Кіріспе

Клайв Доннер режиссерлік еткен британдық телефильм. Spectre – 1977 жылы жасалған, Джин Родденберри продюсерлік еткен британдық телефильмдегі қорқыныш жанрындағы фильм. Оның сценарийін Родденберри мен Сэмюэл А. Пиплс бірлесіп жазды, ал режиссерлігін Клайв Доннер жүзеге асырды. Бұл Родденберри жасаған бірнеше сәтті болмаған пилоттық фильмдердің бірі және 1970-ші жылдардағы оккульттік детектив жанрындағы пилоттық фильмдердің бірі еді. Пилоттық фильмте бұрынғы криминалист және оккультизм сарапшысы Уильям Себастьян (Роберт Калп) пен оның әріптесі, дәрігер және сот-медициналық патологоанатомы доктор "Хэм" Гамильтон (Гиг Янг) Ұлыбританияға аристократтық Цион отбасына қатысты бір істі тергеу үшін барады. Фильмде Джон Херт, Джеймс Вильерс, Гордон Джексон, Энн Белл және Мейел Барретт сияқты актерлер ойнады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Уильям Себастьян – бұрынғы криминолог, қазір адамзаттың зұлымдық мәселесін түсіндіру үшін оккультизмді зерттейді. Ол бір кездері шайтан Асмодейдің қарғысына ұшырап, үнемі медициналық көмекке мұқтаж болып қалған. Ол ескі әріптесі доктор «Хэм» Гамильтонды үйіне шақырып, Сайон отбасына қатысты бір істі шешуге көмектесуін сұрайды. Доктор Гамильтон оккультизмге сенбейді және Себастьян мен оның үй шаруасы Лилит оны алдап, ерекше оқиғаларды көрсетіп ойнап жатыр деп санайды. Екеуі қайта танысып жатқанда, Анитра Сайон деп таныстырған әйел күтпеген жерден келіп, Себастьянға оның қызметі енді қажет емес екенін айтады. Себастьян бұл адамның Анитра Сайон емес, керісінше, Себастьянның отбасын тергеуін тоқтату үшін жіберілген суккуб екенін түсінеді. Ол оны Тобит кітабының апокрифтік бөлігі арқылы жеңеді. Ол мен Хэм әуежайға барады, онда Митри Сайон оларды Лондонға ұшырып әкетеді. Атлант мұхитының үстінде ұшақтың қозғалтқыштары істен шығып, Себастьян бұл табиғаттан тыс күштердің салдарынан болғанын айтады. Митринің біліктілігінің арқасында олар Англияға аман-есен қонады. Себастьян Сайон отбасының шоферінен доктор Куалустың үйіне тоқтауды сұрайды, ол бұл отбасы туралы көп жылдан бері зерттеулер жүргізіп келеді. Куалустың үйі өртеніп жатыр. Хэм мен Себастьян Куалустың денесін пентаграмманың ішінен жартылай табады, дене қайтыс болған күйде. Полиция келген соң, инспектор Кэбелл (олардың криминология күндерінен танысы) оларды Сайон сарайына сүйемелдейді. Сарайға келгенде, оларды Анитра мен Митридің үлкен ағасы, отбасының басшысы сэр Джеффри Сайон қарсы алады. Ол Себастьян мен Хэм оны тергеп жатқанын біледі және әпкесіне ештеңе дұрыс емес екеніне көндіруді қалайды. Шын Анитра Себастьянмен кеңесу себебін қайталайды: белгісіз күштің әсерінен Джеффридің мінез-құлқы күрт өзгерген және ол Сайон сарайын әділетсіздік ошағына айналдырған. Джеффри оның алаңдауын жоққа шығарады. Келесі күні Митриге иттің шабуылы жасалып, ол ауыр жарақат алады. Себастьян мен Хэм Джеффридің осы шабуылдың артында тұрғанын күдіктенеді. Сол түні екеуі сарайдың аумағын зерттеп, Асмодейге арналған жасырын жер асты ғибадатханаға апаратын қираған орындарды табады. Олар Джеффридің шын мәнінде қайтыс болғанын және Асмодей оның кейпін алғанын күдіктенеді. Келесі күні олар Асмодей мен оның жақтастарымен шайқасуға дайындалады. Жасырын ғибадатхананы одан әрі зерттеу нәтижесінде Митринің өлгені және Асмодей оның кейпін алғаны анықталады. Джеффри – культтің өсімін арттыру үшін пайдаланылған қарапайым құрал, ол Анитраны Асмодейге құрбан етуге мәжбүр болады. Асмодей Себастьянға салған қарғысты алып тастап, оған қосылуға шақырады, бірақ Себастьян одан бас тартады және Асмодеймен күреседі. Ғибадатхана мен Сайон үйі қиратылады, бірақ Себастьян, Гамильтон және Анитра Сайон құтылып кетеді. Үйіне оралғанда Себастьян Анитра Сайоннан ол бұрын таң қалған суретке ұқсас сурет алады. Фильмнің соңғы сәттерінде Себастьян картинада Асмодейдің символын (стильдік «А» әрпі) көреді. Асмодеймен күрес енді ғана басталады.

