Кіріспе
Италия Корольдік әскери-теңіз флотының ауыр крейсері
Триесте – Италия Корольдік әскери-теңіз флоты үшін салынған екі ауыр крейсердің екіншісі. Кеме 1925 жылдың маусымында салына бастап, 1926 жылдың қазанында суға түсіріліп, 1928 жылдың желтоқсанында қолданысқа берілді. Триесте өте жеңіл брондалған, тек қалың броньды белдеумен қамтылған, бірақ жоғары жылдамдыққа және сегіз зеңбірекпен жабдықталған күшті артиллериялық қаруға ие болды. Вашингтон теңіз келісімінің шектеулеріне сәйкес салынғанымен, екі крейсер де келісімде белгіленген ауырлық лимитінен асып кетті. Кеме 1930 жылдарды Жерорта теңізінде оқу сапарларын жасаумен, шетелдік делегациялар үшін өткізілген теңіз парадтарына қатысумен және Крейсер дивизиясының флагманы ретінде қызмет етумен өткізді. Сондай-ақ, ол 1938 жылы Испания азамат соғысына қатысу үшін Испанияға жіберілген итальяндық еріктілерді Италияға қайтаруға көмектесті. Кеме Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1940 жылдың қарашасындағы Спартивенто және 1941 жылдың наурызындағы Матапан шайқастарының ішінде, белсенді түрде қолданылды. Триест Солтүстік Африкадағы итальяндық күштерді жабдықтау үшін конвойларды сүйемелдеуге де жұмылдырылды; 1941 жылдың қарашасындағы мұндай операциялардың бірінде британдық теңіз асты қайығымен торпедаланды. 1943 жылдың 10 сәуірінде кеме Сардиниядағы Ла-Маддалена портында тоқтағанда, американдық ауыр бомбалаушыларының шабуылынан батып кетті. Оның үстін кесіп алып, 1950 жылы қайтадан суға шығарды. 1952 жылы Испания теңіз күштері кеме корпусын сатып алып, оны жеңіл ұшақ тасушыға айналдыруды жоспарлады, бірақ жобаның қымбаттылығына байланысты ол іске аспады. Соңында 1959 жылға дейін бөлшектелді.
Дизайн
Триест кемесінің жалпы ұзындығы , ені және су айырығы болды. Толық жүктемеде ол су ығысуы көрсетті, бірақ оның су ығысуы Вашингтон теңіз келісімінде белгіленген шектеулер шегінде болды. Кеменің үстін құрамына алдыңғы жағында үлкен бақылау мұнарасы және артқы жағында кішірек, қосымша бақылау орны кірді. Ол триподты екі бағанаға ие болды, біреуі бақылау мұнарасының артында, екіншісі одан да артта орналасқан. Оның экипажы 723 офицер мен сарбаздан тұрды, бірақ соғыс кезінде бұл сан 781-ге дейін өсті. Бұл жылдамдыққа өте жеңіл жүктемеде ғана қол жеткізілуі мүмкін, ал қызметте оның практикалық ең жоғары жылдамдығы тек болды. Кеменің круиздік қашықтығы жылдамдықта болды. Триесттің қосымша артиллериясы оның қызмет ету кезеңінде бірнеше рет қайта қарастырылды. 100 мм-лік зеңбіректер сол калибрдің жаңа Mod 31 үлгілерімен ауыстырылды. 1937–1938 жылдары екі артқы 100 мм-лік зеңбірек, сондай-ақ барлық төрт 12,7 мм-лік пулемет алынып тасталды; олардың орнына сегіз 54 калибрлі Breda M1932 зеңбірегі және сегіз Breda M1931 пулеметі, барлығы жұп орналасқанда орнатылды. 1943 жылы кемеге 8 65 калибрлі Breda M1940 зеңбірегі бір тұғырлы орналасқанда қосылды. Кеме ортасынан қалыңдығы бар қарулы белбеумен қорғалды, ал оның қақпақтары екі шетінде қалыңдыққа ие болды. Кеменің броньдық палубасы кеменің орталық бөлігінде қалыңдыққа ие болды және екі шетінде қалыңдыққа дейін төмендетілді. Зеңбірек мұнараларының беттері қалыңдыққа ие болды, ал олардың тіреуші барбеттері қалыңдыққа ие болды. Бақылау мұнарасының қабырғалары 100 мм қалыңдыққа ие болды. 18 маусымда Триест уақытша Трентоны дивизияның флагманы ретінде алмастырды. Муссолини 1937 жылдың 10-12 наурызы аралығында Италияның Ливиясына қысқа сапар жасады, және Триест оны сүйемелдеген кемелердің бірі болды. 7 маусымда ол неміс фельдмаршалы Вернер фон Бломбергтің сапары кезінде өткен әскери-теңіз парадына қатысты. 15 ақпанда кеме 2-ші эскадрильяның флагманы болды. 