Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Harrachov (; Harrachsdorf) – Чехияның Либерец аймағындағы Яблонец-над-Нисоу ауданында, Польша шекарасына жақын орналасқан қала. Халық саны шамамен 1400 адамды құрайды. Бұл қала шаңғы курортымен әйгілі.
Harrachov (; Harrachsdorf) is a town in Jablonec nad Nisou District in the Liberec Region of the Czech Republic, close to the border with Poland. It has about 1,400 inhabitants. It is known for its ski resort.
Әкімшілік бөлімдер
Қала Харрахов, Митини, Новый Свет және Рыжовиште сияқты төрт бөлік пен ауылдардан құралған.
The town is made up of four town parts and villages: Harrachov, Mýtiny, Nový Svět and Ryžoviště.
География
Харрахов Яблонец-над-Нисудан шамамен шығысқа қарай, Польшамен шекарада орналасқан. Ол Гигант тауларында жатыр. Ең биік нүктесі – Лубох тауы, теңіз деңгейінен жоғары. Әкімшілік аумақтың бір бөлігі Краконоше ұлттық паркіне кіреді. Мұмлава өзені қаладан өтеді. Оның Жизерамен қосылатын жері қалалық шекарада орналасқан. Мұмлавада Чехиядағы ең үлкен және ең танымал сарқырамалардың бірі – Мұмлава сарқырамасы бар. Оның су ағыны 800 л/с және биіктігі .
Harrachov is located about east of Jablonec nad Nisou, on the border with Poland. It lies in the Giant Mountains. The highest point is the mountain Luboch at above sea level. Part of the municipal territory belongs to Krkonoše National Park. The Mumlava River flows through the town. Its confluence with the Jizera is situated on the municipal border. On the Mumlava there is the Mumlava Waterfall, the biggest and one of the most famous waterfalls in the Czech Republic. It has a flow rate of 800 L/s and a height of .
Тарих
Харрахов 17 ғасырда Рыжовиште ауданында шыны зауыты салынғаннан кейін пайда болды және бастапқыда жай ғана Дёрф (неміс тілінде «кішкентай ауыл») деп аталды. Граф Фердинанд Бонавентура Харрахтың (1701–1706) билігі тұсында елді мекен оның құрметіне Харрахсдорф деп өзгертілді. Харрахов туралы алғашқы жазбаша мәлімет 1720 жылға қарайды. 1711 жылы Новый Свет ауданында да шыны зауыты ашылғаннан кейін Харраховтың маңызы артты. Новый Свет және Рыжовиште елді мекендері 18 ғасырдың ортасында шыны зауыттарының маңында құрылды. 19 ғасырдың соңынан бастап Харрахов шыны өндірісімен, тоқыма өнеркәсібімен және кен өндірумен танымал болды. 20 ғасырдың басында өнеркәсіптік өндіріс Богемиялық Танвальдтан Силезияның Хиршберг (қазіргі Еленя-Гура) қаласына дейін Izera темір жолы арқылы тікұшақ темір жолының салынуымен дамыды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Потсдам келісіміне сәйкес солтүстіктегі Силезия аймақтары Польша Халық Республикасының құрамына кірді және шекара жабылды. Неміс халқы Бенеш жарлықтарына сәйкес елден қуылды және олардың мүлігі тәркіленді. 1958 жылы Чехословакия мен Польшаның коммунистік үкіметтері аумақтық алмасу келісіміне келді. Польша үшін шекаралық қозғалыс тоқтатылғаннан кейін (Еленя-Гураға дейінгі темір жол қысқа бөлігімен Чехословакия аумағына қайта оралды) және жергілікті шағын елді мекендерге поляк тарапынан қол жеткізу қиын болғандықтан, аумақтар алмастырылды. Чехословакия бұрынғы Стрикерхаузер (Ткачи, қазіргі Мытины) аймағын алды. Польша Батыс Гигант тауларындағы жерлермен өтемақы алды. Осылайша Харрахов темір жол станциясын иеленді. 2021 жылдың 1 қаңтарынан бастап Харрахов енді Семилы ауданының құрамына кірмейді және Яблонец-над-Нисоу ауданына қарасты.
