Кіріспе

Карваджоның суреті

«Бақыт айтушы» – итальяндық барокко суретшісі Микеланджело Мериси да Караваджоның суреті. Оның екі нұсқасы бар, екеуі де Караваджоға тиесілі. Біріншісі шамамен 1594 жылы (қазір Римдегі Капитолий мұражайында), екіншісі шамамен 1595 жылы (Париждегі Лувр мұражайында) салынған. Екі жағдайда да көрсетілген жылдар туралы пікірлер әртүрлі.

Мақсаты

Суретте әшекейлі киінген бала (екінші нұсқада модель Каравагжионың серігі, сицилиялық суретші Марио Миннити деп есептеледі) бейнеленген, оның алақанын рома халқының қызы баяп жатыр. Бала оның бетіне қарайып, қуанышпен көрінеді, ал ол да оның көзіне көз тікпей қарайды. Суретті жақыннан қарап көрсеңіз, жас жігіт байқамаған нәрсені көресіз: қыз оның қолын лағамдап сипап, сақинасын шешіп алып жатыр.

Екінші нұсқа

1594 жылғы «Бақыт айтушы» жас суретшілер мен Римнің авангард жинаушыларының арасында үлкен қызығушылық тудырды, бірақ Манчинидің сөзіне сенсек, Караваджоның кедейлігі оны сегіз скудиге сатуға мәжбүр еткен. Ол бай банкир және маркиз Винсенте Джустинианидің коллекциясына қосылды, ол суретшінің маңызды меценаты болды. 1595 жылы Джустинианидің досы, кардинал Франческо Мария Дель Монте «Карт ойнаушылар» туындысын сатып алды, сондай-ақ сол жылы Караваджо кардиналдың үйіне қоныстанды. Дель Монте үшін Караваджо «Бақыт айтушының» екінші нұсқасын жазды, ол Джустинианидің картинасынан көшірілген, бірақ бірқатар өзгерістер енгізілген. 1594 жылғы нұсқадағы ерекшеленбейтін фон, жартылай тартылған перде мен терезе жақтауының көлеңкелерімен бөлген нақты қабырғаға айналды, ал фигуралар кеңістікті толығымен иеленіп, оны үш өлшемде анықтайды. Жарық күштірек, ал ұлдың дублеті мен қыздың жеңінің текстурасы әлдеқайда жақсы бейнеленген. Алданып қалған адам балағаттанушырақ, көбірек әлсіз көрінеді, ал қыз оған күдікпен қарамайды, оған жақындап, жағдайды өз бақылауына алады.

Жанр

"Бақыт айтушы" – Караваджоның 1594 жылы салған екі танымал жанрлық суретінің бірі, екіншісі – Cardsharps. Бұл сурет екеуінің ертерек салынғаны деп саналады және суретші Джузеппе Чезаридің шеберханасынан жақында шығып, дилер Константино арқылы өз суреттерін сатумен айналысқан кезеңде жасалған. Суреттің тақырыбы жаңа емес еді. Жорджо Вазари өзінің "Суретшілердің өмірінен" атты еңбегінде Франциабиджоның шәкірттерінің бірі, оның інісі Агноло, "бір әйелдің бағын өте әдемі түрде болжайтын цыған әйелді бейнелейтін" парфюмерия дүкені үшін табель жасағанын айтады.