ешурун тайпалары" деген еврей сөздері жазылған екен, осылайша "Шивтей" ("тайпалар") сөзіндегі әлдеқашан жоқ еврей әрпі "тет" толықтырылған. ("Басқа жерде жоқ" дегеннің толық түсіндірмесі үшін Бабыл Талмудының Йома 73б тарауына қараңыз; сондай-ақ, Шығу Раббасы 38:9-ды қараңыз.) Зохарда рабби Хия былай түсіндіреді: "Ешурун "шур" [қатар, жақ] сөзін ұсынады және оның [Яқыптың] дәрежесі осы жақта да, сондай-ақ ар жақта да бар екенін көрсетеді". (Зохар 1:177б.) Баал Шем Товтың хасидтік әңгімелерінде және оның шәкірттерінде Ешурун сөзі "шир" түбірінен туындаған деп айтылады, ол ән немесе шынжыр дегенді білдіреді, бұл әуендердің айналмалы табиғатын көрсетеді, яғни Яқыптың ұрпақтары болашақ құтқарылу кезінде мистикалық әуендерді орындайды.

Қазіргі заманғы түсіндірме

Реформатор Джон Кальвин былай деп ойлады: "Исраилге қатысты 'тура' деген сөзді қолдану арқылы [автор] оларды турашылдықтан тайып кеткендері үшін ирониямен айыптайды, сондай-ақ оларға берілген жоғары мәртебесін еске салып, сенімсіздік күналарын одан да қатаң жазалайды". XIX ғасырдың теологы Чарльз Х. Уоллер "Ешурун – бұл кішітеу атау, мейірімділік білдіретін сөз: 'туралардың баласы' немесе 'жақсы көрілген Исраил'" деп түсіндірді. Ол "Исраил атауының әріптерін сәл қысқартса, 'Ешурун' сөзі шығады" деген пікір айтты. Бірақ Джозеф Бенсон "кейбір адамдар бұл сөзді שׁור, шур, 'көру' деген түбірден шыққан деп санайды және оларға құдайлық аянды көп көргендіктен осылай аталған деп есептейді" деп көрсетті. Бенсон өзі бұл тұжырымды қабылдамай, "көбінесе бұл сөз ישׁר, jashar, 'дұрыс', 'тура' немесе 'әділ' деген түбірден алынған, және олардың Ешурун деп аталуының себебі – олар әділдікті ұстанатын халық болғандықтан және әділ заңдармен басқарылғандықтан" деп мәлімдеді.