Harrachov was established in the 17th century, after a glassworks was founded in the area of Ryžoviště, and originally was called just Dörf (German for "little village"). During the rule of Count Ferdinand Bonaventura Harrach (1701–1706), the settlement was renamed Harrachsdorf in his honor. The first written mention of Harrachov is from 1720. After a glassworks was founded also in the area of Nový Svět in 1711, the importance of Harrachov grew. The settlements of Nový Svět and Ryžoviště were founded around the glassworks in the mid 18th century. Since the end of the 19th century, Harrachov has been known for its glass production, textile industry, and mining. At the beginning of the 20th century, industrial production was bolstered by the construction of a cog railway line between Bohemian Tanvald via the Izera railway down to Silesian Hirschberg (present day Jelenia Góra). After World War II, the Silesian lands in the north fell to the Polish People's Republic according to the Potsdam Agreement and the border was closed. The German population was expelled and its property seized according to the Beneš decrees. In 1958, the Communist governments of Czechoslovakia and Poland arranged a territorial exchange. Since the railway station located here was unusable for Poland after the interruption of cross border traffic (the line to Jelenia Góra returned to Czechoslovak territory in a short section) and the local small settlements were almost inaccessible from the Polish side, the territories was exchanged. Czechoslovakia acquired the area around former Strickerhäuser (Tkacze, present day Mýtiny). Poland was compensated by land in western Giant Mountains. In this way Harrachov acquired a railway station. From 1 January 2021, Harrachov is no longer a part of Semily District and belongs to Jablonec nad Nisou District.
Көлік
I/10 жолы (Еуропалық E65 бағытының Прагадан өтетін бөлігі) қаладан өтеді. Харрахов Либерецтен Шкларска Поребаға дейінгі теміржол желісінде орналасқан. Польшамен үш шекара өткізу пункті бар: Харрахов / Якушице теміржол шекара өткізу пункті, Харрахов / Якушице автомобиль шекара өткізу пункті және Харрахов / Поляна Якушицка жаяу өткел шекара өткізу пункті.
The I/10 road (part of the European route E65 from Prague) passes through the town. Harrachov is located on the railway line from Liberec to Szklarska Poręba. There are three borders crossings with Poland: the railway crossing Harrachov / Jakuszyce, the road border crossing Harrachov / Jakuszyce, and the pedestrian border crossing Harrachov / Polana Jakuszycka.
Спорт
Харрахов – Чехияның ең танымал шаңғы курорттарының бірі, онда халықаралық деңгейде қолданылатын Čerťák шаңғы секіру трамплині (ұшу трамплині де бар); Харраховта жыл сайын бірнеше қысқы спорт жарыстары өтеді. Орталық Еуропадағы тау туризмі үшін аймақтың маңызы артып келеді.
Harrachov is one of the most popular Czech ski resorts including the internationally used Čerťák ski jumping hill (including flying hill); several winter sport events take place in Harrachov regularly. The whole region is increasingly important for alpine tourism in Central Europe.
Көрікті жерлер
Ең құнды ғимарат – 1712 жылы салынған шыны фабрикасы. Бұл Богемиядағы ең ұзақ мерзім бойы жұмыс істеп келе жатқан шыны зауыттарының бірі және әлі күнге дейін бірегей түрде сақталған тарихи машиналардың көп бөлігін пайдаланады, осының арқасында ол маңызды техникалық ескерткіш болып табылады. Оның ең жақсы сақталған бөлігі – ұлттық мәдени ескерткіш ретінде қорғалатын ұнтақтау цехы. Харраховтың ең танымал нысаны – Әулие Венцеслав шіркеуі. Ол 1822–1828 жылдары неоклассикалық стильде, 1730 жылғы шағын шіркеу мен 1788 жылғы ағаш шіркеудің орнында салынған. Шіркеуді безендіруге жергілікті шыны фабрикасы да қатысқан. Ішкі жағы шыныдан жасалған алтарьмен жабдықталған.
The most valuable building is the glass factory, founded in 1712. It is one of the longest running glassworks in Bohemia that still uses most of the uniquely preserved historical machinery, which makes it an important technical monument. Its best preserved part is the grinding plant, which is protected as a national cultural monument. The main landmark of Harrachov is the Church of Saint Wenceslaus. It was built in the Neoclassical style in 1822–1828, on the site of a chapel from 1730 and a wooden church from 1788. The local glass factory took part in the decoration. The interior is equipped with a glass altar.