Өндіріс

Spectre телесериалдың пилоты ретінде жоспарланған, бірақ қабылданбады. Себастьян мен "Хэм" арасындағы қарым-қатынас Шерлок Холмс пен доктор Уотсон жұбын еске түсіреді, алайда Родденберридің өзінің Спок пен Леонард МакКой арасындағы қарым-қатынастың кейбір ерекшеліктері де бар. Родденберри осы қарым-қатынасты бұрынғы сәтсіз пилоттық бағдарламасы "The Questor Tapes" ішінде де қарастырған болатын. Spectre 1970 жылдардағы оккульттік детектив жанрындағы көптеген сәтсіз телепилоттардың бірі еді. Америкалық телеарналар бас тартысынан кейін, Spectre-дің ұзартылған нұсқасы Ұлыбританияда қосымша кадрлар, соның ішінде жалаңаштық сахналарымен бірге толық метражды фильм ретінде шықты. Қазіргі теледидарда көрсетіліп жатқан нұсқа – Ұлыбританиядағы кинотеатрлық нұсқаның ауыр өңделген түрі, ол "Қара жаралы" финалындағы кейбір ашық емес жалаңаштық сахналарын сақтап қалған. Джон Кэмерон фильмнің музыкалық қосымшасын жазуға шақырылды.

Уильям Себастьян

Уильям Себастьян (Роберт Калп) – сегіз жыл бойы Амос "Хэм" Хамильтонмен бірлесіп жұмыс істеген бұрынғы криминолог. Ол – керемет интуициясы бар, ғылымның шегінен тыс әлемнің бар екеніне сенетін, өте дарынды детектив. Ол Чарльз Мэнсон, Ричард Спек, Бостондық тұншықтырушы және Токиолық көкбауырды зерттегеннен кейін, кейбір көрінбейтін күштер көптеген маңызды қылмыстарға себеп болып жатыр деген қорытындыға келді. Бес жыл бұрын Хэммен жолдары айырылғаннан кейін ол оккультизмді зерттеуге толыққандай берілді, қазірде оккульттік артефактілердің үлкен жинағына ие. Жақында Себастьян жүрегіне зиян келтірген оккульттік тәжірибе жасады.

Амос "Хэм" Хамильтон

Доктор Амос "Хэм" Гамильтон (Джиг Янг) – Бостон, Массачусетс штатындағы Fairview жалпы ауруханасында штаттық дәрігер және сот-медициналық сарапшы болып жұмыс істеген, бірақ он үш жыл бұрын Уильям Себастьянмен бірлесіп қылмыстық тергеуші ретінде жұмыс істеуге кіріскен. Ол серіктестіктегі көбірек жерге қатысты, реалистік мүше болды және сегіз жылдан кейін Хэм Себастьянмен жұмыс істеуден жалықты және Фэрвьюге қайтып келді. Жақында оның алкоголизм және әйелдермен қарым-қатынасы жұмысына бөгет келтіріп жатыр.

Лилит

Лилит (Джин Родденберридің әйелі Мейел Баррет сомдаған) – Себастьянның үй шаруашылығын жүргізетін, Хамның маскүнемдігін жек көру терапиясы арқылы "қайтаруға" арналған емдік құрал жасаған колдаушы сиқыршы.

Новелизация

Фильмнің романдық нұсқасын Роберт Веверка жазды, ал 1979 жылы «Bantam Books» баспасы оны шығарды. Роберт Веверка көптеген басқа теле- және кинотуындыларын да романдық түріне келтірді. «Спектр» романы 154 беттен тұрады және сценарийде кездеспейтін маңызды ақпараттар қосылған.