Иосиф Волоцкий: Қазақстан тарихындағы орыс дін және саясат қайраткері
Joseph Volotsky
Иосиф Волоцкий: Православный святой, теолог и защитник монастырских земель. Поддержка царской власти и строгий устав – ключевые аспекты его жизни и учения.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иосиф Волоцкий (Ио́сиф Во́лоцкий) – сонымен қатар Волоколамск Иосифі (Ио́сиф Во́локоламский) деп те белгілі, дүниелік аты Иван Санин (Ива́н Са́нин) (1439 немесе 1440 – 9 қыркүйек, 1515) – көрнекті орыс дінтанушысы және патшалық автократияның ерте жақтаушысы, монастырь жер иелігін қорғаған партияны жетектеген. Орыс православие шіркеуі оны қасиетті деп есептейді (оның ең белгілі қарсыласы Соралық Нилуспен бірге); оның естелігі 9 қыркүйек және 18 қазанда (Юлиан күнтізбесі бойынша) тойланады.
Joseph Volotsky — also known as Joseph of Volotsk or Joseph of Volokolamsk (Ио́сиф Во́лоцкий); secular name Ivan Sanin (Ива́н Са́нин) (1439 or 1440 – September 9, 1515) — was a prominent Russian theologian and early proponent of tsarist autocracy, who led the party defending monastic landownership. The Russian Orthodox Church considers him a saint (along with his most notable opponent, Nilus of Sora); his memory is celebrated on 9 September and 18 October (dates in the Julian Calendar).
Өмірбаян
Иосиф Волоцкий бай жер иесі (вотчинник) отбасынан шыққан. Оның меншігі – Мәскеу облысының Волоколамск княздығындағы Язвище ауылы. Ол жергілікті монастырда оқу мен жазуды үйреніп, содан кейін 1459 жылы Боровск монастырында соқпақ киді. Оның абысы, Боровск Пафнутийі қайтыс болғаннан кейін, Иосиф Волоцкий оның орнын басып, қатаң монахтық уставты енгізуге тырысты. Бірақ монахтар оның идеясын қабылдамады, сондықтан ол монастырды мүлдем тастап кетті. Бірнеше монастырда тұрғаннан кейін, Иосиф олардың босқындық әдеп-құлықтарына көңілі тоймады және 1479 жылы Волоколамск маңында өзінің монастырын құрды, ол Иосиф Волоколамск монастыры деп аталды. Иосифтің уставы монахтың басты қасиеті – аббатқа толық бағыну деп белгілеген. Монастырьдағы өмірдің барлық жағы реттелген және бақыланатын. Бастапқыда Иосиф Волоцкий Волоколамск апанаж княздарымен (ІІІ Иванның бауырлары) байланыста болды және жергілікті рухани және дүниелік феодалдардың ұлы князь билігіне қарсы тұру құқығын қорғады. Кейіннен ол оппозициямен байланысын үзіп, 1507 жылы Иосиф Волоколамск монастырын Василий ІІІ-нің қамқорлығына беру арқылы осы одақты нығайтып, ұлы князь жағына шықты.
Joseph Volotsky came from a family of a wealthy landowner (a votchinnik) whose property consisted of the Yazvishche village in the Principaity of Volokolamsk, Moscow Oblast. He learned to read and write at the local monastery and then took the tonsure at the Borovsk Monastery in 1459. Upon the death of its abbot, St. Paphnutius of Borovsk, Joseph Volotsky took his place and attempted to introduce a strict monastic charter. The monks, however, rebuffed his idea, and he had to leave the monastery for good. After having lived in a few other monasteries, Joseph became disappointed with their lax morals and founded his own cloister in 1479 near Volokolamsk, which would become known as the Joseph Volokolamsk Monastery. Joseph's charter prescribed a monk's chief virtue as absolute obedience to his abbot. All aspects of a monk's life at the monastery were regulated and controlled. Initially, Joseph Volotsky was connected with the appanage princes of Volokolamsk (brothers of Ivan III) and defended the right of local ecclesiastical and secular feudatories to oppose the authority of the grand prince. Later in his life he severed his relations with the opposition and took the side of the grand prince, sealing this alliance by transferring Joseph Volokolamsk Monastery to the patronage of Vasili III in 1507.