5 мамырда Неаполь шығанағында тағы бір әскери-теңіз парады өтті, бұл жолы неміс диктаторы Адольф Гитлердің мемлекеттік сапары үшін. 12 қазанда Триест 10-шы эсминец эскадрильясымен бірге Мессинадан Испанияның Кадис қаласына қарай жүзіп кетті. Онда олар 15 қазанда төрт итальяндық сауда кемесімен кездесті, олар Испаниядағы азамат соғысы кезінде генерал Франсиско Франконың ұлтшыл күштерін қолдауға жіберілген Corpo Truppe Volontarie (Ерікті әскерлер корпусы) құрамының 10 000 мүшесін алып шықты. Конвой Кадистен 16 қазанда шығып, 20-сы күні Неапольге оралды. 17 мамырда Триест флоттың тағы бір парадына қатысты, бұл жолы Югославияның принці Пауль Италияға сапары кезінде. 5-19 маусым аралығында Триест флотының қалған бөлігімен Ливорнода 10 маусымда алғаш рет Әскери-теңіз күнін тойлады. Қазаннан желтоқсанға дейін кеме күрделі жөндеуден өтті, оның құрамына қару-жараққа өзгерістер енгізу және түтікшелерді орнату кірді. Келесі күні таңертең Болзанодан келген барлаушы ұшақ британдық эскадрильяны анықтады. 12:00-ден кейін итальяндық барлау есептері итальяндық флот командирін, вице-адмирал Иниго Кампиониді британдық флоттың күші туралы хабардар етті, сондықтан ол өз кемелеріне жұмыстан шығуға бұйрық берді. Осы уақытқа дейін Триест және басқа ауыр крейсерлер британдық әріптестерімен Спартивенто түбегі шайқасында ұрысқа кірісіп, крейсерге екі рет соққы берді, екіншісі Триестке немесе Трентоға тиесілі болды. Соғыс крейсері араласып, Триестке екі рет тез соққы берді, бірақ соққы тек жарақаттар ғана келтірді. Бұл Кампиониді итальяндық "Витторио Венето" линкорін ұстауға мәжбүр етті, бұл өз кезегінде британдық крейсерлерді іс-қимылды тоқтатуға мәжбүр етті, бұл екі жаққа да өзара іс-қимылдан бас тартуға мүмкіндік берді. 9 ақпанда Триест 2-ші эскадрильяның қалған бөлігімен бірге Генуяны бомбалағаннан кейін H күшін іздеуге шықты; итальяндықтар сәттіліксіз портқа оралды. 12-13 наурызда Триест Солтүстік Африкаға жылдам конвойды сүйемелдеді. 28-і күні 06:55-те Витторио Венето ұшырған IMAM Ro.43 флотепланы британдық крейсерлік эскадрильяны анықтады, ал 07:55-те Триест пен 3-ші дивизия көзге көрінетін қашықтықта болды. Он жеті минуттан кейін итальяндық крейсерлер Матапан түбегі шайқасының бірінші кезеңін бастау үшін , қашықтығынан атыс ашты. Келесі қырық минут ішінде Триест 132 бронебойлы снарядты атып жіберді, бірақ оның диапазондарының қиындықтары және іс-қимылдың шектен тыс қашықтығы оған маңызды соққылар алуға жол бермеді. 08:55-те итальяндық флоттың қолбасшысы вице-адмирал Анджело Ячино Сансонеттиге британдық крейсерлермен әрекетті тоқтатып, солтүстік-батысқа бұрылуға нұсқау берді, британдық кемелерді Витторио Венетоға қарай тартуға. Сағат 11:00-ге дейін Витторио Венето атыс бастауға жеткілікті қашықтықты жақындатты, бұл Сансонеттиді үш крейсерін кері бұрып, шайқасқа қосуға итерді. 6 дюймдік зеңбіректермен жабдықталған британдық крейсерлер итальяндық ауыр крейсерлермен де, Витторио Венетомен де теңесе алмады, және олар тез арада бағыттарын өзгертті. Екі тарап та маневр жасап жатқанда, Криеттен британдық торпедалық бомбалаушылар тобы келді және Триесті және оның дивизиясының қалған бөлігіне сәттіліксіз шабуыл жасады. Әскери-теңіз күштерінен келген шабуылдар Ячиноны әрекеттен бас тартып, 12:20-де кері шегінуге көндірді. Кейінірек күні бойы Витторио Венето мен Пола британдық ұшақтармен торпедаланды, соңғысы қозғалмай қалды. Триест, Тренто және Болзано да ұшақтармен шабуылға ұшырады, бірақ олар зардапсыз құтылды. Триест келесі күні сағат 15:30-да зардап шеккен Витторио Венетомен бірге Тарантоға жетті. Осы уақыт аралығында Пола және екі басқа Zara класты крейсерлері 28-і күні түнде британдық линкорлармен болған шайқаста жойылды. Триест 21 қарашада жеңіл крейсер итальяндық крейсер Luigi di Savoia Duca degli Abruzzi компаниясында Ливияға тағы бір конвойды сүйемелдеді. Кешкісін конвой суасты қайықтары мен ұшақтардың бірлескен шабуылына ұшырады; 23:12-де Триест суасты қайығымен торпедаланды, ал Duca degli Abruzzi ұшақтармен шабуылға ұшырады. Екі зардап шеккен кеме крейсер итальяндық крейсер Giuseppe Garibaldi және эсминец итальяндық эсминец Bersagliere сүйемелдемесімен келесі күні таңғы сағат 08:00 шамасында Мессинаға оралды. Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін Триест Болзано мен Горицияға қосылды—флоттағы жалғыз қалған ауыр крейсерлер—жаңадан құрылған 3-ші дивизияда. Кемелер 12 тамызда британдық конвойды ұстауға тырысты, бірақ операция тоқтатылғаннан кейін кері бұрылғанда, Болзано мен эсминецтердің бірі британдық суасты қайығымен торпедаланды.
Triestes secondary battery was revised several times during her career. The 100 mm guns were replaced with newer Mod 31 versions of the same caliber. In 1937–1938, the two aft most 100 mm guns were removed, along with all four 12.7 mm machine guns; eight 54 cal. Breda M1932 guns and eight Breda M1931 machine guns, all in twin mounts, were installed in their place. In 1943, the ship received eight 65 cal. Breda M1940 guns in single mounts. She was protected with an armor belt that was thick amidships with armored bulkheads thick on either end. Her armor deck was thick in the central portion of the ship and reduced to at either end. The gun turrets had thick plating on the faces and the supporting barbettes they sat in were thick. The main conning tower had 100 mm thick sides. On 18 June 1935, Trieste temporarily relieved Trento as the divisional flagship. Mussolini took a short tour of Italian Libya from 10 to 12 March 1937, and Trieste was among the vessels to escort him. On 7 June, she took part in a major naval review held during the visit of German Field Marshal Werner von Blomberg. The ship became the 2nd Squadron flagship on 15 February 1938. On 5 May, another naval review was held in the Gulf of Naples, this time for the state visit of German dictator Adolf Hitler. On 12 October 1938, Trieste steamed out of Messina with the 10th Destroyer Squadron, bound for Cadiz, Spain. There, they met four Italian merchant ships on 15 October, which embarked 10,000 members of the Corpo Truppe Volontarie (Corps of Volunteer Troops) that had been sent to support General Francisco Franco's Nationalist forces during the Spanish Civil War. The convoy left Cadiz on 16 October and arrived back in Naples on the 20th. On 17 May 1939, Trieste took part in another fleet review, this one for Prince Paul of Yugoslavia during his visit to Italy. From 5 to 19 June, Trieste joined the rest of the fleet in Livorno for the first celebration of Navy Day on 10 June. From October to December, the ship underwent a major refit, which included modifications to her armament and the installation of funnel caps. The following morning, a reconnaissance floatplane from Bolzano located the British squadron. Shortly after 12:00, Italian reconnaissance reports informed the Italian fleet commander, Vice Admiral Inigo Campioni of the strength of the British fleet, and so he ordered his ships to disengage. By this time, Trieste and the other heavy cruisers had already begun engaging their British counterparts in the Battle of Cape Spartivento, and had scored two hits on the cruiser , the second of which is credited to either Trieste or Trento. The battlecruiser intervened, and quickly straddled Trieste twice, though the salvo inflicted only splinter damage. This compelled Campioni to commit the battleship Italian battleship Vittorio Veneto, which in turn forced the British cruisers to break off the action, allowing both sides to disengage. On 9 February 1941, Trieste sortied with the rest of the 2nd Squadron to search for Force H after the latter had shelled Genoa; the Italians returned