Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістанның Химачал-Прадеш штатындағы қала
Town in Himachel Pradesh, India
Куллу – Химачал-Прадеш штатының Куллу ауданының әкімшілік орталығы болып табылатын муниципалитет қаласы. Ол Куллу аңғарындағы Беас өзенінің жағасында, Бунтар әуежайының солтүстігінде орналасқан. Куллу аңғары – Манали мен Ларжи арасында Беас өзенімен қалыптасқан кең, ашық аңғар. Бұл аңғар ғибадатханаларымен, қарағай және деодар ормандарымен қапталған төбелерімен және кең жайылған алма бақтарымен әйгілі. Беас Кундтан бастау алатын Беас өзенінің арнасы, төменгі тасты беткейлерде қарағайдан биік көтерілген деодар ормандары арасында орналасқан таулы елді мекендер тізбегін ұсынады. Беас өзенімен бірге Куллу қаласы керемет көріністерге толы. Куллу аңғары Пир-Панджал, Төменгі Гималай және Үлкен Гималай таулары арасында орналасқан, Үндістан астанасынан 497 км қашықтықта жатыр.
Kullu is a municipal council town that serves as the administrative headquarters of the Kullu district of the Indian state of Himachal Pradesh. It is located on the banks of the Beas River in the Kullu Valley about north of the airport at Bhuntar, Kullu. Kullu Valley is a broad open valley formed by the Beas River between Manali and Larji. This valley is known for its temples and its hills covered with pine and deodar forest and sprawling apple orchards. The course of the Beas river, originating from Beas Kund presents a succession of hillside settlements studded amongst forests of deodar that tower above pine trees on the lower rocky ridges. Together with the river Beas running through the valley, the town of Kullu offers truly magnificent views. Kullu Valley is sandwiched between the Pir Panjal, Lower Himalayan and Great Himalayan Ranges, located in Northern India, 497 k. m. away from the capital of India.
Тарих
Құллу аңғары туралы тарихи деректер ежелгі индуистік әдебиеттер Рамаяна, Махабхарата және Пураналарда кездеседі. Веда дәуірінде "Жаңапада" деп аталатын бірнеше кіші республикалар болды, оларды кейіннен Нанда империясы, Мауриан империясы, Шунга империясы, Гупта империясы, Пала әулеті және Каркота империясы жаулап алды. Патша Харшавардананың қысқа мерзімді билігінен кейін, аймақ тағы да бірнеше жергілікті билікке бөлінді, олардың ішіндегілері Раджпут княздықтары еді. Бұл княздықтар кейіннен Моғол империясы, Маратха империясы және Сик империясы тарапынан бағындырылды. Құллу атауы "Кулант Пиит" сөзінен шыққан, яғни "қоныстанған әлемнің соңы" деген мағынаны білдіреді. Аңыз бойынша, Ұлы су тасқыны кезінде Ману осы аңғарға келген, бірақ Рохтанг жотасын өте алмады. Ол тапқан соңғы елді мекенді Кулант Пиит деп атады және қазіргі Манали (Манудың мекені) қаласында қоныстануға және медитация жасауға шешім қабылдады. Атау одан әрі "Кулут" деп өзгерді, себебі бұл патшалық ұзақ уақыт бойы осы атпен белгілі болды; соңында қазіргі Кулу немесе Кулу деген атқа ие болды. Буддист саяхатшы монах Сюаньцзян 634 немесе 635 жылы Құллу аңғарына сапар шекті. Ол оны толықтай таулармен қоршалған, өте құнарлы аймақ деп сипаттады, айналысы шамамен 3000 ли, ал астанасының шеңбері 14 немесе 15 ли болатын. Шамамен 20 буддист монастырі болды, онда 1000-ге жуық монахтар қоныстанды, олардың көпшілігі Махаяна дәуірінен еді. Сонымен қатар, 15-ке жуық индуист храмдары болды, екі дін де осы аймақты мекендеді. Тау жоталарының жанында буддистер мен индустардың медитация жасаған үңгірлері орналасқан. Осы елде алтын, күміс, қызыл мыс, кристалдық линзалар және қоңыр металл өндірілген. Құллуға алғашқы автокөліктік қатынас тек Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін ғана мүмкін болды. Бірақ, ұзақ ғасырлар бойы оқшауланғандықтан, аймақ өзінің дәстүрлі тартымдылығын сақтап қалды. Құллу аңғары мен Лахаул арқылы өтетін жол енді толықтай асфальтталған, солтүстік Үндістан жазығын Ладакштағы Лейхке жалғастыратын басты бағытты қамтамасыз етеді.
