Кіріспе

Жақын орналасқан тізе жойғыш бұлшық, тізе буынын түзететін бұлшық.

Вастус медиалис (ішкі жақ бұлшық немесе тамшы тәрізді бұлшық) - жақын орналасқан тізе жойғыш бұлшық, тізе буынын түзететін бұлшық. Вастус медиалис - төртбас бұлшық еттер тобының бір бөлігі.

Құрылымы

Vastus medialis – бұл жамбастың алдыңғы бөлігінде орналасқан бұлшықет, және төртбас бұлшықетті құрайтын төрт бұлшықеттің бірі. Қалғандары – vastus lateralis, vastus intermedius және rectus femoris. Vastus medialis бұлшықетінің басталуы бүйір сүйегіндегі жалғасқан сызықтан, яғни бүйір сүйегінің интертрохантерлік сызығының алдыңғы және ортаңғы бөлігінен (антеромедиалдық) басталады. Ол төмен және артқа қарай (постероинфериорлық) пектинальды сызық бойымен жалғасады, содан кейін аспа сызығының ішкі (медиалдық) жиегі бойымен және бүйір сүйегінің медиалдық супракондилярлық сызығына дейін төмендейді. Талшықтары төртбас бұлшықетінің ішкі (медиалдық) бөлігіне және жамбас қапағының ішкі (медиалдық) жиегіне жиналады. Vastus medialis бұлшықетінің екі талшықтық топқа бөлінетіні жөнінде болжам бар: төртбас бұлшықетінің бағытымен бірге тік және ұзын талшықтар тобы – vastus medialis longus; және қысқарақ және көлбеу бағытталған талшықтар тобы – vastus medialis obliquus. Аталған гипотезаны нақты растайтын немесе жоққа шығаратын жеткілікті дәлелдер әзірге табылмаған.

Тізе ауыруы

Тізедегі ауырсыну негізінен квадрицепс бұлшық еттерінің әлсіздігімен немесе шаршауымен байланысты, әсіресе Vastus medialis obliquus (VMO) бұлшық еттерінде. Шаршауға көптеген түрлі механизмдер себеп болатыны белгілі, олар бұлшық еттердегі метаболиттердің жинақталуынан бастап, моторлық қабықтағы жеткіліксіз моторлық команданың пайда болуына дейін. Vastus medialis бұлшығының ерекшеліктері, оның ішкі кірісу бұрышы тізе буынының ауырсынуымен (patellofemoral pain syndrome) байланысты. Алайда, бұл синдром күрделі және себеп-салдарлық байланыстың нақты дәлелі әлі жарияланбаған. VMO-ның дұрыс жұмыс істемеуі және шаршауы жамбас шеңберінің бұзылуына және оны қоршаған тіндерге зақым келтіруге алып келеді, бұл тізеге артық күш түсіреді және көбінесе жамбас-феморлық ауырсыну синдромы, алдыңғы крест тәрізді байланыстың жыртылуы, хондромалация және тендинит сияқты жарақаттарға әкеледі. Электромиографияны қолдану арқылы зерттеушілер VMO скелеттік бұлшық еттерінің электрлік белсенділігін бағалай және тіркей алады, биомеханиканы талдап, кез келген мүмкін аномалияларды, әлсіздікті немесе шаршауды анықтайды. Электромиография арқылы VMO бұлшық еттерінің белсенділігін талдау, дұрыс оңалту жоспарларын және мақсаттарын белгілеуге мүмкіндік береді, бұл бұрын анықталған аномалияны түзету ғана емес, ертерек тексерілген жағдайда мұндай жарақаттардың алдын алуға да көмектеседі. Жарақаттардың алдын алу және тізе буынының басқа құрылымдарына жоспарланбаған стресс тудырмайтын, асимметрияға әкелмейтін және адамды жарақатқа бейімдейтін вальгус күштерінің болмауын қамтамасыз ету үшін дұрыс жаттығу техникаларын үйрету өте маңызды.