Кіріспе

Құс түрлері

Ұялшақ альбатрос (Thalassarche cauta, бұрын Diomedea cauta), сондай-ақ ұялшақ моллимоук деп те белгілі, Үнді мұхитының оңтүстігіндегі Тасмания жағалауындағы үш шалқақ аралда көбейетін орташа өлшемді альбатрос. Оның өмір сүру ұзақтығы шамамен 60 жылды құрайды және Оңтүстік Африка мен АҚШ-тың Тынық мұхиты жағалауында кездеседі. 2020 жылдың маусым айына дейін, бұл түр Австралияда "Қауіпті жағдайда" деп тізілген; 15 000 ұялшақ альбатрос жұбы қалған деп есептеледі. Бұл – Австралияның эндемик альбатросы. Кейбір мамандар бұл түрді ақ бас кигізген альбатрос деп атайды, бірақ бұл атау көбінесе Thalassarche cauta steadi-ге қолданылады.

Таксономия

Бұл моллимавк бұрын Салвин альбатросы, *Thalassarche salvini*, және Чатем альбатросы, *Thalassarche eremita* сияқты бір түр деп есептелген, бірақ шамамен 2004 жылы олар бөлінді. 1998 жылы Робертсон мен Нанн ақ бас кигізген альбатросты, *Thalassarche steadi* қоса, төртке бөлуді ұсынды. Үштік бөлінуді 2004 жылы Брук, 2006 жылы ACAP, 2008 жылы SACC және 2000 жылға дейін BirdLife International қабылдады. Джеймс Клементс үштік бөлінуге соңғы қарсылас болды, бірақ кейін ол да қабылдады. Төртінші бөліну, *steadi*, тек 2006 жылы ACAP ұйымымен қабылданды.

Моллимавктер альбатростар тұқымдастығына, *Diomedeidae* жатады, олар *Procellariiformes* отрядымен шұбар құстар, фулмарлар, дауыл құстар және суға батып жүзуші құстармен ортақ. *Procellariiformes* құстарында белгілі бір ерекшеліктер бар. Олардың мұрын жолдары жоғарғы өсірге жалғасқан, норикорн деп аталатын жерлері болады (дегенмен альбатростардың мұрын тесіктері өсірдің бүйірінде орналасқан). Сондай-ақ, олардың өсірлері жетіден тоғызға дейін мүйізді табақшаларға бөлінгендіктен ерекшеленеді. Олар балауыз эфирлері мен триглицеридтерден тұратын асқазан майын өндіреді, ол провентрикулда сақталады. Бұл май жыртқыштардан қорғануға, сондай-ақ ұзын қанатты ұшу кезінде балалар мен ересектер үшін энергияға толы тағам ретінде қолданылады. Олардың мұрын жолының үстінде тұз безі орналасқан, ол көп мөлшерде теңіз суын ішудің нәтижесінде денесінен тұзды кетіруге көмектеседі. Бұл без мұрынан жоғары концентрациялы тұзды ерітінді шығарады. Австралияда бұл құс кейбір заңнамалар мен деректер базаларында *Diomedea cauta*, *Diomedea cauta cauta* немесе *Thalassarche cauta cauta* деп көрсетіле береді.

Сипаттама

Ұялшақ альбатростың орташа ұзындығы, қанаттарының ені және салмағы болады. Салвин альбатросы сияқты дене мөлшері жақын туысымен бірге, бұл түр моллимауктардың немесе кіші альбатростардың ішіндегі ең ірісі саналады. Бұл қара, ақ және күлгін сұр түсті құс, қанат астының алдыңғы жиегінде ерекше қара саусақ белгісі бар. Ересек құстардың маңдайы мен басы ақ, ал төменгі жағында қара қабау және ақшыл сұр беті болады. Оның үстіңгі қанаты, құйрығы және арқасы күлгін-қара, ал қалған бөлігі ақ. Мұрын-қанаты сұр-сары, оның үстіңгі бөлігі сары, ұшы да сары түсті. Оның өмір сүру ұзақтығы шамамен 60 жылды құрайды.

Көбею

Ұялшақ альбатрос тасты аралдарда көбейеді және топырақ, шөп және тамырлардан үйме-үйме ұя салады. Олар қыркүйектің екінші жартысында бір жұмыртқа туады. Альбатрос аралы, Педра Бранка және Мьюстоун – олардың мекендейтін жерлері. Бұл Австралияға ендемік альбатрос түрінің жалғыз өкілі. Кейде ол АҚШ-тың Тынық мұхитының жағалауында да кездеседі.