Historical references about the Kullu valley dates back to ancient Hindu literary works of Ramayana, Mahabharata and the Puranas. During Vedic period several small republics known as "Janapada" existed which were later conquered by the Nanda Empire, Mauryan Empire, Shunga Empire, Gupta Empire, Pala Dynasty and Karkoṭa Empire. After a brief period of supremacy by King Harshavardhana, the region was once again divided into several local powers headed by chieftains, including some Rajput principalities, these principalities were later conquered by Mughal Empire, Maratha Empire, Sikh Empire. The name Kullu derives from the word "Kulant Peeth", meaning "end of the habitable world". As per legends, during the Great Flood, Manu visited this valley but was unable to cross the Rohtang pass. He named the last settlement he found as Kulant Peeth and chose to settle and meditate in what has now become the town of Manali (Manu's Place). The name further devolved into "Kulut", as the kingdom was known for a long time; before finally being known by the current name of Kullu or Kulu. The Buddhist pilgrim monk Xuanzang visited the Kullu Valley in 634 or 635 CE. He described it as a fertile region completely surrounded by mountains, about 3,000 li in circuit, with a capital 14 or 15 li in circumference. There were some twenty Buddhist monasteries, with about 1,000 monks, most of whom were Mahayanist. There were also some fifteen Hindu temples, and both faiths occupied the region. There were meditation caves near the mountain passes inhabited by both Buddhist and Hindus. The country is said to have produced gold, silver, red copper, crystal lenses and bell metal. Kullu got its first motorable access only after Indian Independence. The long centuries of seclusion have, however, allowed the area to retain a considerable measure of its traditional charm. The road through the Kullu Valley and Lahaul is now paved all the way, to connect and provide the major access route between the northern Indian plains to Leh in Ladakh.
География
Құлу қаласының орташа биіктігі 229 метрді құрайды. Қала Беас өзенінің жағасында орналасқан. Ірі саласы – Сарвари (“Шив Баарди” сөзінен туындаған) батыста Луг аңғарына апарады, ол сирек зерттелген және тік жарлы. Құлдың шығысында Бижли Махадев, Анант Наг және Пидж ауылдық храмдары орналасқан кең таулы қырқа жатыр. Қырқаның ар жағында Маникаран аңғары орналасқан, одан Парвати өзені ағып, Бхунтарда Беасқа қосылады. Құллудың оңтүстігінде Бхунтар және Аут қалалары орналасқан, олар Анни, Баджар, Саиндж аңғары және Манди (Манди ауданында) қалаларына жетелейді. Тарихи тұрғыдан Құллуға Шимладан Саиндж аңғары арқылы немесе батыстағы өткелдер арқылы, Жогиндернагарға және одан әрі Кангра ауданына баратын жолмен қол жеткізуге болыпты. 40 км. солтүстікке қарай Манали қаласы орналасқан, ол өте танымал. Басты тас жолмен бірнеше сағаттық қиын сапардан кейін Рохтанг өткеліне және Беас өзенінің бастауына жетесіз, биіктігі 13 500 фут, 4110 метр. Сол жол Лахаул және Спити аңғарларына (қазір Атал туннелі арқылы да қол жетімді) жалғасады. Маналидің солтүстігіндегі желге қарайтын және құрғақ жазықтарға көтерілгенде климаттың айтарлықтай өзгеретінін байқауға болады. Аңғарда әртүрлі биоәртүрлілік бар. Гималай тахы, батыс трагопаны, монал, Гималай қоңыр аюы және қар барысы сияқты сирек кездесетін жануарлардың кейбіреулері осында мекендейді. Ұлы Гималай ұлттық паркі (GHNP) де осы жерде (Баджар маңында) орналасқан. Парк 1984 жылы құрылған. Оның ауданы – шамамен, биіктігі аралығында жатыр. Гималай аймағының флорасы мен фаунасын қорғау мақсатында көптеген жерлер қорықтар деп жарияланды, мысалы: Хокан қорығы, Кайс қорығы, Тиртан қорығы, Канавар қорығы, Рупи Баба қорығы, Ұлы Гималай ұлттық паркі және Ван Вихар Манали. Жаз айларында Күллу аңғарындағы температура шамамен 20-30 градусқа жетеді. Қыс айларында, желтоқсан және қаңтарда ең төменгі температуралар тіркеледі, жоғарыдағы аймақтарда қар көп жауады, ал қаланың өзінде жауын шашын аз болады, бірақ оның жиілігі азайып барады. Қыс мезгілінде кештер мен таңдар суық болады. Жаз айларындағы ең жоғары температура мамырдан тамызға дейін аралығында болады. Шілде және тамыз айларында муссон салдарынан көп жаңбыр жауады, ай сайын шамамен жауын-шашын байқалады. Қазан және қараша айларында ауа райы ләззатты болады.
