Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
George Dandin ou le mari confondu (Джордж Дандин немесе "Алданып қалған күйеу") – Мольер жазған француз комедиялық балет. Музыкасын Жан Батист Лулли, хореографиясын Пьер Бошамп, декорациясын және сахналық безендірілуін Карло Вигарани мен Анри де Гиссей жасаған. Балет Версаль сарайында 18 шілде 1668 жылы Людовик XIV пен шамамен 3000 қонақтың алдында тұңғыш рет көрсетілді, бұл шара сарайдың қаржы директоры Жан Батист Колбер ұйымдастырған «Le Grand divertissement royal» (Ұлы патшалық ойын-сауық) аясында Ахен шартымен бейбітшілік орнатуды тойлады. Балет пен музыкасыз комедия 9 қараша 1668 жылдан бастап Париж жұртшылығына Король сарайының театрында көрсетілді. Сарай тарихшысы Андре Фелибиен 1668 жылғы ресми брошюрада пьесаны былай сипаттады: «Пьесаның мәні – ауылдық қызға үйленген бай шаруаның әйелінен де, әсем қарындасы мен жеңінен де тек жек көруді көретіні, олар оны тек байлығы үшін күйеу баласы ретінде қабылдаған». Заманауи ғалым Роланд Рацевскис оны былай түйіндеді: «Оқиғаның ортасында [Джордж Дандиннің] қайғысы тұр – ол бай шаруа, провинциал ақсүйектердің қызы Анжеликаға үйленіп, дұрыс емес одаққа түскен, мырза және ханым де Сотенвиль [соңғысы әйел киімін киіп ойнаған]. Дандин Сотенвильдердің әлеуметтік артықшылығын мойындау және оны қорлап жүрген әйеліне қайта-қайта кешірім сұраудың қорлығын бастан өткеруге мәжбүр». Дандиннің жаңа бай адам ретіндегі сыңаржақтығы, әсіресе оның костюмі (драматург Мольер ойнаған) М. Э. Сули компаниясының инвентаризациясында былай сипатталған: «Жақсы қоңыр тафеттен жасалған шалбар мен плащ, жағасы соған сәйкес; барлығы да тігістелген және күміс түймелермен безендірілген, соған сәйкес белбеу; қызыл жібектен жасалған кішкентай дублет; үстінен кию үшін әртүрлі түстердегі және күміс тігістелген тағы бір дублет; және үлкен воротник пен аяқ киім». Бұл туралы Роджер Шартье былай деп жазды: «Бұл костюмде шаруаға тән ештеңе жоқ, ол бірден аристократиялық киімнің әдемі, мәжбүрлі, көне үлгісі ретінде танылады». (Chartier 1994, 302-бет)
George Dandin ou le mari confondu (George Dandin or The Thwarted Husband) is a French Comédie ballet in three acts by Molière, with music by Jean Baptiste Lully, choreography by Pierre Beauchamp, and architecture/staging by Carlo Vigarani and Henri de Gissey. It premiered at the Palace of Versailles, seen by Louis XIV and guests, numbering possibly to 3000 total people, on 18 July 1668, during the Le Grand divertissement royal (Grand Royal Entertainment), produced by court financier Jean Baptiste Colbert, celebrating the peace from the Treaty of Aachen. Without the ballet and music, the comedy appeared to the Paris public at the theatre of the Palais Royal beginning on 9 November 1668. Court historian André Félibien summarized the play in the official brochure (1668) this way: "The subject is that a wealthy peasant, who has married the daughter of a country gentleman, receives nothing but contempt from his wife as well as his handsome father and mother in law, who only accepted him as their son in law because of his possessions and wealth". Contemporary scholar Roland Racevskis summarized it this way: "The action centers on the woes of [George Dandin], a wealthy peasant who has entered into a misalliance by marrying Angélique, the daughter of a pair of caricatural provincial nobles, Monsieur and Madame de Sotenville [the latter played in female cross dress] Dandin must repeatedly endure the humiliation of recognizing the social superiority of the Sotenvilles and of apologizing to the wife who is cuckolding him all the while." Concerning Dandin's pretensions as a nouveau riche gentleman, specifically his costume (as played by the playwright, Molière), described in the company's inventory by M. E. Soulie: "Breeches and cloak of light brown taffeta, with collar of the same; the whole adorned with lace and silver buttons, a belt of the same; a little doublet of crimson silk; another doublet of brocade of different colors and silver lace, to wear over it; and a large ruff and shoes." About it, Roger Chartier wrote, "Such a costume, which has nothing peasant about it, could immediately be recognized as an outrageous, forced, old fashioned imitation of the aristocratic outfit." (Chartier 1994, p. 302)