to port without success. On 12–13 March, Trieste escorted a fast convoy to North Africa. At 06:55 on the 28th, an IMAM Ro.43 floatplane launched by Vittorio Veneto located a British cruiser squadron, and by 07:55, Trieste and the 3rd Division had come within visual range. Seventeen minutes later, the Italian cruisers opened fire from a range of , initiating the first phase of the Battle of Cape Matapan; in the span of the next forty minutes, Trieste fired a total of 132 armor piercing shells, though trouble with her rangefinders and the extreme range of the action prevented her from scoring any significant hits. At 08:55, the Italian fleet commander, Vice Admiral Angelo Iachino instructed Sansonetti to break off the action with the British cruisers and turn northwest, to lure the British vessels into range for Vittorio Veneto. By about 11:00, Vittorio Veneto had closed the distance enough to open fire, prompting Sansonetti to turn his three cruisers back to join the fight. The 6 inch gun armed British cruisers were outmatched both by the Italian heavy cruisers and Vittorio Veneto, and they quickly reversed course. While the two sides were still maneuvering, a group of British torpedo bombers from Crete arrived and unsuccessfully attacked Trieste and the rest of her division shortly after 12:00. Further attacks from the aircraft carrier convinced Iachino to break off the action and withdraw at 12:20. Later in the day, Vittorio Veneto and Pola were torpedoed by British aircraft, the latter left immobilized. Trieste, Trento, and Bolzano were also attacked by aircraft, but they escaped without damage. Trieste reached Taranto in company with the damaged Vittorio Veneto at 15:30 the following day. in the meantime, Pola and two other Zara class cruisers were destroyed in the night action with British battleships late on the 28th. Trieste escorted another convoy to Libya on 21 November in company with the light cruiser Italian cruiser Luigi di Savoia Duca degli Abruzzi. Late that evening, the convoy came under a combined submarine and aircraft attack; at 23:12, Trieste was torpedoed by the submarine , and a torpedo bomber hit Duca degli Abruzzi shortly thereafter. The two damaged vessels were escorted back to Messina by the cruiser Italian cruiser Giuseppe Garibaldi and the destroyer Italian destroyer Bersagliere, arriving at around 08:00 the next morning. After repairs were completed, Trieste joined Bolzano and Gorizia—the only other surviving heavy cruisers in the fleet—in the reorganized 3rd Division. The ships sortied with eight destroyers on 12 August 1942 to try to intercept a British convoy; while turning back after the operation was cancelled, Bolzano and one of the destroyers were torpedoed by a British submarine.
Тағдыр
1943 жылдың 10 сәуірінде Сардиниядағы Ла-Маддаленада тұрып, «Триест» кемесіне АҚШ Әскери-әуе күштерінің B-24 Liberator ауыр бомбалаушылары шабуыл жасады. Ол 13:45-те бірнеше рет зақымданып, 16:13-те оң жағына қарай аударылып, шалқая суға батты. Кеме 1946 жылдың 18 қазанына дейін әскери-теңіз тізілімінде тіркелген күйде болды. 1950 жылы кемені құтқару жұмыстары басталды, бастапқыда кеменің үстін алып тастау жүргізілді. Содан кейін кеме корпусы су өткізбейтін етіп жабдықталды, қайтадан суға көтерілді, әлі де аударылған күйінде Ла Специяға сүйретілді. Мұнда кеме түзеліп, тексеру кезінде кеме құрылысшылары жанар-жағар майдың қозғалтқыш бөлімшелеріне сіңіп, механизмдерді сақтап қалғанын анықтады. Испания Әскери-теңіз күштері корпус сатып алып, 1952 жылы «Триестті» жеңіл авианосецке айналдыру үшін Картахенаға, содан кейін Феррольға сүйретті. Жобаның құны тым қымбатқа барып, 1956 жылы испандықтар кемені металл тескілеріне сатты; кеме 1959 жылға дейін бөлшектелді.