Kullu town has an average elevation of It lies on the bank of Beas River. A major tributary, Sarvari, (derived from "Shiv Baardi") leads to the less explored and steeper Lug valley on the west. On the east of Kullu lies a broad mountainous ridge having the village temples of Bijli Mahadev, Anant Nag and Peej. Beyond the ridge lies Manikaran valley, along the Parvati river which joins Beas at in Bhuntar. On the south of Kullu lie the towns of Bhuntar and Aut, leading to Anni, Banjar, the Sainj Valley) and Mandi (in Mandi district). Historically Kullu was accessible from Shimla via the Sainj valley, or through passes on the west leading to Jogindernagar and onto the district of Kangra. 40 km. north lies the rather famous town of Manali. A few hours of a very winding car ride on the main highway leads to Rohtang Pass and the source of the Beas river, at 13,500 ft, 4110 m. The same road continues on to the Lahaul and Spiti Valley(now also accessible by Atal tunnel). One can see an enormous change in the climate as one climbs up the windward side of the ranges to proceed to the leeward and much drier plateaus to the north of Manali. The valley has varied biodiversity. It has some of the rarest of animals like the Himalayan tahr, western tragopan, monal, Himalayan brown bear and the snow leopard. The Great Himalayan National Park (GHNP) is also located here (near Banjar). The park was built in 1984. It spreads over an area of which lies between an altitude of In order to protect the flora and fauna of this Himalayan area, many places are declared as wildlife sanctuaries, such as: Khokhan Sanctuary, Kais Sanctuary, Tirthan Sanctuary, Kanawar Sanctuary, Rupi Baba Sanctuary, Great Himalayan National Park and Van Vihar Manali. The temperature in Kullu valley in summer season is about 20 to 30 degree C. December and January during winter observe lowest temperatures ranging from , with heavy snowfall in the higher regions and very light snowfall in the main town, though the frequency is declining. Evenings and mornings are cold during winters. Annual highest temperature in summer ranges from during May to August. Months of July and August are rainy because of monsoon, having around rainfall monthly. Climate is pleasant in October and November.
Демография
2011 жылғы Индия халық санағы бойынша, Құллудың халқы 437 903 адамды құрады. Құллудағы ерлер саны 225 452, ал әйелдер саны 212 451. Құллудың жыныс қатынасы 1000 еркекке 942 әйелден тұрады, бұл ұлттық көрсеткіштен жоғары. Құллудың орташа сауаттылық деңгейі 79,40%, ал ерлердің сауаттылық деңгейі 87,39%, әйелдердің сауаттылық деңгейі 70,91% құрайды. Жергілікті тұрғындар кулуи тілінде сөйлейді.
as of 2011 India census, Kullu had a population of 437,903. Males in Kullu are 225,452 whereas females are 212,451. Sex ratio of Kullu is 942 females per 1000 males which is higher than national sex ratio The average literacy rate of Kullu is 79.40% whereas male literacy rate is 87.39% and female literacy rate is 70.91%. The people speak the Kullui language.
