Кіріспе

Сушице (Schüttenhofen) – Чехияның Пльзень облысы Клатовы ауданындағы қала. Халық саны шамамен 11 000 адамды құрайды. Тарихи қала орталығы жақсы сақталған және заңмен қорғалатын қалалық ескерткіштер аймағы ретінде қарастырылады.

Әкімшілік бөлімдер

Сушице 17 қала бөлігі мен ауылдан тұрады: Сушице I–III, Альбрехтице, Червене Дворце, Хмелна, Дивишов, Долни Станков, Хумполец, Милчице, Нузеров, Патечек, Рок, Страж, Вольшовы, Врабцов және Залужи.

Этимология

Сушице атауы чех тіліндегі "сушит" етістігінен, яғни "кептіру" мағынасынан шыққан. Қаланың негізі қаланған кезде, бұл алтын іздеушілердің алтын құмын жуғаннан кейін кептіретін жері болған.

География

Сушице Клатовыдан оңтүстік-шығысқа және Пльзеннен оңтүстікке қарай шамамен орналасқан. Ол Богемия орманды төбелерінде жатыр. Ең биік нүктесі – теңіз деңгейінен жоғары Седло төбесі. Отава өзені қаладан өтеді.

Климат

Шілде айындағы орташа тәуліктік температура шамамен 17,1 °C (63 °F) болса, қаңтар айындағы орташа температура әдетте 2,4 °C (28 °F) құрайды. Жылдық орташа температура 7,5 °C (46 °F) шамасында.

Тарих

Сушице алтын кенетін орындарға жақын, Отава өзенінің жанындағы елді мекен ретінде пайда болған. Елді мекен шамамен 790 жылы негізделген болуы мүмкін, бірақ ең алғашқы жазбаша айғақ 1233 жылға қарайды. 12 ғасырда бұл аймақ Баварияның Боген графтарының меншігінде болды. 13 ғасырда король Оттокар II оны Богемияға қайта қосты, ал 1260 жылдан кейін патшалық бекітілген қалаға айналды. Гусит соғыстары (1419–1434) кезінде Сушице гуситтердің қаласы болды. Қаланың ең ірі экономикалық өркендеуі 16 ғасырда болды, ол кезде қала көршілес Бавариямен тұз, астық және сусындық малтабар саудасынан үлкен пайда тапты. 17 және 18 ғасырларда Сушице соғыстардан, өрттерден және Контрреформациядан зардап шекті. Ең ауыр зардапты 1707 жылғы өрт келтірді, ол қаланың көп бөлігін қиратты. 19 ғасырда жаңа өркендеу басталды. Осы жерде фосфорлы шыршалардың өндірісі іске қосылды, бұл Сушице қаласын бүкіл әлемге танымал етті. Қалада тері өнеркәсібі де дамыды, ал 19 ғасырдың соңында әктас кенін қазу және оны өңдеу жұмыстары басталды.

Яһуди қауымы

Сушицедегі яһудилер туралы алғашқы жазба 1562 жылға қатысты. Сушицедегі еврейлердің саны біртіндеп артып, 1860 жылы ең жоғарғы шегіне жетті – 300 адам тұрды. 1866 жылы погром болды, содан кейін халық саны азайды және 1930 жылы Сушицеде 112 яһуди ғана қалды. Олар қаланың өмір сүруге арналған бөлігіне ие болды, ол қала қабырғаларынан (қазіргі Водни, бұрынғы Жидовская, яғни "еврей" көшесі) ғана қол жетімді болды. Сушицеде үш синагога болды. Алғашқысы – 1707 жылы өртенген ағаштан салынған дұғахана. Оның орнына жаңа синагога салынды, ол 1923 жылға дейін қызмет етті, бірақ содан кейін ол да өртенді. Үшінші синагога 1859 жылдан бастап жұмыс істеді және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін өз мақсатына қызмет етті. Соғыстан кейін ол қаланың меншігіне өтті және 1963 жылы бұзылды.

Экономика

Сушице қаласы SOLO таңбасымен шығарылған спичкалармен танымал болды. Зауыт 1839 жылы Войтех Шейност құрды, ал өндірісті кәсіпкер Бернард Фюрт қаржылады. Өнеркәсіп 2008 жылға дейін жалғасты, бірақ қаржылық мәселелерге байланысты тоқтатылды. Содан кейін өндіріс Үндістанға көшірілді, ал кәсіпорын спичкалар, тұтынушыларға арналған жарықтар және т.б. сияқты байланысты тауарлармен айналысатын сауда компаниясына айналдырылды.

Көлік

Сушице Клатовыдан Хораждовицеге қарай жүретін аймақтық теміржол желісінде орналасқан.

Көрікті жерлер

Қала алаңының көрнекті жері – биік мұнарасы бар Ренессанс стиліндегі қала әкімдігі. Богемия орман мұражайы алаңның бұрышындағы готикалық үйдің ішінде орналасқан. Ол Сушице қаласының тарихына және жергілікті шырша таяқшаларын (спички) өндіруге арналған. Мұражайда сондай-ақ әлемдегі ең үлкен шырша таяқшасы да қойылған. Әйгілі Венцеслав шіркеуі 14-шы ғасырдың ортасында салынған. Оның оңтүстік қабырғасы қала қабырғасының бір бөлігі болған. 1707 жылғы өрт кезінде шіркеу зақымданып, екі мұнарасын жоғалтқан. Кейіннен Барокко стилінде қайта жаңартылып, жаңа, кішкентай мұнара салынды. 1884–1885 жылдары псевдоготикалық өзгерістер енгізілді. Император Фердинанд III Капуциндер монастырын және Канталицедегі Феликс шіркеуін құрған. Шіркеу 1651–1655 жылдары, ал монастырь ғимараты 1665–1686 жылдары салынған. Бұл бұрын маңызды қажырлы саяхат (паломничество) орталығы болған. 1950–1992 жылдардан басқа, монастырь әлі де Капуциндерге тиесілі және қызмет етеді. Бұл қажырлы саяхат орталығы, ал оған апаратын жол Қайырлы Жол (Крест Жолы) бейнелерімен көмкерілген.