Кіріспе

Идрис Барзани (1944 – 31 қаңтар 1987) – Күрдстан аймағының күрд саясаткері. Ол Күрдстан облысының бұрынғы президенті Масуд Барзанидің інісі және қазіргі Күрдстан облысының президенті Нечерван Идрис Барзанидің әкесі болды. Күрдстан Демократиялық партиясы атынан көптеген дипломатиялық сапарларда болып тұрды. 1987 жылдың 31 қаңтарында жүрек талмасынан қайтыс болды. Идрис Барзани күрд саясатындағы ең белгілі саяси тұлғалардың бірі болды және өмірінің бар сағатын әкесі Мулла Мұстафа мен інісі Масуд Барзанимен бірге күрд халқының мүддесіне қызмет етуге арнады. 1975 жылы шаһ Пахлави мен Саддам Хусейн арасындағы Алжир келісімінен кейін, осы келісімнің бұзылуына соққан оқиғалардан кейін, Барзани күрд партиялары арасында бейбітшілік көшбасшысы ретінде танылды. 1980 жылдары Идрис Барзани күрдтік саяси партияларды біріктіру мақсатында күрд конгресін өткізуге бірнеше рет әрекеттенді, бірақ ерте қайтысы оған бұл міндетін аяқтауға мүмкіндік бермеді.

Ерте өмір

Идрис 1944 жылы Ирак Курдистанындағы Барзан ауылында дүниеге келді. Ол әкесі, отбасы және мыңдаған пешмергалармен бірге жаңадан құрылған Махабад Республикасына қосылу үшін Махабадқа көшіп барды, ол республика бар болғаны 11 ай ғана сауатты. Содан кейін Барзани Барзанға қайтып оралды, ал әкесі Мулла Мустафа және оның 500 ізбасары Күрд халқын қысымға алған көрші елдерге қарсы беріліп бермей, Кеңес Одағына кетті. Барзани өмірінің ерте кезеңінде Пешмергеге қосылып, 1960 жылдардағы төңкерістерде қызмет етті.

1970 жылғы Ирак-Күрд автономиялық келісімі

1970 жылдың 10 наурызында Ирак үкіметі күрдтермен Солтүстік Иракта автономиялық аймақ құру жөніндегі келісімге қол жеткізді. Ыдырыс Барзани осы келісімді дайындауда маңызды рөл атқарды, ол президент Барзанимен бірге 1970 жылдың 11 наурызында Бағдатқа барды, онда жүздеген мың ирактықтардың қуанышты қарсы алу митингісі өтті.

Жер аудару

1975 жылы бейбіт келісімнің күшін жойғаннан кейін Барзани, оның отбасы және мыңдаған күрд отбасылары Иранға қоныс аударды. Иракта Баас үкіметінен жеңіліс тапқаннан кейін ҚДП өзін қайта ұйымдастыруға тырысқанда, партия хаостық кезеңді бастан өткерді. 1979 жылы Мулла Мұстафаның қайтысынан кейін 1979 жылы ҚДП съезі өтті. Идрис Барзани ағасы, президент Барзанидің партиялық басшылығымен ҚДП-ның басты стратегияшысы болды. Ол жиі Батыста күрд халқының құқықтарын қорғау үшін лоббилік жұмыс жүргізді. Идрис Барзани 1987 жылдың 31 қаңтарында жүрек талмасынан кенеттен дүние салды және оның денесі Иран Күрдістанындағы Ошнавие қаласында жерленді. 1993 жылдың қазан айында оның денесі Ираннан Ирак Күрдістанына әкелініп, Барзанда қайта жерленді.