Әкімшілік
Құллу қаласы Құллу ауданының әкімшілік орталығы болып табылады және онда аудан әкімі, полиция бастығы мен аудандық соттардың кеңселері орналасқан. Бұл сонымен қатар Үндістан Парламентінің төменгі палатасы – Лок Сабханың ең ірі және ең алуан түрлі сайлау округі. Құллу әкімшілігі бұрынғы астана болған Сұлтанпур қаласынан қазіргі Құллу қаласына көшірілді.
Kullu town, as the administrative headquarters of Kullu district, has the offices of Deputy Commissioner, the Superintendent of Police and the District courts. It is also the largest and the most varied constituency of Lok Sabha, the lower house of the parliament of India. Kullu administration was transferred from Sultan Pur (former capital) to present Kullu town.
Ауа
Ең жақын әуежай (IATA коды KUU) Бхунтар қаласында, Парвати және Беас өзендерінің қосылған жерінде, NH21 тас жолында (31.8763° солтүстік ендігі және 77.1541° шығыс бойлығы) орналасқан, Кулу қаласынан оңтүстікке қарай шамамен ... қашықтықта. Бұл әуежай "Күллу-Манали" әуежайы деп те аталады және ұшу-қону жолағы бір километрден асады. Indian Airlines және бірнеше жеке әуе компаниялары әуежайға үнемі рейстер ұйымдастырады. 2014 жылдың 2 сәуірінен бастап Himalayan Bulls компаниясы Deccan Charters компаниясымен бірлесіп, Кулу-Чандигарх-Кулу бағытында күніне 2-3 рет кестеден тыс рейстерді сегіз орындық ұшақтармен жүзеге асыра бастады. Билет бағасы көбінесе өте жоғары болады. Чандигарх әуежайы ең жақын ірі әуежай.
The nearest airport (IATA code KUU) is at Bhuntar town, situated on NH21 at the confluence of the Parvati and Beas rivers (latitude 31.8763 N and longitude 77.1541 E), about south of Kullu town. The airport is also known as Kullu Manali airport and has a runway more than a kilometre long. Indian Airlines and some private airlines have regular flights to the airport. Himalayan Bulls in collaboration with Deccan Charters started flights on Kullu Chandigarh Kullu sector beginning 2 April 2014 with 2 to 3 unscheduled flights each day in eight seater planes. The Pane Ticket usually has a very high price. Chandigarh airport is the nearest large airport.
Жол
Кулуға Делиден NH1 ұлттық тас жолы арқылы Чандигархқа дейін, ал одан кейін Биласпур, Сундарнагар және Манди қалаларынан өтетін NH21 ұлттық тас жолы арқылы жетуге болады. Делиден Чандигархқа автобуспен қашықтық – [қашықтық енгізіңіз] км, ал Чандигархтан Кулуға – [қашықтық енгізіңіз] км. Осылайша, Делиден Кулуға дейінгі жалпы қашықтық шамамен [қашықтық енгізіңіз] км. Бұл саяхатқа шамамен 12 сағат уақыт кетеді.
Kullu can be reached from Delhi by national highway NH 1 up to Chandigarh and from there by national highway NH21 that passes through Bilaspur, Sundernagar and Mandi towns. The road distance from Delhi to Chandigarh by bus is and from Chandigarh to Kullu is ; the total distance from Delhi to Kullu thus is about It's almost a 12 hours journey.
Темір жолдар
Күллуде әзірге теміржол жолдары жоқ. Бірақ үкімет теміржол құрылысы үшін жерді зерттеді. Дегенмен, бұл біраз уақытты алуы мүмкін.
Kullu doesn't have any Railtracks until now. But Government has surveyed the land for railway construction. It may take some time though.
Экономика
Құлы ауданындағы экономика тарауын қараңыз.
See Economy section in Kullu district.
Туризм
Кулудағы қызықты орындар, фестивальдер және ашық ауадағы спорт түрлері туралы ақпаратты Кулу ауданының "Тамаша орындар" бөлімінен қараңыз.
For places of interest, festivals, and outdoor sports in Kullu, see Attractions section in Kullu district.