Иесіздермен күрес
1503 жылғы шіркеу соборы кезінде Иосиф Волоцкий және оның жақтастары (иосифиттер) nestiazhateli, яғни иеленуші еместердің (монастырь жер иелігіне қарсы болғандардың) ұсынған монастырь жер иелігін жою жобасын күштен тоқтатуға қол жеткізді. Бұл nestiazhateli Соралық Нилус және Васян Патрикеев басқаратын, Трансволган ақсақалдары деп аталды. Иосиф Волоцкий nestiazhateli-ге бірнеше хат жолдады, онда монастырь жер иелігінің заңдылығын дәлелдеуге және шіркеулердің әсем безендірілуін ақтауға тырысты. Нәтижесінде, Иосиф Волоцкий жеңіске жетті және монастырлар өздерінің жерлерін сақтап қалды.
During the Church Sobor of 1503, Joseph Volotsky and his supporters (Josephites) managed to scrap the project of elimination of monastic landownership, proposed by the nestiazhateli, or non possessors (those who opposed monastic landownership), in the persons of the so called Transvolgan elders led by Nilus of Sora and Vassian Patrikeyev. Joseph Volotsky addressed a number of epistles to the nestiazhateli, in which he tried to prove the legality of monastic landownership and to justify the rich décor of churches. Eventually, Joseph Volotsky gained the upper hand and the monasteries preserved their landholdings.
Патша билігі туралы түсініктер
Билікке ие болған партияның жеңісі, Жозефтің Ресейдің ұлы князьдерінің беделін арттыруға жасаған тырыстарымен бірге жүрді. Олар енді жиі патшалар деп атала бастады және Византияның жалпы империялық титулына ие болды. Иосиф Волоцкий ерте византиялық шіркеу қайраткері Агапеттің «патша мәні жағынан адам, бірақ оның билігі – Құдайдың билігі» деген формуласын қайталады және ол Жердегі Құдайдың өкілі екенін айтты. Алайда, Иосифтің пікірінше, патшаның басты міндеті христиан шіркеуінің әл-ауқатын қамтамасыз ету болғандықтан, ол шіркеу ережелері мен моральдық міндеттемелерді сақтағанда ғана заңды болады.
The triumph of the possessor party went hand in hand with Joseph's efforts to bolster the position of Russia's grand princes, who were now increasingly referred to as tsars, succeeding to the title of universal emperors of Byzantium. Joseph Volotsky restated the formula of an early Byzantine ecclesiastical writer Agapetus that the tsar was a "man in essence, but his power is that of God" and that he was God's deputy on Earth. According to Joseph, however, since the main duty of the tsar is to care for the well being of the Christian Church, he is legitimate only as long as he adheres to Church rules and moral obligations.
Ерестермен күрес
Иосиф Волоцкий сол кезде Ресейде таралып жатқан еретикалық сектаның ("иудаизмділер") қатал қарсыласы болғандығы белгілі. 1504 жылы шіркеу соборында ол барлық еретиктерді мемлекет тарапынан жазалауды талап етті. Ол өзінің "Ағартушы" (Просветитель) деп аталатын, 16 тараудан тұратын маңызды еңбегінде, еретиктерді қудалауға және адамдарды олардың өкінішінің шындығына сенбеуге көндіру үшін "жаңа ілімнің" бұрыс екенін дәлелдеуге тырысты. Рим-Византияның ересиархтарға қатысты тәжірибесінен және Доминиканның Испания мен Португалиядағы қуғын-сүргінінен шабыт алып, ол еретиктерге қарсы азаматтық инквизицияны ұсынды және оларды түрмеге қамау мен жазалауды қолдады. Елді мекендердің монастырь иелігіне қатысты даулар сияқты, осы мәселеде Иосиф Волоцкийге Сараның әулие Нилі қарсы болды. Иосифтің қасиеттілігі 1579 жылы жергілікті және 1591 жылы ұлттық канонизациядан кейін Ресей Православ шіркеуі тарапынан ресми түрде қабылданды.
Joseph Volotsky is also known to have been a staunch opponent of the heretical sect which was spreading in Russia at that time ("Judaizers"). During the Church Sobor of 1504, he demanded that all heretics be executed by the state. In his major work, called The Enlightener (Просветитель), which consisted of 16 chapters, he tried to prove the wrongfulness of the "new teaching" in order to be able to prosecute the heretics and convince people not to believe in the sincerity of their repentance. Taking inspiration from the Roman Byzantine treatment of heresiarchs and the Dominican led persecutions in Spain and Portugal, he called for a civil inquisition against heretics and championed their imprisonment and execution. As with the controversy over monastic ownership of estates, Joseph Volotsky was opposed in this matter by Saint Nilus of Sora. Joseph's sainthood was officially accepted by the Russian Orthodox Church following his local canonization in 1579 and national canonization in 1591.