Жакомо делла Порта: Рим Ренессансының сәулетшісі мен мүсіншісі

Кіріспе

Италиялық сәулетші (1532–1602)

Джакомо делла Порта (1532–1602) – итальяндық сәулетші және мүсінші, Римдегі маңызды көптеген ғимараттарда, оның ішінде Әулие Петр базиликасында жұмыс істеген.

Өмірбаян

Джакомо Делла Порта Милан герцогтығының құрамына кіретін Порлецца қаласында мүсіншілер отбасында дүниеге келді. Ол өзінің қызметін Генуяда, сол кездегі Генуя Республикасының астанасында, ағасы Бартоломеоның шеберханасында бастады. Қаладағы жасаған жұмыстарының арасында Генуя соборының ішіндегі аристократиялық Кибо отбасының шағын ғибадатханасындағы мүсіндер бар. Микеланджело мен оның сәулет мұғалімі Джакомо Бароцци да Вигноланың ықпалында болды және олармен бірлесіп жұмыс істеді. Осы екі ұлы шебермен бірге ол Рим Ренессансы тарихындағы ең маңызды сәулетшілердің біріне айналды. Шын мәнінде, 1563 жылдан кейін ол Микеланджелоның Кампидольо немесе Капитолий төбесінің ашық кеңістіктерін қайта құру жоспарларын жүзеге асырды, онда ол Палаццо Сенаторионың қасбеті мен баспалдақтарын және Кордонатаны, яғни Кампидольо алаңына дейінгі баспалдақтарды аяқтады. 1573 жылы Виньола қайтыс болғаннан кейін, ол иезуиттер орденінің ана шіркеуі Ил Гесудің құрылысын жалғастырды және 1584 жылы оның қасбетін өзінің жобасы бойынша өзгертті. Ол сондай-ақ Палаццо Альбертони Спиноланың құрылысында жұмыс істеді, жүк көтергіш құрылымдар мен ішкі қабырғаларға өзгерістер енгізіп, кіреберіс галереясы мен сарайдың кіреберіс залының тікбұрыштығы арқылы бірегей перспективалық визуалды әсерді жасады. 1573 жылдан бастап ол Санкт-Петер базиликасының ағымдағы құрылысына жауапты болды, ал кейіннен Доменико Фонтанамен бірлесіп, 1588-1590 жылдар аралығында Микеланджелоның күмбезін аяқтады. Делла Порта мен Фонтана Микеланджелоның суреттерін тек орындаушылар ғана емес, олардың еңбегі XVI ғасырдың соңындағы технологиялық жетістіктердің маңызды кезеңін бекіткен техникалық орындалудың құндылығын көрсетті. Олар Микеланджелоның жобаланған дизайнының қисықтығын өзгертіп, Брунелески моделіне жақындатты, сонымен қатар күмбезден итермеленген көлденең күштерді ұстап тұру үшін қабырғаға (әсіресе күмбездің жоғарғы бөлігінде) тізбектер сериясын орнатты. Олар жоғары сапалы материалдарды қолданды, балқытылған қорғасынмен травертин тақталарын біріктірді; бұл 1703 жылғы жер сілкінісінен кейін күмбезге ешқандай ауыр зақым келмеуіне мүмкіндік берді. Сонымен қатар, олар әсем ағаш өңдеулерімен костюмдер жасады және 1:1 масштабтағы күмбездің техникалық бөлшектерін тікелей Қабырғадан тыс жердегі Әулие Павел базиликасының еденіне салды. Джакомо делла Порта 16 ғасырдан бастап Римнің бірнеше фонтандарын жасады; олардың ішінде Пиацца дель Пополодағы фонтандар, Нептун фонтаны, Рим және Ла Фонтана дель Моро Навона алаңындағы және Фонтана делле Тартаруг, римдік аңыздар үшін өте маңызды фонтандар бар. Ол 1602 жылы Фраскатиден Римге қайтып келе жатып кенеттен қайтыс болды, онда ол Альдобранини отбасының тапсырысымен Вилла Белведерді салып жатқан еді.

Giacomo Della Porta was born in Porlezza, then part of the Duchy of Milan, into a family of sculptors. He began his activity in Genoa, then capital of the Genoese Republic, in his uncle Bartolomeo's workshop. Among the works he did in the city are the statues in the chapel of the aristocratic Cybo family inside the Genoa Cathedral. He was influenced by and collaborated with Michelangelo, and Giacomo Barozzi da Vignola, his teacher of architecture. With these two great masters, he became one of the most important architects in the history of the Roman Renaissance. In fact, after 1563 he carried out Michelangelo's plans for the rebuilding of the Campidoglio or Capitoline Hill's open spaces where he completed the façade and steps of Palazzo Senatorio, and the Cordonata or the ramped steps up to the Piazza del Campidoglio. After the death of Vignola in 1573, he continued the construction of Il Gesù, the mother church of the Jesuit order, and in 1584 modified its façade after his own designs. He also worked on the construction of Palazzo Albertoni Spinola by acting on the load bearing structures and internal partitions creating, through the orthogonality of the entrance gallery and the entrance hall of the Palace, a unique prospective visual effect. From 1573 he was in charge of the ongoing construction of St. Peter's Basilica, and later, in collaboration with Domenico Fontana, completed Michelangelo's dome between 1588 1590. Della Porta and Fontana were not mere performers of Michelangelo's drawings; in fact, they had the merit of the technical execution of a firm that sanctioned an important stage of technological advances at the end of the sixteenth century. Not only did they make a noticeable change in the bend curvature of Michelangelo's projected design, making it closer to the Brunelleschi model, but inserted a series of chains in the masonry (especially in the upper part of the dome) to hold the transverse forces pushed by the vault they used high quality materials, hinging travertine plates with molten lead; features, which allowed the dome not to bear any serious damage after the earthquake of 1703. They also made the costumes with the help of sophisticated wooden finishes and drew the technical details of the 1: 1 scale dome directly on the floor of the Basilica of St. Paul outside the Walls. Giacomo della Porta completed a number of Rome's fountains from the 16th century; these included the fountains in the Piazza del Popolo, the Fountain of Neptune, Rome and La Fontana del Moro in the Piazza Navona and Fontana delle Tartarughe very important for the Roman legends. He died suddenly in 1602 coming back to Rome from Frascati where he was building Villa Belvedere commissioned by the Aldobrandini family.